Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						B r ó ð i r  m i n n  L j ó n s h j a r t a  4 0  á r a
TMM 2013 · 3 31
lifir í stöðugum ótta við Þengil sem getur komið hvenær sem er til að hræða 
það og refsa því eða velja sér þá úr hópnum sem eiga að þræla fyrir hann yfir 
í Karmanjaka. „Og augu hans störðu beint fram, hann sá ekki fólkið, það var 
eins og hann héldi að enginn annar væri til í heiminum, enginn annar en 
Þengill af Karmanjaka, já, hann var hræðilegur“ (133). Og svo hefur hann 
Kötlu.
Katla er sannarlega ímynd illskunnar í sinni óhugnanlegu fornaldarmynd. 
Hún er eins og blint náttúruafl sem engu þyrmir og tekur ekki tillit til neins. 
Stórháskaleg verður hún þegar hún kemst á vald einhvers sem beitir henni 
meðvitað og miskunnarlaust. Margir gagnrýnendur hafa séð í Kötlu vísun 
til kjarnorkunnar, meðal annars geislann af eldi hennar sem snertir Jón-
atan.5 Í dag gæti hugurinn hvarflað til hins fátæka þriðja heims, til dæmis 
báxítvinnslunnar í Súrínam, koparnámsins í Zambíu eða olíuvinnslu Shell 
á Nígerbökkum sem Þenglar nútímans stjórna og þar sem náttúru og fólki 
er fórnað. 
Börn sem eiga bágt
Í nýlegri umfjöllun um verk Astrid Lindgren getur að líta eftirfarandi 
fullyrðingu: „Næstum öll börn í sögum Astrid Lindgren eru yfirgefin, 
berskjölduð, munaðarlaus eða eiga allt of upptekna foreldra.“6 Þetta er 
engan veginn rétt. Fjölmargar sögur hennar fjalla einmitt um hamingju-
sama, örugga bernsku í skjóli ástríkra foreldra og annars fullorðins fólks í 
umhverfinu. Dæmi um þetta eru Ólátagarðsbækurnar, bækurnar um Kalla 
Blómkvist og félaga hans og um Emil í Kattholti. En vissulega eru líka til 
fjölmörg dæmi þess að hún skrifi um börn sem líður ekki vel og hvernig 
þau hugsanlega bæta sér upp það sem þeim finnst sig skorta. Kalli á þakinu 
verður þess háttar uppbót óskadraums í dauflegu lífi Litla bróður sem eng-
inn á heimilinu gefur sér tíma til að sinna. Rasmus í Rasmus fer á flakk er 
munaðarlaus og býr á barnaheimili þar sem enginn kærir sig um hann, sem 
endar með því að hann strýkur af heimilinu og verður svo lánsamur að lenda 
í slagtogi við flakkarann Óskar, guðs útvalda gauk. Lýsingin á samskiptum 
hans og drengsins er eitt af fallegustu dæmunum um tilfinningasamband 
barns og fullorðinnar manneskju í bókum Astrid Lindgren. En mest leggur 
hún í lýsinguna á Búa Vilhjálmi Ólasyni og Karli Lejon.
Báðar sögurnar um þá, Elsku Míó minn og Bróðir minn Ljónshjarta, eru 
bornar uppi af samúð með börnum sem eiga bágt. Höfundurinn vill gefa 
slíkum börnum von um að kraftaverk ævintýrisins geti gerst, að allt verði 
„rétt“, eins og Míó segir. Galdurinn við frásagnarlist þessara sagna er meðal 
annars sá að ævintýrin hafa alltaf jarðsamband. Í heimi ævintýrisins er and-
hverfa veruleikans alltaf í sjónmáli og það fer eftir þroska lesandans að hve 
miklu leyti hann gengur ævintýrinu á hönd, hvernig hann túlkar atburðina, 
með öðrum orðum hvort hann hlær eða grætur. Fullorðinn lesandi skynjar 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144