Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
140 TMM 2012 · 1
samfélagi. Í annan stað kæmi þetta 
stjórnarfar í veg fyrir skynsamlegar og 
upplýstar stjórnvaldsákvarðanir. Spill-
ingin er óhjákvæmilegur fylgifiskur 
þingstjórnarinnar var sagt. Það er auð-
sætt, sagði Guðmundur Finnbogason, að 
maður sem væri „búinn öllum kostum 
sem þarf til að verða hinn nýtasti þing-
maður gæti farið halloka fyrir öðrum er 
skorti flest til þess en væri lygnari og 
lagnari“. Hittir naglann á höfuðið. 
Merkileg er sú ábending Ragnheiðar 
að aðaláhersla Íslendinga á nítjándu öld 
hafi verið á að stjórnarstofnanir væru 
innlendar en ekki endilega á innihald 
stofnananna. Við fengum þingræði af 
því að Danir vildu þingræði en ekki 
vegna þess að krafan um þingræði væri 
fremst á kröfulista okkar. 
Taflan á bls. 94 og 95 er athyglisverð. 
Þar kemur skýrt fram að hér á landi 
hefur alltaf verið þingræði í þeim skiln-
ingi að meirihluti alþingis hefur alltaf 
stutt eða þolað ríkisstjórnina. 
Greinargerð Ragnheiðar sýnir hvern 
hug þingmenn báru til málskotsréttar-
ins þegar stjórnarskráin var sett 1944. 
Þingmenn lögðu áherslu á að forseti ætti 
ekki hafa meiri völd en konungur hafði. 
Einar Olgeirsson var einn þeirra sem 
virkastur var í umræðunni á alþingi 
þegar stjórnarskráin var afgreidd. Ragn-
heiður segir um málflutning Einars: „Ef 
til ágreinings kæmi milli þings og for-
seta ætti þingið að ráða. Hann sagðist 
ekki vilja rýra vald alþingis og skapa 
nýtt vald til hliðar við það, embætti sem 
hefði verið valdameira en konungsemb-
ættið hefði verið.“ Sama viðhorf kom 
fram hjá flokksbróður hans Brynjólfi 
Bjarnasyni en til þeirra er vitnað hér 
vegna þess að Sósíalistaflokkurinn barð-
ist ákafast fyrir því að forseti yrði þjóð-
kjörinn en ekki kosinn á alþingi. 
Flestir þingmenn litu svo á að þrátt 
fyrir stofnun lýðveldis væri enn eftir að 
taka ákvarðanir um valdsvið forsetans 
og hlutverk. Alþingi hefur hins vegar 
aldrei í 67 ár tekið af skarið um þetta 
mál. Það hafa ekki verið sett lög um for-
setaembættið né leikreglur af neinu tagi, 
það er ekki skriflegar. Þess vegna hefur 
núverandi forseti tekið sér mikið svig-
rúm og hefur komist upp með það þrátt 
fyrir andstöðu allra ríkisstjórna sem 
starfað hafa í hans tíð. 
Ragnheiður rekur nokkuð tillögur 
um breytingar á stjórnarskránni eftir 
1944. Nefnir fjölda dæma um áhyggjur 
manna af flokksræði. Greinilegt er að 
það hefur verið í gangi svo að segja allar 
götur frá stofnun lýðveldis – og fyrr – 
andúð á flokkunum og því sem þar ger-
ist. Það verður að teljast merkilegt en er 
í leiðinni til sannindamerkis um það að 
stjórnmálamenn sem starfa í flokkun-
um hafa ekki verið færir um að veita 
umræðunni forystu þannig að fólk gæti 
greitt úr klisjuslæðunum sem umlykja 
alla stjórnmálaumræðu á Íslandi. For-
ystuleysi í umræðum er reyndar eitt 
aðalvandamál stjórnmálaumræðunnar á 
Íslandi. Öskrin verða þess vegna ein-
kenni samtalsins en ekki rökræðan. 
Þarf ítarlegri lagaákvæði
Ragnhildur Helgadóttir bendir á að lýð-
ræðisrök með þingræðinu „missa mikið 
af vægi sínu þegar þjóðhöfðinginn er 
kosinn í almennum kosningum rétt eins 
og þingið.“ Þetta er veruleiki sem menn 
hafa hins vegar neitað að horfast í augu 
við fyrr en eftir 2004. Ragnhildur bend-
ir einnig á að forseta ber að hafa sam-
band við fulltrúa þingflokka um hugs-
anlega stjórnarmyndun en ekki fulltrúa 
einhverra annarra – bls. 212 – en við 
hverja í þingflokkunum á forsetinn að 
hafa samband? Venjan hefur verið sú að 
formenn flokkanna hafa farið með þessi 
umboð en ekki alltaf. Ekki Lúðvík Jós-
epsson 1980. Hann var þá formaður 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144