Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
100 TMM 2012 · 1
hólpinn í þorpinu, hefur augastað á 
ungu faktorsdótturinni í versluninni, og 
er jafnvel farinn að hafa ofan af fyrir sér 
með bréfaskriftum fyrir hina og þessa 
auk þess að snatta fyrir Geirþrúði og 
Helgu, að höfundurinn skuli áræða að 
senda hann strax aftur á fjöll. Sú list-
ræna ákvörðun á þó sinn þátt í því að 
auka skilning lesandans á aðstæðum í 
þessu skáldverki; Ísland var einfaldlega 
þannig á sögutímanum að ekki var hægt 
að víkja sér undan veðrinu eða nátt-
úrunni, ekki einu sinni þótt maður viti 
að heimskautavindarnir séu „fullir af 
drápslöngun“ (H&H, bls. 125). Póstur-
inn þarf til að mynda að komast til skila 
hvað sem tautar og raular svo læknirinn 
í þorpinu, sem einnig er póstmeistari, 
notar tækifærið til að senda Jens land-
póst, sem gistir í húsi Geirlaugar á ferð-
um sínum, í óvissuverð sem hann vonar 
að verði til þess að hann losni við hann 
úr þjónustu sinni. Ákvörðunin er 
grimmileg og afhjúpar vel hversu fátæk-
lingar máttu sín lítils, og gilti þá einu 
hvort þeir væru heljarmenni að burðum 
líkt og Jens. 
Þær Geirþrúður og Helga vita sem er 
að Jens, vinur þeirra, er svo sjóhræddur 
að hann mun tæpast klára sig af þessu 
ferðalagi og grípa því til þess ráðs að 
senda strákinn með honum – strákur-
inn kann á sjóinn, Jens á fjöllin. Undir-
liggjandi þáttur í ákvörðun þeirra er 
auðvitað löngun til að veita yfirvaldinu 
mótspyrnu, að láta lækninn, sem til-
heyrir fjölskylduveldi þeirra sem 
drottna yfir þorpinu, ekki hafa sitt fram. 
*
Ferðalag stráksins og Jens landpósts 
hefst með ósköpum þar sem engu 
munar að Jens drukkni. Strákurinn 
kemur honum til bjargar og á milli þess-
ara manna; hálfstálpaðs stráksins og 
heljarmennisins Jens skapast traust og 
að lokum vinátta þar sem vart má á 
milli sjá hvor bjargar hverjum í veðráttu 
sem nærri verður þeim báðum að fjör-
tjóni. Grundvöllur vináttu Jens og 
stráksins er nánast fullkomin andstæða 
við vináttuna sem ríkti á milli Bárðar og 
hans – enda var hún öll byggð á ást 
þeirra á orðum. Upp úr Jens dregst hins 
vegar varla nokkurt einasta hljóð, það er 
engu líkara en hann búi í heimi handan 
orða, jafnvel handan tilfinninga. Smátt 
og smátt kemur þó í ljós hvern mann 
hann hefur að geyma. Hann er eina fyr-
irvinna örvasa föður og systur „sem 
fæddist með svo mikla heiðríkju í höfð-
inu að þar rúmast fáar hugsanir, en þar 
festast heldur engar syndir“ (HE, bls. 
19). Hann er einnig ástmaður konu sem 
varð illvirkjanum, manninum sínum, að 
bana. Það mætast sem sagt margir 
örlagaþræðir í öðlingnum Jens. Og allir 
segja þeir sína sögu um hversdagslíf, 
samfélagsgerð, afdrif og aðbúnað 
almennings á Íslandi fyrir rúmri öld. Sú 
saga breikkar síðan og verður fyrirferð-
armeiri með hverri nýrri sögupersónu 
sem verður á vegi þeirra stráksins í 
afskekktum smákotum í þessari hrakn-
ingaför, ýmist fyrir helbera tilviljun eða 
góða forsjón.
Sá viðurgjörningur sem þeir njóta á 
leiðinni er út af fyrir sig eftirtektarverð-
ur. Jens og stráknum er veitt eins vel og 
heimilin þola og sinnt af fremsta megni. 
Það sem strákurinn sér og skynjar af 
afstæðari gildum í þessum kotum vegur 
þó þyngst í upplifun lesandans; fróð-
leiksfýsnin, löngunin til að víkka sinn 
innri sjóndeildarhring, fegurðarþráin, 
vonin fyrir hönd barnanna. Eins og 
strákurinn hefur reynt á eigin skinni 
geta orð verið „byssukúlur, en þau geta 
líka verið hjálparsveitir“ (HE, bls. 89). 
hann veit því sem er að „orðin eru stærri 
en hann“ (HE, bls. 89). 
Í Harmi englanna er Jens landpóstur 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144