Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 119
Næstu átta árin áttum við í ágætu bréfa-
sambandi sem bæði tengdist músík-
óskum hans sem mér fannst sjálfsagt að 
bregðast vel við og svo grimmum eða 
lofsamlegum orðsendingum hans um 
menn og málefni sem síðar gengu aftur í 
Menn er máttur. 
Þegar Elías fór svo að skrá „tilraunir 
með dramb og hroka“ var ég einn þeirra 
sem „teljandi voru á fingrum annarrar 
handar“ eins og Hjálmar Sveinsson segir 
í eftirmála sínum (220) sem fengu kafl-
ana senda jafnóðum og Elías hafði 
gengið frá þeim. Elías hafði oft borið á 
góma á kvöldvökum hjá Kristjáni – og 
þá varð ég með ýmsum hætti var við 
afbrýðisemi sem flæddi á milli þessara 
tveggja lærisveina Þórðar. Sjálfur var ég 
að byrja að fylgjast með nýlegum skáld-
skap þegar Vögguvísu Elíasar bar fyrir 
mín augu, „fyrstu skáldsöguna sem var 
Reykjavík“ eins og Sigfús Daðason 
komst að orði í mín eyru. Og um hana 
og „fyrstu nútímasögu lýðveldsins“ eins 
og Hjálmar Sveinsson kallar frumraun 
Elíasar Eftir örstuttan leik2 fjallaði 
fyrsta bókmenntaritgerð sem ég setti 
saman. Elías hitti ég fyrst á ferðalagi til 
Búkarest á alþjóðlegt æskulýðsmót en 
kynntist honum betur á öðru slíku móti 
í Moskvu árið 1957. Þá kom í fyrsta sinn 
til tals að ég reyndi að þýða Vögguvísu á 
rússnesku og það gerðum við konan 
mín síðar. Okkur Lenu tókst að ljúka 
þýðingunni og semja um útgáfu – bókin 
var þegar um brotin og próförk lesin 
þegar útgáfufyrirtækið Inostrannaja 
literatúra hætti við allt saman. Við Elías 
fengum aldrei að vita hvernig á því stóð. 
En við urðum góðir vinir og um leið og 
ég sneri heim samstarfsmenn á Þjóðvilj-
anum allt þar til það blað lagði upp 
laupana. Eins og að líkum lætur rædd-
um við margt, bæði um ritferil Elíasar 
og svo Þórð. Reyndar var haldið upp á 
sjötugsafmæli Þórðar og útkomu Saman 
lagt spott og speki í ágúst 1960 heima 
hjá Herði bróður mínum. Ég hafði þá 
skroppið heim í leyfi. Viðstaddir þetta 
merkisafmæli vorum við Dóróthea 
mágkona mín, Elías, Ragnar í Smára og 
Málfríður Einarsdóttir. Þeir Elías, Ragn-
ar og Þórður voru hver öðrum sælli með 
útkomu kversins og skiptu með sér upp-
laginu, 150 eintökum. Það var skálað í 
ódýru sherry og étin kaka. Ragnar kom 
okkur hinum á óvart í þessu gestaboði: 
hann hélt ræðu um að þeir frændur, 
Þórður og hann, væri af gyðingaættum. 
Enda hefðu engir nema gyðingar vit á 
að njóta lífsins eins og þeir! Okkur 
Elíasi bar saman um að þar hefði komið 
vel á vondan: Þórður hafði gyðinga mjög 
á hornum sér fyrir margt í trúarhefð 
þeirra sem honum fannst sér andsnúið. 
En eftir þessa hugvekju Ragnars brá svo 
við að hann dró eitthvað úr þeim munn-
söfnuði, þótt Aþena með sínar grísku 
hommahefðir og Jerúsalem með boð og 
bönn um kynlífið væru sem fyrr hinar 
miklu andstæður sem margt í menning-
artúlkun Þórðar snerist um.
Tillitsleysi og æðruleysi
Ósköp eru á mér, var orðtak Hugborgar, 
móður Þórðar þegar hún hélt hún væri 
að svíkjast um – ósköp eru á mér: er ég 
ekki enn farinn að tala um þær bækur 
sem ég þykist vera að skrifa um?
Svo sannarlega er Mennt er máttur 
bók engri lík. Mér er mjög til efs að sá 
texti „falli eins og flís við rass alþjóð-
legrar bókmenntahefðar og jaðarmenn-
ingar samkynhneigðra“ eins og Hjálmar 
Sveinsson heldur fram í eftirmála sínum 
(221). Vitanlega á allt sem skrifað er sér 
einhver fordæmi, en þessi blanda er á 
þann veg saman hrist að torvelt mun 
verða að benda á vafalausa ættingja 
hennar.
Bókina mætti kenna við hugleiðingar, 
fantasíur, stefnuskrá, jafnvel predikanir 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144