Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						Brynhildur  
Björnsdóttir
brynhildur@frettabladid.is
Sigríður Másdóttir er augnlæknir hjá Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir 
blinda, sjónskerta og daufblinda. MYND/STEFÁN
Sjúkdómurinn veldur hrörnun í miðhluta sjónhimnunnar, sem kallast guli bletturinn eða 
macula lutea, og með því skerðingu 
á skörpu sjóninni og lessjóninni,“ 
segir Sigríður Másdóttir yfirlæknir 
hjá Miðstöðinni. „Hjá okkur eru um 
800 manns á skrá með AMD sem er 
um 60 prósent notenda. Árlega fáum 
við 150 til 200 nýjar tilvísanir og af 
þeim eru um 70 prósent vegna þessa, 
en tíðni AMD eykst með aldrinum 
og er nokkru hærri meðal kvenna en 
karla.”
„Sjúkdómurinn er flókinn og hefur 
mörg birtingarform, en gróflega 
má skipta honum í þurra og vota 
hrörnun,“ segir Sigríður. „Á byrj-
unarstigi sjúkdómsins upplifa menn 
yfirleitt engin einkenni eða þau 
koma það hægt að viðkomandi gerir 
sér ekki grein fyrir sjóntapinu. Við 
þurra hrörnun getur orðið vart við 
þokukennda og óskýra miðjusjón, 
sem fer hægt versnandi. Við vota 
hrörnun verður að auki oft bjögun á 
sjón, þannig að beinar línur virðast 
bognar eða bylgjukenndar.“
Áhrif aldurstengdrar augnbotna-
hrörnunar snerta marga og munu 
væntanlega aukast í framtíðinni með 
hækkandi hlutfalli aldraðra. „Með-
ferðarúrræðin eru enn takmörkuð 
þrátt fyrir miklar rannsóknir “ segir 
Sigríður. „Ákveðin vítamín og fæðu-
bótarefni geta þó í sumum tilfellum 
hægt á þróun sjúkdómsins og oft er 
hægt að beita sprautumeðferð, sem 
reynst hefur vel, við meðhöndlun 
votrar hrörnunar. Rétt hjálpartæki 
verða mikilvægari eftir því sem sjúk-
dómurinn ágerist.“
Markmið Miðstöðvarinnar er 
að auka möguleika þeirra sem eru 
blindir, sjónskertir eða einstaklingar 
með samþætta sjón- og heyrnar-
skerðingu til virkni og þátttöku á 
öllum sviðum samfélagsins, með 
áherslu á stuðning til náms, sjálf-
stæðs heimilishalds, virkra tóm-
stunda og atvinnuþátttöku. Í því 
skyni sinnir hún ráðgjöf, hæfingu og 
endurhæfingu,
„Öll þjónustan sem Miðstöðin 
veitir er endurgjaldslaus,“ upplýsir 
Sigríður, „en flestir koma til okkar 
eftir tilvísun frá augnlækni eða í 
gegnum aðrar stofnanir.“ „Langflestir 
eru yfir 75 ára,“ segir Sigríður og 
bendir á mikilvægi reglulegs eftirlits 
hjá augnlækni, sérstaklega hjá fólki, 
sem komið er yfir miðjan aldur.
Algengasta ástæða    
  sjónskerðingar
Aldursbundin hrörnun í augnbotnum (AMD) er algengasta ástæða sjónskerðingar og blindu 
meðal aldraðra á Íslandi. Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta og einstaklinga 
með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu (Miðstöðin) vill vekja athygli á sjúkdómnum.
Fræðslufundur  
á Hótel Reykjavík Natura
Þjónustu- og þekkingarmiðstöð fyrir blinda, sjónskerta og einstaklinga með 
samþætta sjón- og heyrnarskerðingu, í samstarfi við augndeild Landspítala 
– háskólasjúkrahúss, boðar til fræðslufundar um aldurstengda augnbotna-
hrörnun (AMD).
Fundurinn fer fram miðvikudaginn 16. maí kl. 16.30-18 á Hótel Reykjavík 
Natura.
Markmið fundarins er að fræða notendur, fagfólk og aðstandendur um 
aldurs tengda augnbotnahrörnun, meðferðir og þau hjálpartæki sem geta 
nýst.
Aldurstengd augnbotnahrörnun er algengasta orsök sjónskerðingar hjá 
fólki yfir sextugu og er einstaklingum með AMD sérstaklega bent á að sækja 
fundinn.
Fundurinn er öllum opinn og þátttaka ókeypis. Frekari upplýsingar er hægt 
að fá á heimasíðu Miðstöðvarinnar www.midstod.is, með því að senda 
tölvupóst á midstod@midstod.is eða hringja í síma 545 5800.
Kettir eru vinsælustu gælu-dýrin í Bandaríkjunum. Þar eru 88 milljón kettir.
