Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 101
og bréfburðarmaður vitaskuld sendi-
boði orðanna. Það er því viðeigandi að 
spyrða þá saman hann og strákinn því 
strákurinn er ómeðvitað og af innri þörf 
einnig sendiboði orða. Eins og vikið var 
að hér í upphafi stjórna orðin lífi hans 
og margra annarra sögupersóna nánast 
með bókstaflegum hætti. Í síðustu bók-
inni, Hjarta mannsins, skrifar strákur-
inn til að mynda Andreu, vinkonu 
þeirra Bárðar bréf sem verður til þess að 
hún fer frá Pétri formanni. Strákurinn 
áttar sig seint um síðir á eigin ábyrgð í 
þessu sambandi því hann hafði alls ekki 
hugsað út í hvað gæti orðið um hana í 
kjölfarið, einungis að hún gæti kannski 
fundið „lífið aftur“ (HE bls. 89). Einnig 
skrifar hann bónorðsbréf til Rakelar, 
ungrar verkakonu á eyrinni, og þarf 
sjálfur að kljást við afleiðingar orð-
gnóttar sinnar sem hræðir stúlkuna svo 
mjög að hún misskilur bréfið og tapar 
annars óbugandi gleði sinni þar til 
strákurinn hefur leyst málið og hún 
þekkist bónorðið. 
Bréf móður stráksins til hans sjálfs 
sem höfundur dregur fram af og til í 
frásögninni, fá aukið vægi eftir því sem 
strákurinn les þau meira, sérstaklega í 
Harmi englanna. Einnig í þessum bréf-
um er máttur orðanna margþættur og 
mismunandi eftir því hver les og hve-
nær. Hann skilur loks að móðir hans sá 
fyrir endalok sín og skrifaði honum með 
það í huga. „Þetta voru þá bréf til fram-
tíðarinnar, til hans í þeirri framtíð sem 
hún missir af, hún og Lilja. Áköf orð, en 
mettuð sárum trega, bara svo fínlegum 
að hann finnur hann varla. Þessi orð eru 
bátar sem ferja líf hennar, Lilju og föður 
hans, í átt frá gleymsku og algerum 
dauða“ (HE bls. 78). 
Snjórinn, harmur englanna, er hvítur 
– en strákurinn er farinn að átta sig á 
margbreytileika tilverunnar; veit sem er 
að „sum orð hafa fleiri liti en regnbog-
inn“ (HE bls. 54). Hann skilur líka að 
„orðin eru það eina sem tíminn virðist 
ekki geta stigið léttilega yfir“ (HE bls. 
82). Þau þola eyðileggingarmátt tímans. 
Í Harmi englanna setur strákurinn 
traust sitt á þessa vitneskju og hegðar 
sér í samræmi við það. Jóni Kalman 
tekst einstaklega vel upp við að afhjúpa 
innra líf þessarar nafnlausu sögupers-
ónu sinnar í gegnum eilífar hugleiðingar 
hans um orð; að tengja hana sálarlífi 
þjóðarinnar og sögu. Honum tekst að 
halda myndmálinu um orðin lifandi, 
orðin eru í senn bjargvættur, (í þeim 
skilningi að þau víkka veröldina svo um 
munar) og ógn (sem getur drepið mann 
ef maður gleymir sér um of líkt og 
Bárður, eða verður úti við að koma þeim 
til skila eins og póstarnir tveir, fyrir-
rennarar Jens). Orðin eru aukinheldur 
undirstaða skáldskaparins sem þessi trí-
lógía fjallar öðrum þræði um, því „[s]
káldskapurinn er heimurinn á bak við 
heiminn“ (HE bls. 123) eins og strákur-
inn útskýrir fyrir faktorsdótturinni 
hrokafullu sem gerir lítið úr lærdómi og 
bókaást Gísla skólastjóra í Plássinu. 
Afstaða verksins gagnvart orðunum og 
skáldskapnum er því hin sama og 
stráksins, sem finnur sig knúinn til að 
vera orðunum trúr og verja skáldskap-
inn. Því í honum felst mótvægið við 
raunveruleikann, vonin í brjósti mann-
anna og sú hugljómun sem dregur þá 
áfram.
Í kotunum sem þeir Jens leita skjóls í 
á hrakningum sínum sér strákurinn 
aðstæður sem minna hann á foreldra 
hans, hörmuleg örlög þeirra og eigin 
uppvöxt. Hann tekur að sér að miðla 
bókum, koma orðum til skila, og þeir 
Jens skilja eftir pappír svo börnin geti 
notið þess ímyndaða heims er felst í 
teikningum og stöfum á blaði. Bókaást 
þjóðarinnar er þannig miðlæg í þessu 
öðru bindi trílógíunnar, bækurnar og 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144