Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Á r n i  Þ ó r  S i g u r ð s s o n
116 TMM 2013 · 3
og getur aldrei orðið altæk í flóknum alþjóðasamskiptum en hér verður ekki 
nánar farið út í þá sálma). Má þar nefna kjarnorkuafvopnunarmál, afstöðuna 
til deilnanna fyrir botni Miðjarðarhafs og nú um þessar mundir þróun mála 
í Sýrlandi. Málefni bandaríska uppljóstrarans Edwards Snowden er svo 
nýjasta átakamálið í samskiptum Bandaríkjanna og Rússlands sem að því er 
ýmsir telja hefur leitt til þess að Barack Obama Bandaríkjaforseti hefur aflýst 
fundi sínum með Vladimír Pútín forseta Rússlands sem fyrirhugaður var í 
september. Því er ekki úr vegi að velta því fyrir sér hvort nýtt „kalt stríð“ sé 
í uppsiglingu milli þessara tveggja fornu fjandvina.
„Kalda stríðið“ ekki einhlítur mælikvarði
Það er ekki hægt að fullyrða að á tímum „kalda stríðsins“ eins og það er 
venjulega tímasett, hafi samskipti stórveldanna verið í frosti en með falli 
Sovétríkjanna hafi gert asahláku og síðan hafi sambúðin einkennst af sam-
felldri þíðu. Enda stenst það ekki skoðun þegar vel er að gáð. Vel má færa 
fyrir því rök að dauði Stalíns og valdataka Khrúshtsjovs í Sovétríkjunum 
hafi leitt til bættra samskipta enda þótt það geisaði enn „kalt stríð“ í hefð-
bundnum skilningi. Sambúðin versnaði til að mynda verulega í tengslum við 
Kúbudeiluna í byrjun sjöunda áratugarins. Fall Khrúshtsjovs og valdataka 
þríeykisins Brézhnévs, Kosygíns og Podgornyjs leiddi ekki til einhliða og 
varanlegra breytinga á sambúð þjóðanna, sá tími einkenndist ýmist af þíðu 
eða kulda. Leiðtogafundir Brézhnévs og Nixons 1972 og hins fyrrnefnda og 
Carters 1979 mörkuðu viss jákvæð tímamót í afvopnunarsamstarfi ríkjanna 
og voru þannig til marks um þíðu í sambúðinni. En síðar sama ár var inn-
rás Sovétríkjanna í Afganistan fordæmd víða um heim, m.a. kröftuglega af 
Bandaríkjunum sem studdu mujahideen-hreyfingarnar með gífurlegum fjár-
munum. Þessar hreyfingar sameinuðust síðar og upp spruttu ýmsir þeir sem 
áttu eftir að verða fyrirferðarmiklir í nýlegri átökum, s.s. Osama bin Laden. 
Með kjöri Gorbatsjovs sem leiðtoga Sovétríkjanna varð þó almennt séð 
stefnubreyting á afstöðu Sovétríkjanna til vesturveldanna, sem m.a. átti rætur 
að rekja til perestrojku og nýrrar hugsunar sem hann stóð fyrir og laut ekki síst 
að hugmyndum hans um sjálfsmynd Sovétmanna en átti sér líka efnahags-
legar orsakir.2 Á sama hátt var afstaða Bandaríkjanna til Sovétríkjanna mis-
munandi, m.a. milli forsetatíða Carters, Reagans og Bush eldri. Það er þó 
einföldun að álykta að forsetarnir einir og sér hafi ráðið úrslitum, því ferli 
ákvarðana og aðstæður, bæði á alþjóðavettvangi og innanlands, er breytingum 
háð eins og dæmin sanna og hefur áhrif á afstöðu stjórnvalda á hverjum tíma.
Hverju breytti fall Sovétríkjanna?
Með falli Sovétríkjanna og kjöri Borísar Jeltsíns sem forseta Rússlands, var 
það viðhorf fyrirferðarmikið að sambúð austurs og vesturs myndi batna 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144