Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2012 · 1 129
ingaböndum sem síst gátu talist gæfuleg 
manni með sjálfstæðan höfundarmetn-
að“ (120).
Ekki get ég fallist á þetta. Ritun ævi-
sögunnar tekur ekkert frá Elíasi sem 
höfundi – annað en tíma, ekki svo ýkja 
mikinn. Elías virðist ekki hafa lagt neitt 
til textans sem heitið geti, ekki breytt 
neinu af því sem Þórður kom með til 
hans til skráningar. Að auki hefst ritun 
þess texta sem gefið var nafnið „Menn 
er máttur“ ekki fyrr en 1961 – á sjöunda 
áratugnum. Hitt má svo vel telja líklegt, 
að Þórður hafi með frekri afskiptasemi 
af högum Elíasar haft drjúg lamandi 
áhrif á sjálfstraust hans til ritverka. Um 
þetta stríð tilfærir Þorsteinn bréf sem 
ganga á milli meistara og lærisveins á 
árunum 1950–1952. Í þeim neytir Þórð-
ur allra bragða í leik sínum með 
heimtufrekju, lof og last. Sem fyrr segir 
reynir hann miskunnarlaust að rjúfa 
tengsli Elíasar við kvenfólk. Meira en 
svo: hann þreytist ekki á að útlista hve 
lélegir og ómerkilegir svo til allir menn 
séu sem Elías umgengst, svo aumir 
reyndar að Þórður geti varla verið 
þekktur fyrir að þekkja mann sem er í 
svo ömurlegum félagsskap. Um leið eys 
hann Elías lofi sem ástmann; eitt dæmi 
af mörgum er „þú ert í mínum augum 
besti, fegursti og yndislegasti elskhugi 
heimsins“ (144). Á hinn bóginn gerir 
Þórður margoft lítið úr Elíasi sjálfum – 
fyrir ætt og uppruna, menntunarskort, 
drykkjuskap, skort á hugrekki til að 
bjóða almenningsálitinu byrginn. Á 
einum stað segir karlinn: „Allt sem heit-
ir bókmenntaleg eða listræn menning er 
þér óeðlilegt og fjandsamlegt“ (165). 
Hitt gæti verið verst, hve lítið hann gerir 
úr Elíasi sem rithöfundi – en hann er 
um þetta leyti að vinna sinn besta sigur 
með Vögguvísu og hefur gefið út alls 
fimm bækur á stuttum tíma. Þórður 
lætur til dæmis eins og hann geri Elíasi 
mikinn greiða með því að taka við 
bókum hans: „Ég skal þiggja einhverja 
af bókum þínum þegar ég hefi faðmað 
þig þúsund sinnum með góðum 
árangri“. Og í bréfi til vinar Elíasar sem 
hann hlaut að sjá segir Þórður: „Er 
nokkur sanngirni í því að ætlast til að 
að ég, sem svo að segja frá barnsaldri 
hefi notið þess besta og fullkomnasta 
sem til er í listum og bókmenntum, fari 
nú á gamalsaldri að eyða tíma í að lesa 
bækur óþroskaðra og lítt menntaðra 
unglinga?“ (133). 
Stundum slær Þórður í aðra sálma, 
mildar dóma sína, segir t.d. að hann geri 
sér grein fyrir eigin frekju og yfirgangi 
og að hann hafi sjálfur alltaf verið í 
miklu betri aðstöðu en Elías til að 
„bjóða þjóðfélaginu byrginn og sýna 
almenningsálitinu fyrirlitningu“ (142). 
Og þegar Elías skrifar söguna frægu um 
hann sjálfan – þá er það vitanlega mesta 
snilldarbók sem, sett hefur verið saman 
síðan Immanúel Kant leið! En sama er: 
þetta er, þegar á heildina er litið, hin 
versta meðferð. Og hún kemur ofan í 
kaldar orðsendingar frá öðrum áhrifa-
manni í lífi Elíasar – útgefanda hans 
Ragnari í Smára. Ragnar hefur, eins og 
Þorsteinn rekur ítarlega, skrifað skjól-
stæðingi sínum, ungum og efnilegum 
rithöfundi, fýlubréf þar sem hann fer 
háðulegum orðum um tvær skáldsögur 
hans – og er önnur Vögguvísa sem 
Ragnar áttar sig bersýnilega ekkert á. 
Ragnar gengur svo langt í lítilsvirðing-
unni að tala um að kannski ætti Elías að 
koma sér í kynni við útgefanda sem ekki 
gefur út bækur til að selja öðrum „held-
ur lætur gera þær handa sjálfum sér eins 
og málverk sem enginn utan eigandinn 
fær nokkurntíma augum litið“ ( 95).
Samt er enn engan bilbug á Elíasi að 
finna. Hann heldur áfram ótrauður og 
lýkur fyrra bindi hinnar stóru skáldsögu 
sinnar, Sóleyjarsögu, sem út kemur 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144