Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
122 TMM 2012 · 1
ham, aldrei allur þar sem hann er séður. 
Enginn mun átta sig á honum svo vel sé. 
Hann er ólíkindatól og afar óáreiðanleg-
ur sögumaður eins og fyrr var nefnt – 
hvort sem hann talar um sjálfan sig eða 
aðra. Enginn veit hvenær hann fer með 
satt mál eða logið og stórýkjur eru fast 
einkenni hugsunarháttar hans og stíls. Í 
seinni hluta bókarinnar er hann til 
dæmis sífellt að gera hlé á dómum 
sínum um guð og menn til að segja frá 
glæsilegum uppáferðum sem hann 
stendur í um sama leyti og hann skrifar. 
Af þeim að dæma vinnur hann án afláts 
casanovísk afrek uppi á ungum strákum 
jafnt og stútungskörlum á Reykjalundi, 
en þar dvaldi hann síðustu átta ár 
ævinnar, enda gamall berklasjúklingur. 
Þennan tók hann þrjú hundruð sinnum, 
hinn enn oftar og einatt oftar en einu 
sinni í rykk. Kannski var Þórður „eró-
tóman“ (eða kynóður) eins og hann 
sagði sjálfur – en hafi menn í huga að 
þegar hér var komið sögu var Þórður 
um og yfir sjötugt og var orðinn svo 
þungur á sér, mæðinn og fótfúinn að 
hann komst með erfiðismunum á milli 
húsa ef hann átti leið í bæinn.
Meira höfum við að byggja á ef við 
reynum að fiska upp úr textanum nokk-
ur grundvallarviðhorf hans til lífsins. 
Mörg eru allrar virðingar verð, ekki skal 
draga úr því. Við sjáum oftar en ekki, að 
aðdáun hans eiga vísa manneskjur sem 
„þola mikið mótlæti án þess að bogna 
eða brotna“ (31). Síðar segir hann: „Mest 
af öllu dáist ég að úthaldi mannsins í 
baráttu hans við hörð, grimm og mis-
kunnarlaus örlög“ og bætir við þeirri 
kenningu sem hann gerir að sinni að 
„örlögin reynast okkur vel ef við tökum 
þeim vel“ (81). Þetta er vissulega til-
brigði við exístensíalisma og svo 
Nietzsche – amor fati heitir þessi afstaða 
víst hjá honum. Svipaðrar ættar eru 
vangaveltur Þórðar um að í grimmri 
lífsbaráttu hans sjálfs hafi hann alltaf 
„látið náttúruna ráða, en hún er hafin 
uppyfir það sem menn kalla gott og illt“. 
Handan við gott og illt, semsagt, Jen-
seits von Gut und Böse … Hér geta 
vaknað áleitnar spurningar: sá sem er 
handan við gott og illt setur sér reglur 
sjálfur og þá er fjandinn laus eða hvað? 
Nei – Þórður tekur kúrsinn burt frá 
þeirri áhyggju með því að hylla náttúr-
una, sem í hans meðferð er í senn nátt-
úrulegt umhverfi okkar og þær hvatir 
sem ráða mennsku framferði: „Ég elska 
náttúruna í fegurð hennar, yndi og 
blíðu, en tigna hana í ógnum hennar og 
skelfingum. Mikið finnst mér það fólk 
heimskt og takmarkað sem ekki getur 
hrifist af dramatískum atburðum. Ég 
fyrirlít þessar mannskepnur sem vilja að 
mannlífið sé eintóm sætsúpa“ (81).
Ég skýt því að, að um þessi efni 
áttum við bréfavinirnir samleið sem 
kom fram í aðdáun á Dostojevskij. 
Hinar miklu og hrikalegu stundir og 
augnablik þegar allt hrynur, allt er glat-
að, sem meistarinn rússneski sífellt etur 
persónum skáldsagna sinna út í til að 
þær sýni allt sem í þeim býr, reyndust 
mér heillandi viðfangsefni þegar ég var 
við nám í rússneskum bókmenntum. Og 
sömu þættir urðu til þess að Þórður 
fyrir gaf Dostojevskij það að hann í 
„grimmri baráttu fyrir tilverunni“ leit-
aði skjóls hjá Kristi og kirkju hans. 
Hann sagði líka í einu bréfa sinna til 
mín: „Menn þurfa ekki alltaf að vera 
fábjánar þótt þeir séu trúhneigðir.“4 
Í sömu lotu talar Þórður, eins og oft 
fyrr og síðar, um það að hann hafi glímt 
við tilveruna með því að fremja „óslitna 
röð af glæpum“ sem hann þó ekki iðrist 
því „án þeirra hefði ég gefist upp og 
orðið að ræfli og aumingja“ (81). Hér er 
þó ekki öll sagan sögð. Þórður hefur 
fundið sér lífsviðhorf sem á að réttlæta 
ómælda „frekju og ófyrirleitni“ sem 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144