Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
102 TMM 2012 · 1
orðin eru ljósið í myrkrinu, hvíldin frá 
erfiðinu, hátíðin í hversdeginum. Án 
bókanna og orðanna er í raun lítið sem 
ekkert eftir til að ferja mannfólkið í 
gegnum ósegjanlega harða lífsbaráttuna 
á hjara veraldar – goðsögnin um hlut-
verk orðanna og lærdómsins sem þau 
eru lykillinn að í íslenskri menningu, 
fær þarna byr undir báða vængi. 
*
Ferðalag þeirra félaga, stráksins og Jens, 
er allt með miklum ólíkindabrag. Það 
vísar í bókmenntasöguleg kennileiti, svo 
sem ferð Bjarts bónda í Sumarhúsum 
upp á öræfin þar sem hann þarf að 
kljást við hvort tveggja í senn, sjálfan sig 
og arfleifð goðsagna eða yfirnáttúrlegra 
krafta. Einnig í Aðventu Gunnars 
Gunnarssonar, enda hefur Jón Kalman 
sjálfur fjallað um aðdáun sína á veður-
lýsingum Gunnars, sem hann segir taka 
öðrum fram, nema ef til vill Joseph 
Conrad.3 Einnig kallast lýsingarnar á 
við þjóðlegan fróðleik svo sem Sögu-
þætti Landpóstanna og Hrakningar og 
heiðavegi. Og loks mætti nefna lýsingar 
Thors Vilhjálmssonar á landi og veðri. 
Strax með fyrsta manni sem þeir Jens og 
strákurinn hitta í leit sinni að skjóli er 
spurt hverjir séu á ferð, „lifandi mann-
eskjur eða draugar?“ (HE bls. 151). Um 
leið veit lesandinn að hann er kominn 
aftur í rammíslenska forneskju, þægindi 
þéttbýlisins eru víðsfjarri og ljóst að á 
hinni einangruðu Vetrarströnd gilda 
önnur lögmál en í Plássinu þar sem 
nútíminn hefur rutt á brott trú á hind-
urvitni og yfirnáttúru. 
Það fer enda svo að lokum að ferða-
lagi þeirra félaganna lýkur á hádrama-
tískum töfraraunsæisnótum. Þeir taka 
að sér að ferja með póstinum lík kot-
bóndakonu yfir fjall og niður í næsta 
þorp, með fulltingi vinnumanns á 
bænum þar sem konan stóð uppi er þá 
bar að garði. Vinnumaðurinn, Hjalti, er 
jafnvel meira heljarmenni en Jens enda 
ekki heiglum hent að ýta líkkistu á sleða 
upp á heiðina í hríðarbyl. Eftir mikla 
hrakninga, villur og ófærur, birtist 
stráknum þúst í þreifandi bylnum. 
Hann telur látnu konuna vera þar á ferð, 
en í myndmálinu rennur hún saman við 
móður hans sjálfs og hugsanlega allar 
þær mæður sem leitt hafa mannanna 
börn í gegnum erfiðleika á lífsins vegi 
þegar ekkert virðist blasa við nema 
dauðinn. Þeir Jens missa sjónar af Hjalta 
vinnumanni og sögunni lýkur þar sem 
þeir renna af stað í snjóflóði og „skella 
loks af miklu afli á einhverju hörðu“ 
(HE bls. 358). 
Ekkert er mér indælt utan þín
Hjarta mannsins (2011), lokabindi sög-
unnar af stráknum, hefst í sjúkraher-
bergi í læknishúsinu á Sléttueyri. Þar 
liggja þeir saman hann og Jens eftir að 
hafa slengst utan í húsvegginn með 
snjóflóðinu. Þeir eru ekki einungis 
komnir til byggða heldur einnig á annað 
og hefðbundnara tilverustig en það sem 
þeir brutust í gegnum á fjöllum. Draug-
ar leiða þá ekki lengur áfram, og fljót-
lega kemur í ljós að Hjalti vinnumaður, 
með sína tröllslegu krafta, virðist ekki 
hafa verið til nema í hugskoti þeirra 
félaga þegar neyðin krafðist meira afls 
en þeir bjuggu yfir sjálfir. Jón Kalman 
gerir blessunarlega enga tilraun til að 
útskýra tilvist Hjalta, hann treystir les-
andanum sjálfum til að kunna skil á 
flóknum tengslum hugaróra, þjóðsagna 
og raunsæis. Frásögnin er tryggilega 
komin til byggða, þótt enn eigi veður 
eftir að geysa.
Í þessum þriðja hluta er höfundur 
búinn að undirbyggja sögu sína svo vel 
hvað myndmál, vísanir og persónur 
varðar að honum reynist leikur einn að 
herða framvinduna nokkuð. Það er enda 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144