Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Á d r e p u r
TMM 2013 · 3 133
langri lotu sem ekki fæst með því að 
dreifa tónleikunum á nokkra daga? 
Heildarflutningur verka af tiltekinni 
gerð er í sjálfu sér ekki nýlunda í tón-
leikahaldi. Með slíku móti fæst áhuga-
verð yfirsýn yfir tónatak höfundar og 
þróun allt frá bernskubrekum til síð-
verka. Sinfóníuhljómsveitir leika gjarn-
an „Beethoven-hringi“ eins og þann 
sem Sinfóníuhljómsveit Íslands efndi til 
fyrir skemmstu en þá er viðburðum 
dreift yfir lengri tíma, jafnvel heilt tón-
leikaár. Bandaríski strengjakvartettinn 
Pacifica, sem hefur Sigurbjörn Bern-
harðsson fiðluleikara innan sinna raða, 
hefur flutt alla kvartetta Shostakovitsj 
margoft, til dæmis á tónlistarhátíð í 
Montreal 2012 þar sem tónleikunum var 
dreift á fjögur samliggjandi kvöld.4
En nær viðstöðulaust tónleikahald í 
12 klukkustundir er eitthvað annað og 
meira. Slíkan viðburð má flokka sem 
úthaldslist, sbr. úthaldsíþróttir eða end-
urance sports: ofurmaraþon eða jafnvel 
„járnkarl“ (Ironman) þar sem synt er, 
hjólað og hlaupið í ofurvegalengdum. 
Markið er sett svo hátt að listamaðurinn 
þarf að taka á öllu sínu, úthaldi, einbeit-
ingu og líkamskröftum, langt umfram 
það sem áður hefur þótt fullgott. Á 
maraþontónleikum fara bæði flytjendur 
og áheyrendur í hlutverk ofurhetju, 
stefna upp ókleifan hamarinn og stan-
dast þolraunina með glæsibrag ef að 
líkum lætur, hafa sigrast á sjálfum sér 
þegar upp er staðið. Væntanlega kallar 
slík nálgun á aðrar hlustunarvenjur og 
skapar annars konar upplifun en þegar 
um skemmri tónleika er að ræða. 
Úthaldslist og hugleiðsla
Skammt er á milli maraþontónleika og 
gjörningslistar, ekki síst þess sem ser-
bneska listakonan Marina Abramović 
hefur kallað „long-durational art“ eða 
lengdargjörninga. Slíkar uppákomur 
hafa verið nokkuð áberandi síðustu ár. 
Árið 2010 var efnt til gjörnings í Borgar-
leikhúsinu þar sem Rannsóknarskýrsla 
Alþingis var lesin upp í heilu lagi. Allt 
starfsfólk leikhússins tók þátt í lestrin-
um sem varaði í 146 klukkustundir. 
Fyrr á þessu ári hélt Stefán Pálsson 
sagnfræðingur þrettán og hálfrar 
klukkustundar langan fyrirlestur um 
teiknimyndasögurnar um Sval og Val til 
að minnast 75 ára afmælis sagnaraðar-
innar. Í verki Ragnars Kjartanssonar, 
Bliss, kemur tónlist við sögu. Tveggja 
mínútna kafli úr lokaatriði óperunnar 
Brúðkaup Fígarós eftir Mozart er sung-
inn án afláts í 12 klukkutíma. Við flutn-
inginn, á myndlistartvíæringnum Per-
forma 11 í New York árið 2011 var þó 
tekið fram að áhorfendum væri frjálst 
að koma og fara að vild.5
Allnokkur tónskáld á 20. og 21. öld 
hafa samið ógnarlöng tónverk sem reyna 
á úthald flytjenda jafnt sem áheyrenda. 
Nefna má bandarísku höfundana Mor-
ton Feldman og John Cage, sem samdi 
til dæmis verkið Organ²/ASLSP. 
Skammstöfunin stendur fyrir „As SLow 
aS Possible“ enda tók það rétt tæpar 15 
klukkustundir þegar það var flutt í heild 
árið 2009. Þar sem hvergi er í nótunum 
að finna nákvæm tilmæli um hraða eða 
lengd þagna milli nótnanna hafa sumir 
flytjendur gengið enn lengra. Í kirkju 
einni í Halberstadt í Þýskalandi hófst 
flutningur verksins árið 2000 og er 
áformað að það vari næstu 639 árin.6 
Verk þeirra Feldmans og Cage eru á 
sinn hátt naumhyggjumúsík sem skapar 
hjá hlustandanum eins konar zen-
ástand. Maður hverfur inn í aðra veröld, 
týnir stund og stað.
En ekki er öll tónlist eins. Kvartettar 
Shostakovitsj eru átakamikil verk sem 
miðla sterkum og djúpum tilfinningum 
af ólíku tagi, gleði og kátínu, sorg og 
kvíða. Hafi eitthvert tónskáld í gervallri 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144