Bbegmalid is pub- lished three times per rnonth by G. M. Thompson, Gimli, Man. rtise- ments sent on application. ,,Þvl feðrauna dáðleijsi' er barnanna böl og bölvuu í nútið cr frariitíðarkv'úl: I, 1. GIMLI, MANITOEA, LAUGAEDAGINN 18. DESEMBER. 1897. Um atvirmumál Ný-Islands eflir G. TlIORSTKtNSSON. É" hef verið beðinn að rita nokk- ui' orð í Tiergmálið' um atvimiumiíl Ný-íslands, og ,er mór sönn ánægja að gera það, ef ske kynni að eitthvað gott leiddi af þeirri tilraun minui. En sökum þess að hér er enginn landbúnaður til, samkvæmt þeim skiln- ingi, sem í það orð er lagður bæði hcr í álfli og öðrum framfaralondum heinisins, þá er ómogulegt að rita uiri þá atvinnugrein eingöngn án þess að drepa á atvinnumál nýiendunnar í heild. En afstaða þeirra mála er sú, að þar æg'ir öllu saman, allii' stunda svo að segja allar mögulegar atvinuu- greinar, og þar afleiðandi enga svo Vel aé. Það er því. meiri vandi en sýuast kann í fljotu bragði að rita uin at- vinmimál íiýleudiinuai' á skipulegan i'átt. I>að er ekki hægt að ræða um þetta án þess að minnast & hitt. Eg vii því biðja menn að virða *U vorkunnar þótt efuinu í líiuim þessum verði ekki Sem bezt niður- vaðað -í flokka, eða þó merkjalínan Willi flokkanna verði stunduni nokk- að ógveinileg. Uvi skifting aivinnuvrxjanna. Hvörvetna í heiniinmrj þar sem ný- lendur orii stofnaðar, og eius þar sem ¦?iltar eða hálfviltar þjóðir eru að sækja fram & braut menningarinnar, þá er það sogin saga að inenn skifta með sér verkum. Einn verður land- hc'mdi, annar veiðimaður, þriðji í'ar- ttaður, .fjórði kaupmaður, í'unmti smið- «r og þanriig áíVain í það dendanlega, Köinna þegar menningin oykst er b.verri þessarn greina skift í margar greínar. i>6 menn haíi land haga ekki allir búskap sínum eins, stunda «kki allir það sama. Einn yrkir ''veiti, aiinai' rótarávoxfi, þriöji garðá- vexti, fjórði elur upp hesta, rimmti heiir kúabúskap og þannig má. halda áfrara að liða hverja grein í sundur í það óendanlega, og hvergi líðurmönn- nm betur en þar sem skiftingarnar oru flestar og iíkveðnastar. Eftir því som menn stunda færri greinar þurfa þeir minni peninga til að reka at- vinnu sína, vinnan er ámargbrotin og léttari, iihyggju minni, hver verður fullkomnari í sinni atvinnugrein, og varan sem framleidd er betri. Mér verður má ské svarað því, að menn viti þetta áður, það só engin ný opinberun. Eg skal játa það satt vera. En það veitir stundum ekki af að brýna sömu sanniudiu fyrir mönn- um upp aftur og aftur, og livað oss Ný-Isl. snertir þá sýnir ásigkomulag atvinnumála vorra það berlega, að vór höfum ekki veitt þessum gangi sogunnar eftirtekt, þ\ í ef véi' hefð- um gort það, þá hefðum vór hlotið að sannfærast um ko-sti þá, som að- greiniug atviimuveganna hefir í för ineö sér, bseði f'yrir einstaklinginn og mannfélagsbeildina. Eins og öllum Ný-Isl. er Ijóst, hefir fjöldinn af mönuuin hér numið land, on þrátt fyrir þið or fjöldinn oinn- ig þess utan bseði íiskiveiðamenii, og leita sév atvinnu utan nýleudnunar ! sem dug'launanienn bæði í borgum og 1 >ændabyggðum landsins. Að sumir stundi tiskiveiði árið um kring, ieggja í þ.ið alla sína krafta og t'fui, en eru ekki við landbúnað fiækt- iv ; að því or oigi að iinna, þeir hafa, giut íiskiveiðarnar að sérstökum at- viniuiveg, og: afstaða nýlendunnar or si't, að éinhverjir hlutu og áttu að nota auðlegð þá, sem Winnipegvatn Iiefir fram að bjóða, og þá, að sjálf- sögðu þoir sem fundu að hæfileikar sínir Imeigöust að sjó- eða vatns-ferð- uni og íiskiveiðum. Euda er það sá eini aivinnuvegui, sem enn hefir