Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
96 TMM 2012 · 1
hreinasti fjársjóður. Lýsingar eru 
nákvæmar og trúverðugar, augljóslega 
byggðar á greinagóðri heimildavinnu og 
veita áhugaverða innsýn í lífshætti og 
lífsbaráttu þjóðarinnar á þessum tíma. 
*
Vissulega má segja sem svo að allt séu 
þetta kunnugleg stef úr íslenskum bók-
menntum í gegnum tíðina – margir sem 
Jón Kalman dregur fram á sögusviðið 
eru t.a.m. náskyldir þjóðþekktum pers-
ónum Halldórs Laxness og Gunnars 
Gunnarssonar, ekki síst í Sjálfstæðu 
fólki og Aðventu, jafnt sem þeirra höf-
unda seinni tíma er gert hafa sagnfræði-
lega arfleið að yrkisefni sínu. Spyrja má 
hverju Jón Kalman hafi þarna við að 
bæta; hvort honum takist að glæða 
þennan þjóðlega efnivið nýju lífi án þess 
að hann verði endurtekningum eða 
klisjum að bráð. Því er auðsvarað: það 
tekst honum svo um munar. Og það er 
ekki síst fyrir tilstilli frásagnaraðferðar-
innar. 
Öll verkin eru sögð í fyrstu persónu 
fleirtölu; af eins konar kór sem talar um 
„okkur“ og virðist samanstanda af 
öllum „hinum dauðu“, fram á okkar 
daga. Kórinn ávarpar lesandann beint af 
og til í skáletruðum köflum sem skera 
sig frá meginfrásögninni. Fyrir vikið 
verður til nokkurs konar andrými innan 
sögunnar sem tilheyrir fortíð sögusviðs-
ins og þar sem engu er líkara en hinir 
dauðu tali handan sögutímans; og hlut-
verk þeirra sé að fleyta frásögninni 
áfram til okkar tíma. Í raun er Jón Kal-
man hér að beita áþekku stílbragði og í 
grískum leikuppfærslum fornaldar. Kór-
inn kemur af og til inn í frásögnina til 
að hafa orð á einhverju í framvindunni 
– útskýra, árétta eða hnika til sjónar-
horni. Rétt eins og í grísku leikritahefð-
inni er stundum álitamál hvort kórinn 
skipti máli í megintextanum, en þegar 
upp er staðið og heildin skoðuð er ljóst 
að svo er. Kórinn leiðir lesandann áfram 
á meira abstrakt nótum en frásögnin 
annars myndi bera, hann skapar kjöl-
festu sem víkkar söguna út – stækkar 
hana langt út fyrir þau hversdagslegu 
atvik sem þar eru rakin. 
Innri tíma verkanna þriggja spannar 
nefnilega tiltölulega stutt tímabil, frá 
síðbúnu vori og fram á haust, en eigi að 
síður er tímasvið frásagnarmátans óra-
vítt í skynjun lesandans. Því ekki ein-
ungis tekur það til allrar fortíðar sögu-
sviðsins, eins og áður sagði, heldur 
einnig alls þess tíma sem liðið hefur 
fram á þessa daga. Höfundinum tekst 
m.ö.o. að skapa með lesandanum til-
finningu fyrir því að sá tími sem er 
undir frá því sagan átti sér stað, þegar 
strákurinn lagði upp í vegferð sína 
undir lok nítjándu aldar, brúi bilið 
þangað til lesandinn fær bókina í upp-
hafi þeirra tuttugustu og fyrstu. Það er 
engu líkara en sagan – í merkingunni 
mannkynssagan – segi sig sjálf; f leyti 
þessari miklu sagnfræðilegu vídd áfram 
til okkar, eins og til að árétta þá stað-
reynd að við lesendur, rétt eins og strák-
urinn, erum einungis sandkorn á strönd 
eilífðarinnar. Átök lífsins, harmleikir og 
hamingja verða í senn óendanlega mik-
ilvæg og óbærilega léttvæg vegna frá-
sagnaraðferðarinnar; afstæði tilvistar-
innar blasir við. 
Í þessu forna sjónarhorni kórsins felst 
einkar áhugaverð sálfræðileg afstaða 
gagnvart efniviðnum. Fyrir tilstilli sjón-
arhornsins tekst höfundinum að sam-
þætta fortíð, ritunartíma og nútíð, sögu-
legri arfleifð þjóðarinnar og hlutverki 
bókmennta sem hreyfiafls í gegnum 
aldirnar. Hið forna stílbragð verður 
m.ö.o. til þess að marka Jóni Kalmani 
listræna sérstöðu í samtímanum. 
Frásagnaraðferðin auðveldar lesand-
anum að kynnast innri manni sögupers-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144