Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķmarit Mįls og menningar

PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķmarit Mįls og menningar

						D ó m a r  u m  b æ k u r
TMM 2013 · 3 139
sé ruggað, að siglt sé í átt til skugga og 
svo framvegis. Það er greinilegt að hér 
er verið að takast á um sjálfa frásögnina: 
Ég er hætt að botna í þessu. Vildirðu vera 
svo væn að segja mér hvert við stefnum? 
Ekki nokkur leið að átta sig á því. Það 
er hlaupið úr einu í annað. Ræðarinn er 
hreint ekki eins góður og hann ætti að 
vera, stundum fæ ég á tilfinninguna að 
hann stýri ekki bátnum heldur láti hann 
reka. (55)
Siglingin um síkin er því myndhverfing 
fyrir framvindu frásagnarinnar, en jafn-
framt birtist í henni hugarheimur sögu-
konunnar. Sá hugarheimur er einmitt 
gruggugur, bæði vegna þeirra áhrifa 
sem tíminn hefur á minningar og þeirra 
áhrifa sem áfallið hefur haft á þær, en í 
ljós kemur að Gyða hefur átt erfitt and-
lega og áfallið tengist því. Eins og 
Gunnþórunn bendir á fjallar sagan því 
öðrum þræði um leit að sjálfsmynd, eða 
sjálfsverund, í róti gleymsku og minn-
inga. Inn í þetta kemur svo tilfinning 
Gyðu fyrir tímanum, en undir lok sög-
unnar reynir hún að sætta sig við 
„svartholin í minninu“ (219). Þessar 
sættir hefjast með því að Gyða viður-
kennir hvarf dótturinnar; í stað þess að 
skrifa henni enn eitt bréfið sem aldrei 
verður sent þá kuðlar hún blaðið og 
hendir því: „Þá uppgötva ég þögnina í 
höfðinu á mér. Raddirnar tvær eru 
þagnaðar“ (181). Þó ekki með öllu því 
önnur röddin heldur áfram: 
Hún er farin, lét loksins verða af því og 
ég sit alein í þessum asnalega gondól 
og verð að ljúka ferðinni. Komast á 
leiðarenda hvernig sem ég fer að því. Það 
er þoka allt um kring og ég treysti ekki 
ræðaranum. Ég vona að henni létti sem 
fyrst, svo að ég þurfi ekki að sjá eftir að 
hafa lagt upp í þessa ferð um síkin. (181)
Hvaða rödd er þetta? Eins og Ingi Björn 
Guðnason bendir á fellur Gyða sem 
sögukona verksins undir það sem kallað 
hefur verið ‚óáreiðanlegur sögumaður‘.5 
Gleymskan er augljós orsök og birt-
ingar myndin eru raddirnar tvær sem 
ræða frásögnina. Um miðbik verksins 
áttar Gyða sig á því að hugur hennar er 
umsetinn, bæði gleymsku og hagræð-
ingu minninga: „Tvær konur takast á 
um hug minn, og þótt furðulegt megi 
teljast hef ég ekki hugmynd um hverjar 
þær eru. En þær tala í höfðinu á mér 
hvor gegn annarri og hafa gert lengi. 
Togstreita ræður alls staðar ríkjum, ekki 
bara í samskiptum við aðra, hún er 
uppistaðan í okkur sjálfum. Tvígirnið 
sem við erum gerð úr“ (111–112). Það 
má hugsa sér að þessar tvær raddir séu 
annarsvegar rödd sögukonunnar og 
hinsvegar rödd söguhöfundar sem 
mætti ímynda sér að sögukonan hafi að 
lokum snúið niður. Innan frásagnar-
fræða er algengt að skilja á milli höf-
undar og söguhöfundar, höfundurinn er 
nafnið sem stendur utan á bókinni, sá 
sem skráður með höfundarrétt, en sögu-
höfundur starfar á bak við sögumann-
inn við að setja verkið saman og þarf 
alls ekki að vera sama persóna og höf-
undurinn. En raddirnar eru marg-
slungnari en þetta, því ennfremur má 
sjá í þeim móta fyrir hinum innbyggða 
lesanda, sem einnig er hugtak úr frá-
sagnarfræðum og má ekki rugla saman 
við hinn efnislega lesanda sem hefur 
bókina í höndunum. Segja má að samtal 
raddanna tveggja hafi frá upphafi vísað 
til þessara þriggja fyrirbæra úr heimi 
bóklesturs. Og þó hinn innbyggði les-
andi hafi ‚horfið‘ þegar ‚hin‘ röddin 
þagnaði (rödd sem greinilega tengist 
dótturinni og samviskubiti / söknuði) 
þá er hann jafnframt ávarpaður, næst-
um í hálfkæringi: hvar endar þetta allt-
saman? Hverskonar saga er þetta?

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128
Blašsķša 129
Blašsķša 129
Blašsķša 130
Blašsķša 130
Blašsķša 131
Blašsķša 131
Blašsķša 132
Blašsķša 132
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136
Blašsķša 137
Blašsķša 137
Blašsķša 138
Blašsķša 138
Blašsķša 139
Blašsķša 139
Blašsķša 140
Blašsķša 140
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144