Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
130 TMM 2012 · 1
1954. Að vísu á hann í brösum við að 
ljúka síðara bindi og fá Ragnar til að 
standa við sitt – það kemur ekki út fyrr 
en 1958. En þá er líka að uppgjöf eins-
konar komið. Þorsteinn rekur það eftir 
góðum heimildum, að Elías verður fyrir 
sönnum vonbrigðum með alla útgáfu- 
og viðtökusögu þessarar skáldsögu, sem 
hann lagði mikinn metnað í og vonar 
sjálfur að sé „einhver heiðarlegasta til-
raun sem nokkur Íslendingur hefur 
nokkru sinni gert til að lýsa aktúel hlut-
um“ (110). Lýsa því sem mestu varðar í 
samtímanum. Hér rekur hvað annað. 
Samherji Elíasar í róttækni þeirra tíma, 
Bjarni Benediktsson frá Hofteigi, var í 
þann mund sem fyrri hluti Sóleyjarsögu 
kom út mjög í þeim ham að vilja sjá í 
skáldskap hvetjandi framlag til barátt-
unnar. Og á það fannst honum í ritdómi 
í Þjóðviljanum mjög vanta í verki Elías-
ar, þar sé alþýðufólk alls vesælt og ekki 
til stórræða. Ragnar stendur sig illa og 
auglýsir ekki. Elíasi finnst hann ekki 
njóta sannmælis. Hann nær að vísu 
einskonar sáttum við Þórð og Ragnar 
með útkomu Saman lagt spott og speki 
1960 svo sem fyrr segir frá. En hann 
þagnar sem rithöfundur um langan 
tíma.
Mannkostir og brothætt 
sjálfstraust
Seint yrði greint frá öllum þeim þáttum 
sem hér koma saman. Elías skortir upp-
örvun. Í rauninni hafa bæði meistari 
hans Þórður, útgefandinn Ragnar og 
samherjinn í gagnrýnandahópi, Bjarni 
frá Hofteigi, brugðist honum, hver með 
sínum hætti. Svo er annað: hann er 
fátækur maður og á oft í mesta basli við 
brauðstrit – um 1960 ræður hann sig í 
fast starf sem prófarkalesari við Þjóð-
viljann. Bóhemalíf með brennivíni tekur 
sinn líka toll, þótt Elías sjálfur vilji gera 
sem minnst úr þeim þætti þegar hann er 
um spurður.13 Afneitun er að sönnu 
fastur liði í tilsvörum þeirra sem eru á 
sveimi á hjarni alkóhólismans. Öllu 
þessu gerir Þorsteinn Antonsson nokkur 
skil. En svo er fleira.
Í fyrsta lagi: persónuleiki Elíasar 
sjálfs. Hann er engin rola. Hann svarar 
fyrir sig – til dæmis gerði hann það sem 
fádæmi eru: hann svaraði ritdómi 
Bjarna frá Hofteigi og færði rök að því, 
að einmitt hans lýsing á illa stöddu fólki 
í Sóleyjarsögu ætti sér sterkari rök í 
veruleika samtímans en óskhyggja 
gagnrýnandans um horskan verkalýð.14 
Hann svarar Ragnari í Smára og útskýr-
ir fyrir honum í bréfi með eftirminni-
legum hætti hve varnarlaus rithöfundur 
geti orðið. Ekki fyrst og fremst gagnvart 
beinum andstæðingum sínum heldur 
þegar hann „verður fyrir algjörri þögn; 
kæruleysi, afskiptaleysi, ómótíveruðum 
svikum“ (106). Elías krefst sanngirni. En 
hann er kannski of sanngjarn og hóg-
vær maður sjálfur til að knýja hana 
fram? Hann er einn þeirra sem ekki 
verða grunaðir um græsku heldur 
gæsku. Hann er kurteis. Hann kennir 
ekki öðrum um illt gengi.15 Hann ætlar 
mönnum ekki illt. Hann segir í bréfi til 
Ragnars í Smára: „Samkvæmt eðli mínu 
og uppeldi er mér ógjarnt að hugsa illa 
um aðra menn“ (108). Hann lætur Þórð 
yfir sig ganga með auðmýkt sem 
kannski mætti sjá í einhver sadómasók-
ísk einkenni á sambandi þeirra. En ef til 
vill kemur þar fram, eins og í samskipt-
um við ýmsa aðra menn, einmitt hugar-
far hins friðsama og velviljaða manns 
sem neitar að láta espa sig til reiði og 
hefnda. Hann svarar árásum Þórðar 
einkar ljúfmannlega. Sama hvernig þú 
lætur, segir hann í bréfi frá 1951 „þú 
munt aldrei heyra hnjóðsyrði um þig 
eftir mér“ (153). Hann segir í öðru bréfi 
til Þórðar frá 1951: „Í mínum augum er 
hver einasta lífvera mikils virði, hvort 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144