Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 103
búið að kynna svo marga til sögunnar; 
rekja svo margvísleg örlög að marga 
hnúta þarf að hnýta ef verkið á ekki 
bara að rakna upp í erindisleysu. En það 
gerir það svo sannarlega ekki. 
Eins og áður var getið hverfist þessi 
síðasti hluti á yfirborðinu mest um 
þorpslífið og þá þróun sem myndun 
þéttbýliskjarna fylgir. En þar fyrir utan 
er ástin fyrirferðarmikil í þessu bindi 
sem og valdabarátta og stéttaskipting. 
Jón Kalmann færir enn út efnistök sín 
og fjallar í þessu bindi einnig á afger-
andi hátt um karlmennskuna og hlut-
skipti kvenna. 
*
Þegar hér er komið við sögu er strákur-
inn búinn að átta sig á því að það var 
ekki bók sem varð Bárði að bana. Bárð-
ur dó ekki af því að lesa ljóð Miltons, 
heldur vegna þess að Pétur formaður 
sneri of seint til baka í land. Hann dó 
vegna þess að „hér skiptir fiskurinn 
meira máli en lífið“, (HM bls. 1384) eins 
og strákurinn orðar það. Það var sem 
sagt græðgi manna sem draga fisk úr sjó 
sem drap Bárð. Dæmigerðir rammís-
lenskir karlmenn á borð við Pétur for-
mann og Jens landpóst – einnig Bjart í 
Sumarhúsum og Benedikt í Aðventu ef 
út í það er farið – „þora“ nefnilega, eins 
og Jens orðar það, þegar hann og strák-
urinn rífast yfir áttunum í óveðrinu 
undir lok Harms englanna: „Karl-
mennskan snýst um það að þora. Gefast 
aldrei upp. Og aldrei að beygja sig!“ (HE 
bls. 275). Strákurinn svarar: „Stundum 
eru menn eins og þú bara huglausir, 
þora ekki að hætta við. Pabbi drukknaði 
í skítaveðri, þeir fóru á sjóinn þrátt fyrir 
vont útlit en flestir fóru ekki neitt. Pétur 
þekkti formanninn. Mikið karlmenni, 
sagði hann, hræddist ekki neitt, aldrei. 
Þú hefðir átt að sjá augu Péturs þegar 
hann talaði um þennan formann, hefðir 
átt að sjá hvernig þau ljómuðu þegar 
hann lýsti hugrekki mannsins sem þorði 
ekki að víkja sér undan veðrinu, þorði 
ekki að víkja sér undan áhættunni. Þeir 
fórust allir sex. Og veistu hversu mörg 
börn misstu föður sinn? Hversu margar 
fjölskyldur voru leystar upp vegna karl-
mennsku formannsins?“ (HE bls. 275). 
Í þessu rifrildi á fjöllum verða ekki 
einungis þáttaskil í lífi Jens heldur einn-
ig í sögunni sem heild eins og síðan 
kemur fram í Hjarta mannsins. Þver-
hausinn Jens áttar sig nefnilega og tekur 
ekki meiri áhættu á forsendum karl-
mennskunnar eftir hrakninga þeirra 
stráksins, heldur snýr heim í faðm Sal-
varar og til að forða systur sinni og 
föður frá örlögum niðursetninga. Eftir 
dvölina í húsi Geirþrúðar veit strákur-
inn sem er að ekki getur farið öðruvísi 
en illa þegar ábatavon og áhættusækni 
er yfirsterkari öllu. Hann hefur orðið 
vitni að græðgi manna í fisk úti á sjó og 
einnig græðgi manna í fisk uppi á landi. 
Það fer ekki framhjá honum hvernig 
verslunareigandinn í þorpinu, sá sem 
allir nema Geirþrúður eiga líf sitt undir, 
reynir að knésetja Geirþrúði til að ná 
yfirráðum yfir fiskvinnslunni. 
Geirþrúður er um margt merkileg 
kvenpersóna. Hún er sjálfstæð, ræður 
yfir fjármagni og hefur um leið nokkur 
völd. Hún er ástkona bresks skipstjóra 
sem kemur af og til í Plássið og lætur sig 
einu gilda þótt hann sé giftur og hún 
forsmáð fyrir saurlifnað. Hún hefur 
hafnað hefðbundnu kvenhlutverki af því 
tagi sem lýst er undir lok Harms engl-
anna og kallast á við þá karlmennsku-
ímynd er krefst þess að konan þjóni 
manninum: „[…] því þannig hefur það 
alltaf verið, […] þær sofna seint en 
vakna á undan öllum, undirbúa og 
þjónusta á meðan þeir hvíla sig, meðan 
þeir lesa, læra að skrifa, meðan þeir 
mennta sig og ná forskoti, vald kallar 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144