Tímarit.is
Sřg | Titler | Artikler | Om os | Spřrgsmĺl og svar |
log pĺ | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fróđskaparrit

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Vis i nyt vindue:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Vertical fit


Din browser understřtter ikke PDF-filer
Klik her for at se siden som JPG
Fróđskaparrit

						Atfinna ella uppfinna tað føroyska
Ein smávísindalig ritroynd
Jóan Pauli Joensen
Á jólafundinum í 1888, ið hevur havt so
ómetaliga stóran týdning fyri mentanar- og
tjóðskaparstrev okkara, skuldu fólk „sam-
ráðast um at verja Føroya mál og Føroya
siðir"1. Eitt óvanligt tiltak tá, tí, sum
Jóhannes av Skarði letur onkran siga, tá var
„hetta føroyska ikki uppfunnið"2.
Fundarsamtyktin á jólafundinum í 1888
lynti beinleiðis undir ein mentanarpolitikk.
Fyrst og fremst við at vinna føroyska mál-
inum frama í øllum viðurskiftum. Við frí-
handlinum var ei'n nýggj tíð komin, „tó tað,
ið er farið, tað andar..."3, sum Hans Andrias
Djurhuus sigur. Útróðurin við árabáti fekk
av álvara búskaparligan týdning, nú handil,
ið tók ímóti fiski, var so at siga í hvørji bygd.
Meðan bátsróðurin enn var í hæddini, komu
tær fyrstu sluppirnar. Skjótt kom eisini eitt
annað sótsvart, klinkandi, stinkandi slag4, -
motorbátarnir, ið Hans Andrias Djurhuus
kortini heldur munandi betur um enn
Mikkjal á Ryggi5, men tað er við sluppun-
um, at „teir ungu garparnir vinna sær gull"6.
Jóannes bóndi Patursson royndi sum heilt
ungur eisini at fáa gongd á føroyskan land-
búnað, tá hann kom til Føroya eftir lokna
útbúgving í Noregi í 1884. Hann kom við
nógvum nýggjum amboðum, ið skuldu koma
í staðin fyri tey gomlu einføldu føroysku
amboðini. Hann hevði eisini landbúnaðar-
skúla í Kirkjubø 1892-98. Nógvir komu í
læru hjá honum og tóku við hesum nýggja,
sum eisini hevði við sær, at nógv av teimum
fornu teigalendunum vórðu løgd sløtt, fyri
at nýggj veltinaramboð skuldu kunna nýt-
ast.7 Tað kom eina tíð rættilig gongd á land-
búnaðin, men tá ið sluppfiskiskapurin kom í
hæddina eftir 1. veraldarbardaga, datt áhug-
in fyri landbúnaði burtur hjá teimum flestu,
og teir valdu vaðbeinið fram um hakan. Ikki
fyrr en í teimum ringu 30-árunum fóru teir
at velta aftur.8
Meðan tað fyrr vóru jørð og bøndur, sum
var vondin í samfelagnum, so komu nú ikki
bert keypmenn, men eisini ein rúgva av
øðrum yrkisgreinum nú so við og við at gera
seg galdandi í tí nýggju samfelagsskipanini.9
Eg havi í stuttum roynt at rita upp hesa
broytingartíð, tá ið gomul virði fóru og nýggj
komu í staðin. Sjálvandi vóru broytingar
farnar fram í føroyska samfelagnum, men
tær vóru hendar ógvuliga spakuliga. 011
hugsaðu sjálvandi ikki um hetta, eina minst
tey, sum livdu miðskeiðis í øllum. Men tað
var ein skari, sum gjørdi tað, og tað vóru
fólk, ið vóru burtur og tí sóu alt í einum
Fróðskaparrit 36.-37. bók (1988-89): 28-38
					
Hide thumbnails
Side 5
Side 5
Side 6
Side 6
Side 7
Side 7
Side 8
Side 8
Side 9
Side 9
Side 10
Side 10
Side 11
Side 11
Side 12
Side 12
Side 13
Side 13
Side 14
Side 14
Side 15
Side 15
Side 16
Side 16
Side 17
Side 17
Side 18
Side 18
Side 19
Side 19
Side 20
Side 20
Side 21
Side 21
Side 22
Side 22
Side 23
Side 23
Side 24
Side 24
Side 25
Side 25
Side 26
Side 26
Side 27
Side 27
Side 28
Side 28
Side 29
Side 29
Side 30
Side 30
Side 31
Side 31
Side 32
Side 32
Side 33
Side 33
Side 34
Side 34
Side 35
Side 35
Side 36
Side 36
Side 37
Side 37
Side 38
Side 38
Side 39
Side 39
Side 40
Side 40
Side 41
Side 41
Side 42
Side 42
Side 43
Side 43
Side 44
Side 44
Side 45
Side 45
Side 46
Side 46
Side 47
Side 47
Side 48
Side 48
Side 49
Side 49
Side 50
Side 50
Side 51
Side 51
Side 52
Side 52
Side 53
Side 53
Side 54
Side 54
Side 55
Side 55
Side 56
Side 56
Side 57
Side 57
Side 58
Side 58
Side 59
Side 59
Side 60
Side 60
Side 61
Side 61
Side 62
Side 62
Side 63
Side 63
Side 64
Side 64
Side 65
Side 65
Side 66
Side 66
Side 67
Side 67
Side 68
Side 68
Side 69
Side 69
Side 70
Side 70
Side 71
Side 71
Side 72
Side 72
Side 73
Side 73
Side 74
Side 74
Side 75
Side 75
Side 76
Side 76
Side 77
Side 77
Side 78
Side 78
Side 79
Side 79
Side 80
Side 80
Side 81
Side 81
Side 82
Side 82
Side 83
Side 83
Side 84
Side 84
Side 85
Side 85
Side 86
Side 86
Side 87
Side 87
Side 88
Side 88
Side 89
Side 89
Side 90
Side 90
Side 91
Side 91
Side 92
Side 92
Side 93
Side 93
Side 94
Side 94
Side 95
Side 95
Side 96
Side 96
Side 97
Side 97
Side 98
Side 98
Side 99
Side 99
Side 100
Side 100
Side 101
Side 101
Side 102
Side 102
Side 103
Side 103
Side 104
Side 104
Side 105
Side 105
Side 106
Side 106
Side 107
Side 107
Side 108
Side 108
Side 109
Side 109
Side 110
Side 110
Side 111
Side 111
Side 112
Side 112
Side 113
Side 113
Side 114
Side 114
Side 115
Side 115
Side 116
Side 116
Side 117
Side 117
Side 118
Side 118
Side 119
Side 119
Side 120
Side 120
Side 121
Side 121
Side 122
Side 122
Side 123
Side 123
Side 124
Side 124
Side 125
Side 125
Side 126
Side 126
Side 127
Side 127
Side 128
Side 128
Side 129
Side 129
Side 130
Side 130
Side 131
Side 131
Side 132
Side 132
Side 133
Side 133
Side 134
Side 134
Side 135
Side 135
Side 136
Side 136
Side 137
Side 137
Side 138
Side 138
Side 139
Side 139
Side 140
Side 140
Side 141
Side 141
Side 142
Side 142
Side 143
Side 143
Side 144
Side 144
Side 145
Side 145
Side 146
Side 146
Side 147
Side 147
Side 148
Side 148
Side 149
Side 149
Side 150
Side 150
Side 151
Side 151
Side 152
Side 152
Side 153
Side 153
Side 154
Side 154
Side 155
Side 155
Side 156
Side 156
Side 157
Side 157
Side 158
Side 158