Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 97
ónanna. Yfirgripsmikil reynsla kórsins, 
þessarar samsettu vitundar sem höfund-
ur kallar „okkur“ og lætur miðla sög-
unni, gerir honum kleift að greina ótal 
tilfinningar sem bærast í litrófi mann-
legrar reynslu af nákvæmni og næmi. Sú 
greining er nútímaleg og færir lesandan-
um heim sanninn um að mannlegt eðli 
breytist ekki. Samkennd, tilfinningar, 
væntingar og langanir, draumar og þrár 
þjappa mannfólkinu saman þvert á tíma 
og rúm fyrir tilstilli þessarar aðferðar. 
Lesendur lifa í stráknum og strákurinn 
lifir í lesandanum – rétt eins og við öll 
búum í þeirri rödd sem segir söguna, 
rennum saman við þennan alvitra kór 
allra tíma. 
*
Öll þrjú bindi þessa mikla verks Jóns 
Kalmans búa yfir ákaflega myndrænni 
sýn. Textinn er fleygaður sterkum 
myndum, ekki síst af náttúrunni og fyr-
irbrigðum hennar. Hafið, himinninn, 
fjöllin og veðrið leika stórt hlutverk í 
frásögninni og höfundur beitir ýmsum 
brögðum til að koma samhengi þessara 
fyrirbrigða og náttúruaflanna við líf 
sögupersóna til skila. Þegar komið er 
inn í annað bindið örlar á tilfinningu 
fyrir því að myndmál þessu tengt sé 
farið að endurtaka sig; brot og hugleið-
ingar um fjöll, hafdjúpin, fiska, tengsl 
náttúrunnar við draumana og svefninn, 
himnaríki og helvíti taka að hljóma 
kunnuglega. Þegar litið er yfir heildina 
virka þessar endurtekningar þó sem vís-
anir fram og til baka í textanum, til-
brigði við atvik og stef sem þegar allt 
kemur til alls líkja eftir hljómi lífsins – 
hringrásinni og sífelldri endurtekning-
unni í sögulegri framvindu og persónu-
legu lífi. Frávikin eru jafnframt nægi-
lega mikil í úrvinnslu þessara vísana til 
að lesandinn öðlist einnig tilfinningu 
fyrir þeim hendingum er greina líf og 
örlög að, skapa hverjum og einum sér-
stöðu og möguleika. 
Það þarf nokkuð áræði til að gefa 
þessum endurtekningum í textanum 
jafn mikið svigrúm og Jón Kalman gerir 
í þessum þremur bókum – og hann 
dansar stundum nálægt hættumörkum 
þess að gera verk sitt óþarflega lang-
dregið, ekki síst í miðbókinni Harmi 
englanna, en honum tekst að halda sig 
réttum megin við línuna. Umfram allt 
er þetta stílbragð fyrst og fremst til þess 
fallið að glæða skáldverkið einkennilegri 
mýkt; ljóðrænum eiginleikum sem verða 
einkar eftirminnilegir og sterkir sem 
mótvægi við þau harðindi sem sögu-
persónurnar þurfa að kljást við. 
Þegar ljósið nær tilgangi sínum
Þótt fyrsta bindi þessarar trílógíu, 
Himnaríki og helvíti, segi eins og áður 
var getið sögu sjávarútvegs á Íslandi í tíð 
bátaútgerðar er það einungis umgjörð 
um annað meginþema: vináttuna. Sagan 
hverfist um samband tveggja manna, 
stráksins og Bárðar. Strákurinn er mun-
aðarlaus, pabbi hans drukknaði í sjóferð, 
mamma hans og systir dóu skömmu 
síðar. Sambandið við Bárð er honum því 
allt, hann á engan annan að. Í verbúðar-
lífinu ganga þeir samsíða; „sem er lang-
best, því spor sem liggja saman vitna 
um samkennd og þá er lífið ekki eins 
einmanalegt“ (H&H bls. 12).2 Í fyrsta 
kafla bókarinnar þar sem þeir ganga úr 
Plássinu og yfir í verið, kemur í ljós að 
háskinn er þó aldrei fjarri þeim, náttúr-
an og hennar öfl ógna stöðugt lífi 
mannanna norður við Dumbshaf: „Sjór-
inn er kuldablár og aldrei kyrr, risa-
skepna sem dregur andann, umber 
okkur oftast, en stundum ekki og þá 
drukknum við; saga mannsins er ekki 
ýkja flókin“ (H&H bls. 13). Fjallið sem 
þeir fara um er líka hættulegt; „kaðall-
inn slitnaði ekki, fjallið drap þá ekki 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144