Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
120 TMM 2012 · 1
ekki síður en endurminningar – en sá 
þáttur er öflugastur fremst í bókinni. 
Þar er farið í stökkum yfir Reykjavík 
bernskuára Þórðar, hlaupið upp og 
niður virðingastiga þar sem efst tróna 
danskir kaupmenn og þeirra frúr, þar 
sem hver skal þekkja sinn stað þótt 
duttlungar kynlífsins, fals og snobberí 
valdi gjarna óreiðu í lagskiptingunni. 
Þessar lýsingar hafa þann annmarka, að 
sögumanni finnst óþarft að útskýra eitt 
eða neitt, það er sem Þórður geri ráð 
fyrir því, að þeir fáu sem kynnu að 
gægjast yfir öxlina á honum þegar hann 
stendur í þessum „prívatskrifum“ 
sínum, eigi fyrirfram reynsluaðgang að 
þessum heimi. En þær eru bráð-
skemmtilegar, hraðinn mikill og ærslin 
og ríkar eru þær af fyndnum stórýkjum: 
„það var álitið mikil upphefð fyrir 
skáldið Einar Benediktsson að vera gift-
ur náfrænku barnapíunnar hjá Thom-
sen“ (sem rétt áður er kallaður „einn 
voldugasti kaupmaður veraldar“ (7–8). 
Nokkru síðar fer gamanið að kárna. 
Kjaftasögusafnið sem Þórður hafði 
dregið saman fer að snúast um fjöl-
skyldu biskups, einkum ramman hnút á 
kvennamálum biskupssonar. Um leið 
gerist Þórður æ óáreiðanlegri sögumað-
ur og bregður sér síðan á gandreið í 
fantasíu þar sem níð og last um menn 
og æðri máttarvöld stíga hrikalegan 
dans þegar hann lætur persónur sinnar 
biskupssögu koma til himna og trufla 
með húsnæðisvandkvæðum sínum í 
nýrri tilveru geypilegt hómósexúelt kyn-
svall í hásölum Himnaríkis. 
Ég tel líklegt að þessi svarta messa 
geymi rammasta guðlast sem sett hefur 
verið á blað – og minnir það í sjálfu sér 
á þann þátt í fari Þórðar sjálfs sem hann 
talar oft um og ekki án sjálfsháðs reynd-
ar: Hann svífst einskis, ósvífnin er tak-
markalaus. Hann heldur því fram 
snemma í bókinni að svo hafi alltaf 
verið: „Það verður ekki ofsögum sagt af 
eigingirni minni og annari skít-
mennsku. Ég hugsaði aldrei um aðra en 
sjálfan mig, átti ekki vott af tilliti til 
annarra, ekki vott af siðferðiskennd“ 
(27). Vitanlega eru þetta ýkjur eins og 
flest sem Þórður segir – allir taka visst 
tillit til annarra manna, þótt ekki væri 
nema til að þjóna sinni eigingirni! Og 
dæmið sem hann nefnir um tillitsleysi 
sitt þarna er fremur saklaust: hann 
kaupir fjórtán ára unglingur epli fyrir 
aleiguna og étur þau öll sjálfur – þótt 
hann efist um að móðir hans hafi þá átt 
aura fyrir brauði. En bæði guðlastið, 
sem fyrr var nefnt, sem og staðhæfingar 
um nafnkennt fólk og einkamál þess 
sem dreift er um alla bók, ýta undir það 
að lesandinn finni ekki einungis sér-
kennilegt sjálfsháð að baki ítrekuðum 
staðhæfingum hans um það hve mikið 
fúlmenni og glæpamaður hann sjálfur 
sé. Svo mikið er víst að Þórður hefur til-
tölulega snemma á lífsleiðinni ákveðið 
að hætta að vera rola og aumingi, eins 
og hann segir, og vinna sína sigra í kyn-
lífi, listalífi og á umhverfi sem hlýtur að 
vera honum fjandsamlegt með því að 
vera reiðubúinn til að ganga fram af 
öllum með hrikalegum sleggudómum, 
afdráttarlausu lasti og miskunnarlausu 
níði. Stunda sínar „tilraunir með dramb 
og hroka“ jafnvel þótt það kunni að 
kosta einhvern lífið eins og hann gefur 
til kynna að gerst hafi í raun. Hann talar 
á einum stað um „svæsna tilraun sem 
endaði með dauða tilraunadýrsins“(71).
Lesandinn fær hinsvegar fátt að vita 
um það hvernig slík lífsstefna verður til. 
Hvernig til verður þessi íslenski 
Nietzsche aner sem vill lifa sterku lífi 
handan við gott og illt. Í ævisöguljóði 
eftir Elías Mar sem sá fyrst dagsljós 
fyrir jól er vikið að Þórði, „kaldhæðna 
öldungnum sem lífið hafði gert mis-
kunnarlausan“.3 Af því ferli fær lesand-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144