Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
128 TMM 2012 · 1
elst upp hjá ömmu sinni við gæsku og 
fátækt, skólagöngu sem lýkur í Kenn-
araskólanum, unglingaástum sem og 
því, hvernig Elías byrjar að fikra sig 
áfram á skáldabraut. Þorsteinn hefur 
þann sið að vitna mjög ítarlega í heim-
ildir – mest minnisblöð ýmisleg frá 
Elíasi sjálfum, sem hugðist reyndar á 
efri árum skrifa bók um ömmu sína og 
hafði dregið margt til hennar. Ef til vill 
hefði mátt fara sparlegar með þau gögn, 
sem og bréf sem síðar eru mikið notuð, 
en þau hafa þann ótvíræðan kost að 
koma lesandanum í sterka nálægð við 
persónur og tíðaranda. Ég nefni til 
dæmis skondinn palladóm um Elías 
eftir skólabróður hans í Kennaraskólan-
um, þar sem við fréttum ýmislegt um 
ungan mann á sannleiksleitarróli ein-
hversstaðar á milli Marx og kaþólsku 
kirkjunnar – allt undir yfirþyrmandi 
áhrifum frá Halldóri Laxness.
En fróðlegast fyrir framhald þessa 
ferils er upprifjun á feiminni hrifningu 
Elíasar af ungri stúlku, Jóhönnu Þor-
gilsdóttur, sem heldur fyrir honum vöku 
unglingsárin og reyndar fram yfir tví-
tugt. Bæði vegna þess að þessi ófram-
færna ást úr vandræðalegri fjarlægð 
gengur aftur í skáldsögu Elíasar Man ég 
þig löngum – og svo segir hún sína sögu 
um erfiða óvissu Elíasar um sína kyn-
hneigð. Hann kvaðst hneigjast að 
báðum kynjum, vera bísexúel – lék sér 
reyndar stundum að orðaleiknum: to be 
or not to be bí… Og það er Jóhönnusag-
an sem staðfestir það ágætlega að hann 
fer með rétt mál – og verður um leið 
röksemd gegn þeirri ásökun Þórðar Sig-
tryggssonar, að Elías hafi þóst hafa 
áhuga á stúlkum bara til að blekkja 
„þann ógeðslega skríl“ sem hann 
umgengst (139–141). 
Hitt er svo vert að muna, að bísex-
úalitet Elíasar er ekki einhverskonar 
helmingaskipti: það eru strákarnir sem 
hafa betur. Og hér kemur fyrr eða síðar 
að Þórði, sem amma Elíasar hafði fengið 
til að kenna drengnum á orgel. Þórður 
sat á strák sínum allt þar til amma Elí-
asar var látin og hann 17 ára en þá tóku 
þeir félagar upp ástarsamband sem lengi 
stóð. Þórður var 34 árum eldri – og sá 
gjarna í sambandi þeirra Elíasar gamalt 
grískt mynstur – samband meistara og 
lærisveins, sem um leið er erótískt og 
Þorsteinn gerir nauðsynlega grein fyrir 
(146–149). Þorsteinn rekur ekki tíðindi 
af þeirra samskiptum fyrr en komið er 
fram um 1950. Verður þar þá römmust 
lesning tilraun Þórðar til að hrekja frá 
Elíasi vinkonu hans með því að skrifa 
henni meir en nóg um kynni þeirra Elí-
asar. En Þórður beitti þeirri aðferð oftar 
en ekki þegar hann vildi „allt eða ekk-
ert“ í sambandi við unga menn að 
hrekja frá þeim kærustur með sönnum 
eða upplognum sögum af því hve ræki-
lega hann hefði notið strákanna. Þetta 
bréf sætir einna mestum tíðindum í 
þeim bardaga með lofi og lasti sem 
Þórður á í um og við Elías og þá sem 
hann umgengst.
Þorsteinn Antonsson kemst að þeirri 
niðurstöðu að þarna sé að hefjast stríð 
sem verði svo með ýmsum hætti helsta 
orsökin fyrir því að Elías hættir að 
skrifa. Þorsteinn veit vitanlega að margt 
fleira kemur til greina og getur þess eins 
og síðar verður vikið að. En þegar allt er 
saman tekið verður Þórður hjá bókar-
höfundi helstur sökudólgur í þessum 
efnum – og þá ekki síst samstarf þeirra 
Elíasar um texta þann sem Elías skrifaði 
upp og birtur er í bókinni Mennt er 
máttur. Þorsteinn segir m.a. að eftir 
ýmsar sviptingar í einkalífi Elíasar hafi 
„kennari hans í erótískum málefnum“ 
þ.e.a.s. Þórður, náð „á honum taki sem 
Þórður sleppti ekki síðan meðan báðir 
lifðu. Á sjötta áratugnum batt Þórður 
Elías með ritun ævisögunnar tilfinn-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144