Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
132 TMM 2012 · 1
honum að mestu liði, lífs og liðnum, sá 
sem aldrei fór með hnjóðsyrði um Þórð 
og leyfði öðrum heldur ekki að hall-
mæla honum í sín eyru. 
Merkilegir menn voru þessir vinir 
tveir og mörg veður undarleg í þeirra 
samskiptum. Aðstæður þeirra og kjör 
voru vitanlega allt önnur en við nú 
þekkjum. Ein er sú bylting sem hefur vel 
tekist í okkar samfélagi, en það er gjör-
breyting á stöðu samkynhneigðra sem 
yfir hefur gengið á fáum árum – og er 
svo komið að hátíð þeirra, Gay pride, er 
sú þjóðhátíð sem landsfólkið hlakkar 
mest til. Eftir er svo að skoða margt sem 
varðar stöðu þessa merka minnihluta á 
liðnum tímum. Sjálfum finnst mér ég 
taka mér bessaleyfi með því að fjasa um 
homma, sem gætu vel spurt með nokkr-
um þjósti: Hvað vilt þú hér upp á dekk? 
Ég hefi mér það til afsökunar, að ég 
þekkti mennina sem hér eru mættir á 
bókum. Einnig það, að mér hefur lengi 
fundist sérstaklega lærdómsríkt að 
skoða vel minnihlutamenn, sem eru 
undir meira eða minna fjandsamlegu 
fargi. Samkynhneigða, gyðinga, ýmsa 
þjóðernisminnihluta í þjóðrembuum-
hverfi, trúaða í guðlausu samfélagi, 
komma í auðvaldssamfélagi, andófs-
menn í sovésku samfélagi. ýmiskonar 
tilvistarspurningar verða áleitnari við 
alla slíka hópa en við þá sem eru „norm-
al“, sem almenningsálitið samþykkir. 
Þeir eru oftar en ekki undir þrýstingi í 
þá veru að þeir feli sína sérstöðu eða geri 
sem minnst úr henni: homminn fái sér 
konu, gyðingur breiði yfir nafn og 
númer, sá trúaði hafi hægt um sig, rót-
tæklingurinn sé ekki meir en stofu-
kommi, andófsmaðurinn haldi sér 
saman og þar fram eftir götum. Sumir 
kikna undan því fargi sem ef til vill 
skerpir vit og orku annarra, hvetur þá 
suma til sérkennilegs oflætis ( við erum 
betri en þeir!) en kennir öðrum merki-
legar aðferðir í listinni að umgangast 
aðra menn. Einmitt minnihlutamenn 
verða einatt með ýmsum hætti salt 
mannlífsins, styrkja margbreytileika 
þess, skerpa liti þess, dramatísera leitina 
að svörum við sígildri spurningu: hver 
ert þú? 
Tilvísanir
 1 Árni Bergmann: Miðvikudagar í Moskvu. 
1979, bls. 9.
 2 Hjálmar Sveinsson: Nýr penni í nýju lýð-
veldi. 2007, bls. 44.
 3 Elíasarbók. Sögur og ljóð Elíasar Mar. Þor-
steinn Antonsson sá um útgáfuna, 2011, 
bls. 293. 
 4 ÞS til ÁB 12.02.60.
 5 ÞS til ÁB 28.04.1957.
 6 Sama bréf. Blátt og rautt, bls. 231.
 7 Thor Vilhjálmsson, Andlit í spegli dropans, 
1957, bls. 141.
 8 Blátt og rautt, bls 231.
 9 Samtal við ÞS. 1954.
 10 Ég á ekki síst við staðhæfingar Þórðar 
um að nafngreindir menn hafi stytt sér 
aldur vegna þess að þeir hafi í raun verið 
hommar.
 11 Sjá úttekt Peters Hallberg á handritum 
Atómstöðvarinnar, „Úr vinnustofu sagna-
skálds“. TMM 2.–3. hefti 1953.
 12 Elíasarbók, bls. 229–303
 13 Nýr penni, bls. 122 og 132.
 14 Þjóðviljinn 1954, ritdómur Bjarna birtist 
24. apríl, svar Elíasar þann 25. apríl.
 15 Nýr penni – Elías sýknar Bjarna frá Hof-
teigi – bls. 121 og afsakar Ragnar – bls. 142.
 16 Hér má hafa í huga ritdóm um skáldsöguna 
Brekkukotsannál sem Elías Mar skrifaði í 
Tímarit Máls og menningar árið 1957, en 
þar gerir hann það sem rithöfundar telja oft 
höfuðsynd gagnrýnenda: hann biður höf-
und, Halldór Laxness, um aðra bók en þá 
sem hann hafði skrifað. Allt vegna þess að 
Elíasi er svo mikið í mun að Halldór skrifi 
„nútímaskáldsögu í öllum merkingum 
þess orðs, aktúela túlkun þess tíma sem við 
lifum á, þess umhverfis sem við skynjum, 
þeirra viðhorfa sem nú ríkja og vandamála 
sem við blasa“ ( bls. 181–182). Þó svo öðrum 
þætti slík saga „ljót“ og tæpast prenthæf! 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144