Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						Á d r e p u r
134 TMM 2013 · 3
tónlistarsögunni verið óravegu frá zen-
búddisma er það líklega einmitt Shos-
takovitsj. Tónlist hans krefst einbeiting-
ar og innlifunar, einnig af hálfu þess 
sem hlustar. Þetta er meðal annars 
vegna þess að Shostakovitsj samdi verk 
sín með ákveðin viðmið í huga hvað 
snerti tónleikaform, hlustun og einbeit-
ingu áheyrenda. 
Vert er að hafa í huga að hefðbundin 
tónleikalengd nútímans – á bilinu 60–120 
mínútur – varð ekki almenn regla fyrr en 
komið var fram á miðja 19. öld. Til 
dæmis héldu bæði Mozart og Beethoven 
ógnarlanga tónleika með verkum sínum, 
en á þeim var andrúmsloftið öllu frjáls-
legra en við eigum að venjast. Þeir tón-
leikar sem verk Mozarts hljómuðu á 
meðan hann sjálfur lifði voru meira í ætt 
við það sem nútímahlustandi upplifir á 
djasstónleikum. Klappa mátti milli kafla 
og jafnvel í miðjum klíðum ef tónskáld 
eða hljóðfæraleikari þótti hafa gert eitt-
hvað sérlega snjallt.7
Einbeittari og hátíðlegri hlustun hélst 
í hendur við almenna þróun í tónleika-
haldi á 19. öld. Konsertsalurinn varð 
eins konar helgidómur þar sem sístækk-
andi borgarastétt kom saman í þögulli 
einbeitingu, lifði sig inn í töfrastund þar 
sem útvaldir snillingar miðluðu guðleg-
um sannleika. Tónlist var ekki lengur 
saklaus skemmtun heldur opinberun; 
hana bar að taka alvarlega. Andrúms-
loftið breyttist í samræmi við það. Hið 
hefðbundna tónleikaform 19. aldar 
hefur reynst furðu lífseigt þó að samfé-
lagið hafi tekið stakkaskiptum. Enn 
þann dag í dag eru efnisskrár sinfóníu-
hljómsveita flestar með keimlíku móti: 
fyrst forleikur eða annað stutt hljóm-
sveitarverk, helst einþáttungur; því næst 
einleikskonsert og að hléi loknu sinfónía 
eða annað verk af stærra taginu. 
Óperan er kannski það tónlistarform 
sem helst hefur reynt á þolrifin hvað 
lengd og úthald snertir. Þar giltu þó 
lengi enn frjálslegri umgengnisreglur en 
á tónleikum. Allt fram á fyrri hluta 19. 
aldar gat fólk spjallað saman eða keypt 
sér veitingar ef því sýndist svo. Hinir 
efnameiri leigðu sér stúkur og þegar 
þeim leiddist listin mátti alltaf draga 
tjöldin fyrir, tefla eins og eina skák eða 
daðra við sessunautinn. Um skeið var 
óperuhúsið La Scala eini staðurinn í 
Mílanó þar sem fjárhættuspil voru 
leyfð.8 Fyrsta úthaldslistaverkið var 
kannski einmitt ópera eða öllu heldur 
óperuflokkur, Niflungahringurinn eftir 
Richard Wagner sem tekur fjögur kvöld 
og rétt um 15 klukkustundir í f lutningi. 
Wagner lét ekki þar við sitja heldur 
gerði í ofanálag auknar kröfur um ein-
beitingu og hlustun. Hann varð til 
dæmis fyrstur til að krefjast þess að ljós-
in í óperusalnum væru slökkt meðan á 
sýningu stóð. 
Kannski eiga músíkmaraþon með tíð 
og tíma eftir að grafa undan gömlum og 
stöðluðum hugmyndum um tónleika-
formið. Fyrirbærið virðist að minnsta 
kosti spegla stöðu listarinnar og upplif-
unarþörf nútímafólks rétt eins og eldri 
hugmyndir um tilgang og eðli tónlistar 
hlutu staðfestingu í tónleikahaldi 18. og 
19. aldar. Kannski kjósa hlustendur 
nútímans meiri ögrun og nýbreytni en 
felst í tveggja tíma tónleikum? Vilja þeir 
fremur nálgast listina sem hugleiðslu-
ástand en sem vettvang fyrir tjáningu 
tilfinninga? Eða snýst þetta kannski allt 
um að fá sem besta kynningu?
Viðburðablæti og listkynning
Um eitt verður að minnsta kosti ekki 
deilt: kvartettamaraþonið var viðburð-
ur. Kynningin tók líka mið af því. Í dag-
skrárriti Listahátíðar bera tónleikarnir 
yfirskriftina „Shostakovich-áskorunin“ 
og þannig er spilað á keppnisskap les-
andans, skorað á hann að reyna á eigin 

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144