Kettir hafa lifað af 320 metra 
fall án þess að meiða sig svo heitið 
geti. Kettir eru sagðir hafa níu líf en 
gamall málsháttur segir: kettir hafa 
níu líf, þrjú til að leika, þrjú til að 
veiða og þrjú til að kúra.
l  Kettir hafa 20 vöðva til að 
stjórna eyrunum á sér
l  Kettir sofa 70% af ævi sinni
l  Kötturinn Stubbs eða Stubbur 
var borgarstjóri í Talkeetna í 
Alaska í tuttugu ár. Annar köttur 
frétti af þessu og bauð sig fram 
til borgarstjóra í Mexíkóborg 
árið 2013
l  Kettir finna ekki sætt bragð
l  Að eiga kött dregur úr líkum á 
hjartaáfalli um þriðjung
l  Stærsti heimilisköttur í heimi 
mældist 124 sentimetrar
l  Kettir hafa verið heimilisdýr 
síðan 3600 árum fyrir Krist 
samkvæmt fornleifafundum. 
Í Egyptalandi hinu forna 
voru kettir taldir heilagir. Ef 
heimiliskötturinn lést rökuðu 
fjölskyldumeðlimir af sér auga-
brúnirnar til að lýsa yfir sorg 
sinni. Kettir voru oft gerðir að 
múmíum þegar mannfólkið 
þeirra lést svo þeir ættu örugga 
vist í handanheimum
l  Þegar kettir mala líður þeim 
oftast vel en þeir geta líka verið 
órólegir og notað malið til að 
róa sig niður. Tíðnin á kattamali 
er sú sama og sú tíðni sem bein 
og vöðvar gefa frá sér þegar þau 
gróa saman. Kettir mjálma ekki 
þegar þeir hafa samskipti sín á 
milli heldur aðeins þegar þeir 
tala við mannfólk. Kettir þekkja 
raddir mannfólksins síns en láta 
eins og þeim sé alveg sama því 
þeir eru svo svalir. Kettir vita 
hvernig hljóð nístir mannfólk 
gegnum merg og bein og nota 
þau óspart. Þeir líkja til dæmis 
eftir ungbörnum. Kettir eiga 
almennt yfir 100 hljóðum að 
ráða en hundar aðeins tíu. Kettir 
eru vitsmunalega greindari 
en hundar en sjá ekki ástæðu 
til að leysa þrautir, ekki einu 
sinni fyrir verðlaun sem gera þá 
félagslega heimskari en hunda. 
Þeir eiga einnig auðveldara með 
að læra en hundar en beita þeirri 
færni ekki nema þeir nenni
l  Heilinn í köttum er 90% eins og 
í mannfólki. Sá hluti heilans sem 
stjórnar tilfinningum er næstum 
alveg eins í þessum tveimur 
tegundum. Kötturinn þinn er að 
merkja þig þegar hann nuddar 
sér upp við þig. Þegar hann er að 
sleikja sig er hann hins vegar að 
reyna að ná lyktinni af þér af sér
l  Ríkasti köttur í heimi á þrettán 
milljónir Bandaríkjadala sem 
hann erfði eftir manneskjuna 
sína
l  Kettir eru mjög oft með 
mjólkuróþol og eiga helst ekki 
að borða hráan fisk. Hvaðan 
sú hugmynd kemur að gefa 
eigi köttum helst af öllu fisk og 
mjólk veit enginn
l  Fyrsti kötturinn í geimnum hét 
Felicette eða Geimkisa. Hún lifði 
ferðina af
l  Elsta kattamyndbandið á You-
tube er frá 1894
l  Á sjötta áratugnum reyndi 
CIA að breyta kisu nokkurri í 
njósnakött með því að græða 
hljóðnema í eyrað á henni 
og senditæki í höfuðkúpuna. 
Skurðaðgerðin gekk upp en kisa 
varð fyrir bíl í fyrsta leynilega 
verkefninu
l  Læður eru yfirleitt réttloppóttar 
og högnar örvloppóttir
l  Stærsta got í heimi gaf af sér 19 
kettlinga. Kettlingar í sama goti 
eiga ekki endilega sama pabba
Köttur úti í mýri
Kettir eru gáfaðir, matvandir, sjálfstæðir og fara sínar eigin 
leiðir. Þetta og margt fleira telja flestir sig vita um ketti 
en þó veit enginn allt því kettir eru dularfullar verur. Hér 
koma nokkrar skemmtilegar staðreyndir um ketti.
Svartir kettir eru oft taldir boða ógæfu vegna þess að þeir voru settir í sam-
hengi við nornir, sem er arfur frá þeirri tíð þegar kettir voru í föruneyti gyðja.
Kettir nota veiðihár til að halda jafnvægi og meta hvort þeir komast gegnum þrengsli. 
 6 KYNNINGARBLAÐ FÓLK  1 4 .  M A í  2 0 1 8  M Á N U DAG U R
14-05-2018
   04:34
F
B
048s_P
034K
.p1.pdf
F
B
048s_P
027K
.p1.pdf
F
B
048s_P
015K
.p1.pdf
F
B
048s_P
022K
.p1.pdf
A
utom
ation
P
late rem
ake: 1F
C
2-1724
1F
C
2-15E
8
1F
C
2-14A
C
1F
C
2-1370
275 X
 400.001
4A
     
F
B
048s_13_5_2018
C
M
Y
K

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48