Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fróšskaparrit

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fróšskaparrit

						122
SANDOYARMAL - LEYSLIGAR HUGLEIÐINGAR
í nútíðarføroyskum annars, men úr Eyst-
uroynni hava vit kvennkynsnavnorðið
megurð um 'tað at vera rakføddur'. Lýsing-
arorðið fjaðaleysur (stavseting óviss) er
serligt fyri sandoyarmál. Tað verður sagt
um tað at vera 'einsamallur, fáligur, stúrin,
ongan góðan at eiga' el. tíl. T.d. segði mað-
ur: 'Eg siti so fjaðaleysur eftir, nú konan er
deyð'. Lýsingarorðið saftarleysur er okk-
um kunnugt úr skálvíksmáli, t.e. 'kenslu-
kaldur, hjartaleysur', t.d. tað var ein saftar-
leys gerð at koyra mammuna út. Úr Dali er
hitt hugnaliga orðið kunningardagur, sum
er hin 12. juni. Tá vórðu neytini úr tveimum
hagapørtum, ið gingið høvdu út og inn, lat-
in koma saman til at liggja úti. Tey vórðu tá
kunnað hvørt fyri øðrum, og fólk sat hjá
teimum tann dagin. Hetta var hálvur høg-
tíðisdagur, hevur Martina sála í Haskatrøð
sagt mær frá. Stuttligt var at fáa hetta gamla
orðið úr Dali langt aftan á, at vit høvdu
gjørt orðið kunning fyri skúlalærugreinina
'orientering', ið kom fyrst í 1960-árunum,
og síðan tá er sandoyarorðið at kunna 'gera
kendan' farið sína sigursferð um landið.
Ein kunningarstova er í Havn og onnur í
Klaksvík! Tætt málsligt samband tykist
hava verið millum Skálavíkar og Nólsoyar,
tí mong orð hava vit funnið bert í hesum
báðum bygdamálum. Eitt vakurt orð av
hesum slag er hvørkikynsorðið kjør, ið
merkir 'tað ið kjósandi er, tað besta av øll-
um'. Sagt varð um dalsgarðsbøin, at hann
var kjørið í bygdini, og um tvær valagentur
í Nólsoy varð sagt, at tær vóru kjørið av
ungdóminum. Her er eisini at nevna, at
eingin við framburðinum [angjin], sum liv-
ir við sítt fríska lív í Nólsoy, hevur verið eitt
aðalmerki fyri skálvíksmál og húsvíksmál,
men tíverri frættist, at har hevur hesin
framburður verið dvínandi nú í langa
tíð.
Sandoyarmál hevur borið orð fyri at vera
gott mál. Tað orðið hava góðir høvundar
hiðani styðjað upp undir. At nevna eru Heð-
in Brú og Hans Dalsgaard í Skálavík, Mads
Andrias Winther og Edvard Hjalt og Bergur
Djurhuus á Sandi - og av yngra ættarliðin-
um Ólavur Clementsen hiðan av Sandi.
Tann stóra kvæðaognin, sum vit eiga eitt
nú í søvnunum eftir Jóannes í Króki, hevur
verið ein ómetalig málslig kjølfesta. At
eiga slíkar málgripir festar í huganum hev-
ur verið ein aldri trótandi uppkoma við
kjarngóðum orðum og orðafellum at taka
til í øllum lívsins førum. Tað hevur verið
bæði leikur og álvara at duga at siga tað, ið
sigast skuldi, væl og meitlað, annaðhvørt
tað var í vertskapi ella í vási. I vandaverki,
eitt nú á brimstøð ella í bjørgum, galt um, at
orðini vóru fá og tó greið og hoyrdust væl
og skilliga - einki við at mutla við saman-
læstum tonnum og linum, dreivutum r-
ljóðum: tey skuldu rulla fremst á tungu-
oddi. Tey, sum hava børn í húsi, kenna til,
hvussu væl, ið teimum dámar at leika sær
við orð og málljóð, sama um tey fata ella
ikki. Stór synd var, at uttanatslæran varð
fjónað í skúlunum av misfataðum náms-
frøðiligum ídni. Skal lív fáast aftur í kvøð-
ing og dans hjá fjøldini, er livandi uttanats-
læra eitt hitt fremsta kravið.
I hesum sambandi fari eg at nýta høvið til
at nevna tað sera ríka orðasavn, sum lá eftir
Eyðun Winther, bæði hiðan úr oynni, og tá
serliga av Skarvanesi, og aðrastaðni, fyrst
og fremst úr Eysturoynni, har ið hann búði
og virkaði eina tíð. Hetta savn hevur før-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84
Blašsķša 85
Blašsķša 85
Blašsķša 86
Blašsķša 86
Blašsķša 87
Blašsķša 87
Blašsķša 88
Blašsķša 88
Blašsķša 89
Blašsķša 89
Blašsķša 90
Blašsķša 90
Blašsķša 91
Blašsķša 91
Blašsķša 92
Blašsķša 92
Blašsķša 93
Blašsķša 93
Blašsķša 94
Blašsķša 94
Blašsķša 95
Blašsķša 95
Blašsķša 96
Blašsķša 96
Blašsķša 97
Blašsķša 97
Blašsķša 98
Blašsķša 98
Blašsķša 99
Blašsķša 99
Blašsķša 100
Blašsķša 100
Blašsķša 101
Blašsķša 101
Blašsķša 102
Blašsķša 102
Blašsķša 103
Blašsķša 103
Blašsķša 104
Blašsķša 104
Blašsķša 105
Blašsķša 105
Blašsķša 106
Blašsķša 106
Blašsķša 107
Blašsķša 107
Blašsķša 108
Blašsķša 108
Blašsķša 109
Blašsķša 109
Blašsķša 110
Blašsķša 110
Blašsķša 111
Blašsķša 111
Blašsķša 112
Blašsķša 112
Blašsķša 113
Blašsķša 113
Blašsķša 114
Blašsķša 114
Blašsķša 115
Blašsķša 115
Blašsķša 116
Blašsķša 116
Blašsķša 117
Blašsķša 117
Blašsķša 118
Blašsķša 118
Blašsķša 119
Blašsķša 119
Blašsķša 120
Blašsķša 120
Blašsķša 121
Blašsķša 121
Blašsķša 122
Blašsķša 122
Blašsķša 123
Blašsķša 123
Blašsķša 124
Blašsķša 124
Blašsķša 125
Blašsķša 125
Blašsķša 126
Blašsķša 126
Blašsķša 127
Blašsķša 127
Blašsķša 128
Blašsķša 128