Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bjarki

Smelltu hér til ağ fá meiri upplısingar um 24. tölublağ 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Bjarki

						95
samt, því það ber öllum saman um,
að öldúngis ókleift sje að fiytja
efnið yfir dalinn að vetrinum og
hefur herra Tutinius þar auðsjáan-
lega haft við ráð kunnugra manna
og þekkir líka sjálfur til.
Því einu verður hann að hafa
glöggar gætur á, ef fiutníngurinn
upp yfir í sumar skyldi reynast tor-
veldari en meon ætla, að draga þá
ekki of leingi að flytja norður á
Sanda það sem eftir kann að verða,'
og leingur en til Agústbyrjunar má
ómögulega fresta því, því ella gæti
farið svo, að efnið kæmist þar ekki
á land og brúargerðin tefðist þann-
fg um heilt ár til ómetanlegs skaða
fyrir Hjeraðið.
Þó ugglaust þurfi ekki að gera
ráð fyrir þessu, þá þykir rjett að
benda á það nú þegar að hjer þarf
1 í t i ð út af að bera til þess að
m i k i 5   geti orðið í hófi.
Nýír fjárkaupmenn enskir
ætla í haust að kaupa hjer á Iandi
fje á fæti fyrir penínga, eins og
þeir Slirríon og Coghill áður gerðu.
Verslunarhúsið, sem ætlar að byrja
þessa vcrslun, Parker & Frasen í
Liverpool og Birkenhead, kvað vera
einna öfiugasta fjárverslunin á öllu
Einglandi og hefur áður einkum
rekið fjárkaup í Suður-Ameriku, en
vegna fjárpestar, sem þar kom upp,
er nú bannaður innflutníngur á fje
þaðan til Einglands. 4. þ. m. komu
umboðsmenn þessa verslunarhúss
upp.til Rvíkur og lögðu þaðan á
stað í landferð austur í Arness- og
Rángárvallasýslur til þess að kynn-
ast hjer og undirbúa fjárkaup í
haust. Með þeim er maðursem vanur
er fjárkaupum hjer frá fornu fari,
Alexander Ponton að nafni. Þeir
kvað ráðgera 3ð borga fjeð vel,
en vilja ekki annað en sauði 2—4
vetra. Einnig ætla þeir að kaupa
eitthvað af hrossum, en aðeins til
reynslu í sumar til þess að leita
fyrir sjer eftif markaði ytra. Vænta
svo ef vel geingur að bytja hrossa-
verslun hjeðan f stórum stíl á næsta
sumri.
Það er Ásgeir Sigurðsson kaup-
maður í Reykjavík og þeir fjelagar
hans, Copland & Berríe í Leith,
sem komið hafa þessari fjárkaupa-
tilraun á gáng og hafa þeir unnið
þar þarft verk landbændunum hjer
á landi, því að líkindum eiga fjár-
kaup þessi að ná yfir alt land strax
í haust.
íngur, utankul,   Föd. -j- 9;  logn, þoka,
Ld. -j- 17; sól, logn, heiðskírt.
Skip. 12. Snæfell, fiskigufuskip Garð-
arsfjelagsíns frá Einglandi. Með því
kom Mr. Hewett; einn af eftirlitstnönn-
uro Garðarsfjelagsins ti! þess að vera
hjer á aðalfundi þess  14. þ. m.
13.  Heimdallur.
14.  Vesta norðan um land, fór næsta
dag áleiðis til útlanda. Með henni voru
auk vesturfaranna ýmsir farþegar, með-
al þeirra Grímur Laxda! verslunar-
stjóri; fór hjer í land og ætlar á Borg-
arfj.uppboðið 18. þ. m. Vesta lá 8 klt.
hjer útifyrir vegna þoku.
S. d. Mjölnir á suðurleið, Hann lenti
upp á sker í Borgarfirðinum í þokunni
og var dreginn útafdönsku hvalveiða-
skipi frá Vesturlandinu. Kafarar af
Heimdaili skoðuðu skipið að neðan hjer
á höfninni og gátu ekki fundið að það
hefði Iaskast neitt við áreksturinn.
