Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
118 TMM 2012 · 1
En þar er að finna margt það helsta sem 
síðan er útfært í Mennt er máttur með 
ítarlegri, afdráttarlausari og háskalegri 
hætti: fagnaðarerindi nautnastefnu sem 
sameinar kynlífsfíkn (sjálfur kallaði 
Þórður sig stundum erótóman) nautna-
lífi í bókmenntum og tónlist – í bland 
við grimmt háð og níð um guð og 
menn, einkum nafngreinda íslenska 
menntamenn og skáld. Eins og Hjálmar 
Sveinsson, sem bókina gefur út, segir í 
greinargóðum eftirmála, þá þótti bæði 
Elíasi og fleirum texti þessi svo „bersög-
ull“ (220) að enginn átti von á því að 
hann kæmi fyrir almenningssjónir í 
bráð.
Það sama má segja um margt í bók 
Þorsteins Antonssonar Þórðargleði. Þor-
steinn tekur sér fyrir hendur að „leita 
mannsins“ Elíasar Mar, skoða hvernig 
hann varð til, en þó segist hann einkum 
hafa sett sér það markmið að leita „svara 
við spurningum um höfundarferil hans 
sem margsinnis hafa verið bornar upp 
en ósvarað hefur verið til þessa dags svo 
viðunandi hafi þótt“ (7). Þorsteinn á við 
það, að margir menn hafa, hátt og í 
hljóði, spurt að því, hvernig á því stóð 
að Elías Mar, sem fæddur var 1925, hafi 
frá tvítugu til þrjátíu og fimm ára aldurs 
verið atkvæðamikill rithöfundur sem 
samdi m.a. fjórar skáldsögur, en síðan 
lagt frá sér pennann um 1960 og fátt eitt 
skrifað síðan. Nema þá smásöguna sem 
er byggð upp sem samtal saklauss sögu-
manns við Þórð Sigtryggsson og fyrr var 
nefnd og þrjár ljóðabækur sem út komu 
áður en ævi hans lauk árið 2007. En eins 
og nefnt var heitir bókin Þórðargleði – 
eftir því sem á líður frásögn Þorsteins 
verður sá tilraunamaður með dramb og 
hroka æ fyrirferðarmeiri sem örlaga-
valdur í lífi Elíasar og eru samskipti 
þeirra rakin, ekki síst með ítarlegum til-
vísunum í bréf sem fóru þeirra í milli. 
Þar er að finna „bersögli“ ekki minni en 
í Mennt er máttur og því hefði bók Þor-
steins til skamms tíma verið svotil jafn 
ólíkleg á „jólamarkaði í ár“ og endur-
minningar Þórðar.
Ekki saklaus lesandi
Nú er að játa það, að sá sem fjallar hér í 
TMM um þessar bækur tvær er ekki 
saklaus lesandi. Ég þekkti allvel tilefni 
og innihald þeirra beggja. Eins og ég get 
um í kafla sem fjallar um Þórð Sig-
tryggsson í bók okkar Lenu Bergmann, 
Blátt og rautt, þá kynntist ég karli þegar 
ég var unglingur í Keflavík. Það var á 
heimili góðs vinar okkar beggja, Krist-
jáns Helgasonar píanóleikara og konu 
hans Elínar. Þórður mat Kristján, sem 
hann hafði tekið að sér átta ára gamlan 
og kennt músík, umfram alla aðra 
menn. Samband þeirra var svo undar-
legt og hlýlegt (einkum ef haft er í huga 
þvílíkan strigakjaft Þórður brúkaði um 
flesta aðra menn) að enn í dag á ég erfitt 
með að viðurkenna í verki þá staðreynd 
sem þó við blasir: nú væri það samband 
sem Þórður átti fyrr á árum við Kristján 
sem tíu til sextán ára dreng hiklaust 
kallaður glæpur gegn barni. En hvað um 
það: ekki hafði ég oft hitt Þórð á heimili 
Kristjáns og Elínar í kjallara Sjálfstæðis-
hússins í Keflavík þegar alkóhólisminn 
varð Kristjáni að bana aðeins 37 ára 
gömlum árið 1954. Það sumar dvaldi 
Þórður hjá ekkju hans, sem var nær 
óhuggandi, og sýndi þá vel sínar skástu 
hliðar. Ég sat oft hjá þeim á kvöldin, eða 
gekk með Þórði um Keflavík, hlustandi 
eins og drengurinn í „Saman lagt spott 
og speki“ á glæsilega eða hrikalega 
sleggjudóma hans um heimsmenn-
inguna og íslenska menntamenn. Þegar 
ég fór um haustið til náms í Moskvu 
hafði ég með mér nokkur heilræði Þórð-
ar um listina að lifa og svo beiðni hans 
um að leita uppi fyrir hann ýmislega 
fágæta músík á nótum og plötum.1 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144