Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 115
gerð“ sem Björn Th. og ýmsir spor-
göngumenn hans eru höfundar að og 
tekur til tímabilsins fram að 1950. 
Aðeins í öðru bindi, í umfjöllun Æsu 
Sigurjónsdóttur um Kjarval, Finn Jóns-
son og nokkra aðra listamenn á fjórða 
áratugnum, stendur lesandi frammi 
fyrir spánnýrri túlkun. Þar er sennilega 
markverðust sú niðurstaða Æsu að í 
stærstu myndum sínum og myndskreyt-
ingum – sem verið hafa æði mörgum 
ráðgáta – hafi Kjarval verið undir áhrif-
um af kenningum franska heimspek-
ingsins Henri Bergson, sem hann hafi 
kynnst fyrir tilstilli Guðmundar Finn-
bogasonar og Ólafs Dan stærðfræðings. 
Drungalegar raunsæismyndir Finns 
Jónssonar, sem Björn Th. var augljóslega 
ekki par ánægður með, tengir Æsa síðan 
með nokkuð sannfærandi hætti við 
kaldhamrað þýskt raunsæið á árunum 
milli stríða, hið svokallaða „Neue Sach-
lich keit“.
Hér á undan nefndi ég einnig hve 
ósýnt höfundum er um að tengja á milli 
hugmyndaheima listamanna og hug-
mynda í þjóðfélaginu á hverjum tíma. 
Vissulega reyna sumir þeirra að leita 
víðar fanga en áður hefur verið gert, 
einkum í fyrri bindunum. Í öðru bindi 
dregur Æsa Sigurjónsdóttir saman 
umræðuna um þjóðleg gildi, sem er 
mjög áberandi á þriðja og fjórða ára-
tugnum, í sama bindi gerir Gunnar J. 
Árnason slíkt hið sama fyrir lista-
mannadeilurnar á fjórða og fimmta ára-
tugnum, fjallað er um hlutverk menn-
ingartímarita í þriðja bindi o.s.fr.v. Allt 
er þetta fróðlegt, en margt af því mundi 
engu að síður flokkast undir samantekt-
ir, jafnvel blaðamennsku, ekki djúpristar 
greiningar.
Myndlist og þjóðfélagsmynd
Hins vegar hefur enn ekki verið brotið 
til mergjar hvernig listaverkagjöf Björns 
Bjarnasonar sýslumanns hafði áhrif á 
landslagsskynjun og túlkun fyrstu 
íslensku listmálaranna. Né heldur hefur 
útbreiddur áhugi frumherjanna á sym-
bólisma og guðspeki verið tekinn til 
rannsóknar. Módernískar tilraunir 
íslenskra listamanna á árunum 1915–
1930 (Jón Stefánsson, Baldvin, Muggur, 
Kjarval, Finnur, Magnús Á. og Ingibjörg 
S. Bjarnason), sem vakið hafa athygli 
bókmenntafræðinga, hafa ekki enn 
verið greindar í myndlistarsögulegu 
samhengi. Fróðlegt hefði verið að fá lýs-
ingu á því hvernig mannræktarkenning-
ar nokkurra íslenskra þjóðernissinna 
höfðu áhrif á þróun landslagsmálverks-
ins á fjórða áratugnum. Í framhaldi af 
umfjöllun um hatrammar pólitískar 
deilur á fimmta og sjötta áratugnum 
hefði verið fróðlegt – já, beinlínis 
spennandi – að fá inn í þessa listasögu 
frásögnina af því þegar Nínu Tryggva-
dóttur var vísað frá Bandaríkjunum, að 
því er virðist fyrir barnabókina „Fljúg-
andi fiskisaga“. 
Aðeins þrjú dæmi til viðbótar: í stutt-
ara- og fremur ruglingslegri umfjöllun 
um grafíkbylgjuna á landinu á áttunda 
og níunda áratugnum, virðist engum 
detta í hug að tengsl geti verið milli 
hennar og þenslunnar í byggingariðnaði 
á sama tíma, þegar ungt fólk þurfti að 
eignast ódýr myndverk til að skreyta 
nýju íbúðirnar sínar. Í kafla um nýja 
málverkið í hinu umdeilda fimmta bindi 
hvarflar ekki að höfundi að róttæk póli-
tík hafi verið ein af undirrótum þess, 
jafnvel þótt allar yfirlýsingar þátttak-
enda einkennist af andúð á ríkjandi 
stjórnmála- og menningarástandi. Sami 
höfundur sér heldur enga ástæðu til að 
skoða náttúrutengd verk þeirra Georgs 
Guðna, Húberts Nóa, Guðrúnar Krist-
jánsdóttur, Guðbjargar Lindar og Ingi-
bjargar Eyþórsdóttur í samhengi við 
umræðuna um Kárahnjúka og náttúru-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144