Á aðalfandi Garðarsfjelagsins 14 þ.
m. var C. B. Herrmann, fyrv. fram-
kvæmdarstjóri fjelagsins, að fullu og
öllu rekinn frá og í stað hans kjörinn
Hansen konsúll.
Seyðisfírði
V e ð r i ð.    Pd. -f 8; kyrt; Md. 4- 9;
logn, þoka, Fd. -j-   10>   s°l   Þ°kuslæð-
Oafskríft.
Nú er Sk.         skinnið nár,
skítmenni hann lifði og dó;
hann er nú orðinn húðarklár
í Helvíti og ber þar róg.
Gáta.
í landsöfðíngja lýgur hann,
i lyfjasala m , . . . hann,
að hverjum hundi hnígur hann
og hollendínginn sýgur hann.
Bygging Vattarness.
Pað hefur talsvert verið rætt um þjóð-
jarðasölu á síðari árum, byggíngu þjóð-
jarða og erfðarjett. En ávextir af því
sem um það má! hefur verið fjallað eru
líka glöggir; því nú á síðustu þíngum
hefur löggjafarvaldið hætt við að gefa
út !ög ura sölu þjóðjarða, ábúendur
sumra þeirra alveg lagt niður að sljetta
á þeim þúfurnar, eða bæta þær — en
í þess stað flutt töðu og úthey burt af
þeim og selt — og umboðsmenn þeirra
sumir í skjóli amttnanna notað áiitlegt
útlit, að því er þeirra eigin hag og
landssjóðsins snertir, til þess að herða
á streingjum afgjaldsins og hækka það
svo mikið scm hægt er. Hefur svo
mikið kveðið að því hjer í Suður-Múla-
sýslu, að umboðsmaðurinn hefur hafnað
álitlegustu bændaefnum, en í þess stað
bygt mönnum, sem hann hefur ekki
haft meira traust á en svo, að hann
hefur eigi trúað þeim fyrir greiðslu af-
gjaldsins og sett því það byggíngar-
skilyrði, að þeir fengju sjer ábyrgðar-
menn fyrir afgjaldinu; það þykir varða
mestu. Hitt minna um vert, þótt jarð-
imar verði fyrir þeim áhrifum, sem bú-
skapur slíkra bænda hefur i för með
sjer, ef hækkandi afgjald aðeins greið-
ist, en afleiðíng þess er hrörnun jarð-
anna og fátækir bændur, og verður
slíkt ekki til að auka tekjur landssjóðs
til leingdar.
Eins 0» nú hagar löggjöf vorn um
þjóðjarðirnar, þá er það a!s ekki ofsagt,
að bygging þeirra og meðferð sje háð
dutlúngurn einstakra marina. Ti! sönn-
unar því er byggíng umboðsmans á i/4
úr jörðunni Vattarnesj í Suður-Múla-
sýslu,    sem   sagt   var    lausij   næstiiðið
haust. Um jörð þessa sóttu Eiríkur
bóndi Þórðarson, sem býr á i/4 þeirrar
jarðar, eða á heimíng þjóðeignariunar,
og Sigurður borgari Malmquist á Búð-
um í Fáskrúðsfirði. Eins og vant er
að vera þegar um byggíngu jarða er
að ræða, þá er ekkert sparað til að ná
í hnossið, enda hefur eftirsókn jarða
aukist, eftir því sem tómthúsurn fjölg-
ar og fiskiveiðar bregðast. Eiríkur
bóndi Þórðarson hefur búið á horni úr
nefndri jörð í 27 ár, fyrst í skjóli föð-
ur síns, en seinna fjekk hann ábúð á
helmíng þeirrar jarðar, sem faðir hans
bjó á og hefur búið þar síðan á móti
bróður sínum. Hann hefur ætíð þótt
gildur bóndi, byrjaði búskap því nær
fjelaus, en er einn þeirra manna, sem
hefur hafið sig upp úr fátækt til góðra
efna, auk þess sem hann hefur alið upp
átta ' börn og aukið stórum og bætt
tún sitt. Hinn umsækjandinn, Sigurður
Malmquist, er efnilegur úngur maður,
en óreyndur að því er verknað og verk-
lega þekkíngu snertir. Hann hefur
verið barnakennari, skrifari sýslumans,
síðan verslunarþjónn eitt ár og seinast
kaupmaður á Búðum rúmt ár. Eigi er
kunnugt að hann eigi ncin efni, en
hann á vel efnaðan föður og því í
vændum arf.
