Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						E g g e r t  Þ ó r  B e r n h a r ð s s o n
42 TMM 2013 · 3
Ljósmyndunum fjölgar verulega á síðustu áratugum aldarinnar sem 
fer saman með einfaldari myndavélum, ódýrari framköllun og aukinni 
myndavélaeign. Ekki fer þó hjá því að með æ fleiri barnaafmælum fari 
myndir að verða eins og endurtekin stef þótt vissulega sé áhugavert að 
fylgjast með fólki vaxa úr grasi, ekki síst fyrir einstaklinginn sem um er að 
tefla og hans nánustu. Það fann ég að minnsta kosti þegar fimmtugsafmælið 
mitt var í undirbúningi og ég horfði til baka með hjálp mynda.
Í minningargrein um ömmu mína í Morgunblaðinu 1. maí 1992 ritaði 
ég meðal annars: „[Hún] … tilheyrði … þeirri kynslóð sem varð vitni að 
ótrúlegum breytingum í íslensku þjóðlífi og lifði tvenna tíma. Á lífsferli 
hennar umbyltist samfélagið og heimsmyndin öll. Sem unglingur fylgdist 
hún með gangi heimsstyrjaldarinnar fyrri og heyrði hryllingssögur af 
mannskaðanum í Reykjavík af völdum spænsku veikinnar 1918, vonaði svo 
innilega að hún bærist ekki í heimahérað hennar. Tók þátt í uppgangi sam-
félagsins á þriðja áratugnum og horfði upp á örbirgð kreppunnar á þeim 
fjórða. Upplifði góðæri seinna stríðs, höft og skömmtun fimmta og sjötta 
áratugarins og neyslubyltinguna eftir 1960. Hún flutti til Reykjavíkur árið 
1939 og sá bæinn breytast í þá borg sem við höfum fyrir augunum.“ Ætli 
fjölskyldumyndirnar í albúmunum endurspegli þessa almennu þróun? Ekki 
nema að takmörkuðu leyti. Snemma árs 2012 ritaði samstarfskona mín í 
Háskóla Íslands meðal annars svo um ömmu sína í Facebook-færslu: „Í dag 
eru 105 ár síðan amma mín fæddist í lágreistum torfbæ. Hún lifði breytingar 
frá hlóðum til kola og olíu og áfram til rafmagns og hitaveitu, frá kamri yfir 
fjóshaugnum til baðherbergis, frá söltu og súru til frystivöru, frá „vona það 
besta“ til pensilíns, frá sendibréfum til síma, frá hestum og tveimur jafn-
fljótum til bíla …“ Þarna er farið nær daglegu lífi fólks og það eru aðeins 
meiri líkindi til að finna myndir í fjölskyldualbúmunum sem tengjast 
þessum þáttum en af albúmunum að dæma voru þó sjaldan teknar myndir 
innanhúss fram á miðja öldina.
Enda þótt fólk sé allajafna í forgrunni myndanna má þó segja að almennt 
sé lítið um myndir af fólki að störfum utan heimilis eða jafnvel á heimili. 
En er ekki vert að huga að ýmsu öðru sem er að finna á myndunum, 
eiginlega í bakgrunni? Hvernig birtast t.d. húsakostur, húsgögn og innan-
stokksmunir, tæknivæðing heimilanna, fatnaður og tíska, skemmtanir og 
áhugamál, yfirbragð og útlit fólks, lífshættir og daglegt amstur? Er hægt að 
greina breytingar í tímans rás með hjálp myndaalbúmanna? Er unnt að lesa 
eitthvað út úr þeim um uppeldisskilyrði og fjölskyldumyndun? Hvað segja 
ljósmyndirnar um flutninginn úr sveit í borg? Eða muninn á sveitalífinu 
og borgarlífinu? Þannig mætti áfram telja. Er þarna hægt að nota fjöl-
skyldumyndirnar sem heimildir? 
Oft er talað um frosin augnablik þegar rætt er um ljósmyndir og spurt 
hvaða mynd af veruleikanum sé dregin þar upp. Og hvað gerist þegar ljós-
myndir eru slitnar úr samhengi við það samfélag sem þær eru hluti af? 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144