Fráfarandi jarðarinnar bað bróður
sinn að kaupa að sjer íbúðarhúss sitt,
ef hann segði jörðinni lausri, því hann
áleit að Eiríkur mundi fá jörðina.
Samdist þá svo með þéim, að Eiríkur
keypti húsið fyrir 1500 kr., ef hann
feingi jarðarpartinn til ábúðar. Petta
skrifar fráfarandi uraboðsmanni og læt-
ur ekki í ljósi neina óánægju yfir því
að verð hússins sje of lágt. Pá kem-
ur Sigurður Malmquist til sögunnar og
býðst til að kaupa húsið fyrir 2000 kr.
Gera þeir svo þann samníng með sjer,
að Sigurður greiði iyrir húsið 2000 kr.,
en fráfarandi beitir auðvitað áhrifum
sínum, að svo miklu leyti sem honum
er hægt til þess að hann fái ábúð jarð-
arpartsins. Pegar umboðsmaður fjekk
þetta að vita, skriíar hann fráfaranda
og Eiríki og segir þeim, að þeir vcrði
að koma sjer saman um húskaupín og
senda sjer samníng um þau. Þeir gera
nú vottanlegan sainníng umhúskaupin,
þannig að Eirikur býður 1850 kr. fyrir
húsið, ef hann fær jörðma. I'á býður
Sigurður Malmpuist 2500 kr. fyrir það
og er nú búinn til nýr samníngur bygð-
ur á þeirri upphæð. Pegar umboðs-
maður haíði feingið þann samníng,
skrifar hann fráfaianda og biður hann
að segja Eiríki að narm muni fá jörð-
ina, ef hann geti hæsta boð Sigurðar
Malmpuists fyrir íbúðarhúsið. í'að vildi
Eiríkur ekki, enda var það alt of hátt
verð fyrir húsið að hans áliti og margra
fleiri. í sama brjeti segir umboðsmað-
ur einnig, að Eiríkur verði að skuld-
binda sig til að selja sjer húsið á sama
verði, ef hann viíjí sjálfur kaupa það
síðar. Eiríkur skrifaði svo amtmanni
og skýrði honum frá málavöxtum.
Hann hefur eigi feingið svar frá hon-
um og Sigurði Malmquist er bygð jörð-
in, enda vildi umboðsmaður svo vera
láta. Það hefði h'ka óneitanlega verið
harðleikíð af amtmanni að gera allar
ráðstafanir umboðsmans að eingu, enda
þótt hann sæí, að þær væru bæði ú'-
sanngjarnar og órjettlátar.
Þannig er þá byggíngarsögu þessari
varið og sýnir hún Ijóslega hversu
mjög má misbrúk-a umboðsvaldið, e'ms
og hún líka ber þess Ijóivan vott, hve
mjög amtmaðar   virðir   að vctlugi rök
studdar umkvartanir bænda, að því er
þetta snertir. Þessi byggíngaraðferð
er ennfremur ljóst dæmi þess, hve lítið
kostir umsækjanda hafa að þýða í aug-
um umboðsmans, því hann var þeim
umsækjanda fullkunnugur, scm ekki
fjekk jörðina, og getur ekki borið á
móti því, að það sem um hann er sagt
hjer að frarnan sje satt. Hinn sera
jörðina fjekk þekti hann ekki. Pað er
því eigi að undra, þótt það valdi megnri
gremju hjá alþýðu og þó cinkum hjá
viðkomandi sveitarfjelögum, þegar þeim
mönnum eru bygðar þjóðjarðirnar, sem
síst skyidi, cn hinum hafnað, sem eru
margfalt líkari til að sitja þxr vel og
verða sveitarfjelagi sínu til styrktar.
Það hefur þó verið viðurkent af lands-
höfðíngja á þíngi, að umboðsmenn
skyldu aðeins taka tiliit til kosta um-
sækjanda, enda ætti ekkert annað að
ráða byggíngu jarðanna. Þvert á móti
því hefur hjer ráðið h ú s fráfaranda.
I>að hefði því upphafiega verið rjett a'f
umboðsmanni, að auglýsa Vattarnes
fjórðapartinn þannig: »Sá sem býður
best í hús fráfarandans af i/4 úr jörð-
inni Vattarnesi, getur feingið partinn
líka«.
En það er einnig annað athugavert
hjer. Fyrst gera þeir formlegan samn-
íng sín á milli Sigurður Malmquist og
frafarandi; þá kostar húsið 2000 kr.
Seinna hækkar Sigurður sitt eigið boð
um 500 kr., án þess annar byði jafn-
hátt fyrra boðinu. Pað er grunsamt
að hjer sjc ekki alt með feldu, ekki
alt hreint; því hvað var það, sem gat
komið þessum manni til að bjóða boð
ofan í sjálfan sig, sem munar 500 kr.?
Mjer dettur ósjálfrátt í hug gamla
reglan, festan, sem goldin var fyrir-
fram, þegar umsækjandi fjekk Ioforð
fyrir jörð. Pó getur ekki verið að
ræða um slíkt, því fráfarandi, sem hjer
átti í hlut, hefur þó að öllum líkindum
ekki átt ráð á byggíngu jarðarinnar.
Skyldi hjer þá .aðeins hafa ráðið örlæti
umsækjanda, eða vinfeingi, eða vissi
hann' að þetta háa boð væri nægilega
stór búmanskostur i augum umboðs-
mans, svo hann feingi jörðina?
Loksins kórónar umboðsmaður bygg-
íngaraðferð sína með því að bj(3ða Ei-
ríki tórðarsyni ábúðina, ef hann bjóði
ha^ðsta boð Sigurðar Malmquists í hús-
ið. Með því gefur hann lii kynna, að
Eiríkur hafi kosti framar hinum og eigi
að sitja í fyriirúmi fyrir honum að
byggíftgunni. En þá er uppboðið á
húsinu bví tii fyrirstöðu, að Eiríkur
hljód ábúðina, af því hann er ekfd eins
or á fje til fráfaranda elris og Sigurður.
íin þótt svo væri, sem ekki er, að
Eiríkur hefði staðið nær að búmanns-
kostum til að fá þennan jarðarpart. en
Sigurður Malmquist, þá hefði hann þó
átt að fá hann, vegna þess að hann er
sonur bóndans, scm bjó á allri hált-
lendunni, því jeg vcit ekki betur en
það sje boðið umboðsmönnum að láta
son bónda, —• er sækir um jörðu, er
faðjr hans bjó á, — sitja fyrir öðruni,
að jöfnum hæfileikum. Jafnframt þvi
hafði það einnig hjcr þann kost í för
með sjer, að þá hefði jörðin sameinast
aftur; því þó að þcssi byggíng á Vatt-
arncsi beri vott ura það, a<5 umboðs-
maður og amtmaður áli'ti að smáarjarð-
ir og litlir bændur sje landi og land-
búnaði hoit, þa mun sú raunip á vctða
að slj'kt háttalag með þjóðjarðirnar. eigi
drjúgan þátt í því að aukáfátækt lands-
ins og hjálpa iilu árfet'ði qg »agentun-
umstilþess að rcka börn þess  burtu.
Bjarni Siguröss^n.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 93
Blağsíğa 93
Blağsíğa 94
Blağsíğa 94
Blağsíğa 95
Blağsíğa 95
Blağsíğa 96
Blağsíğa 96