orð- ið til í nýlendunni, monn sem hann hafa stundað, Jiafa lagt mikið í söl- urnar, eins mikið og þeir áttu til, öll efni sín, heilsu og lif. Eg vildi ég geeti sagt það sanva um þann flokkinn, sem eingöngu hafa vorið landbændur, því ég voit að þeii' hafa haft mikrð fyrir Kfiuu, evjað og unuið, on eigi að síður ber minna á duguaði þeirm en iiskimanna, og eitt er víst, að ekki hafa þeir getað vakið eftirlokt á siimi stétt í þessu plássi eins og fiskiveiðamönnum hefir tekizt að svegja eftirtekt að scír og sinni stétt. Þetta er atriðið, sem nýlendan líöui' mest fyrir, bæði innbyrðis og út í frá. Landbændastöðunni í nýlendunni er þannig liáttað, að þeir sem liafa helgað starf sitt og kráfta jörðinm eru í miklum minnihluta, annað að nýlendan ernokkuð afskorin fyrir sam- gönguloysi, einkum á sumrum, svo þessi íiokkur hefir afar lítið tækifæri að kynnast því sem hugsað er og starfað ineðal betri bænda þessa lands, svo þeir hafa ekki við að styðjast nema bestu búnaðarhíittu f'uí Fróni. Þeir geta ekki lesið hórlend tímarit, og íslenzku blöðin vor hafa lítið með- ferðið af því sem viðkemur búnaði, ouda raá þess eigi af þeim vænta, það liggur alis ekki í verkahring þeirra. Að vera búndi iin þess að hafa eiíthvað gagnlegt að lesa um búnað til að skerpa hugsuniua er ómögu- legt, það er að segja fil að vora sannur bónui, nytsamur bóndi sjálf- um sór og mannfélaginu. Það tr okki nóg að viima, dnglega, vinna siguppgefinn, ef ek'ki er uimið haganlega, í rétta átt, en til þess að svo &6, verður heiiinn að vera í vorki með, aunars for allt út uni þúfur. Þriðji og lang" niiumflosti flokkur vor Ný-Isi. er sá, som fæsf svo að segju við allt, og íiuðvitað þar atteiðandi lefffi'ur okki sérstaka rækt viö nokkuö eitt, því kraftarnir duga ekki til að beita á svo margt. Menn í þessum 'k>kk eru alli i senn, bændur, veiðimenn og dag- lauuameni), þair vinna hjá bændum í öðrum héruðum þann tíma ársins sem arðsamastur er ölluui sönuum bænd- um, og þiíir þar afleiðandi ættu að vinna á sínuui eigin búum. Meðan þessu fer fram er hvorki þessum mönnnm ,né nýl. viðreisnar von. Það ev raunalegt að vér þannig skulum senda burtu boztu vinnukrafta vora þegav iiýleudan þarf þeirra mest við. Ef óg væi-i spurðuraðhvað æ-tti fyrst að gera til þess að koma sveit vorri á befri franifaraveg, þá mundi ég svara : Skiftum með oss verkum, betur en vér höfum geit. Það er fyrsta sporið iii að fullkonma hvern sérstakan í sinní atvinnugrein, og þá um leið til þess að hefja hverja atvinnugreiu á hærra stig. Framleiðslan verður meiri og botri um leið og kostnaðurinn við framleiðsluna minkar, sem er fíni punkturinu í því að skifta með sér verkum, og skifta þeim þá rétt, þann- ig, að hver stundi það sem hann cr bezt til kjörinn, að svo miklu loyti som kringumstæður leyfa. (Framhald.) Fréttabréf. leel. Riv. 8—12—'97. Treystandi því að 'Bm."' f'ari að lofe mönnum að sjá framan í sig, sendi ég því þessar fáu fiéttasnauðu líimr, og til þess að bicta þajr upp lofa é"g aö senda flciri línur síö.ir, ef þessar vei"öa mcð þ:i,kklæti meðtoknar. 1. des. koin póstur hingað, eins og lög gera ráð fyrii'. 2. des. koin Helgi Sturlaugsaon og Sig. Kristjiíusson með sitt 'teani'-ið hvor. Með Sig. Kr. kom jómfrú Óiafía .lóiiannsdóttir. 3. dcs. íSutti jómfrú Olafía fyrirlestui og sagðis'c vel. I.'des. var fundur haldinn í Good-Templara stúkunni 'Voiiin,' eins og venja er til í viku hvi rvi, og höfðu stúkumeðlimir sam- sseti að kveldinu til virðingar viö jómfi'il Ólafíu. Daginu oft.ir fór Olaf- í.i upp á ,'Efribyggð' til fnndar við i'i-ændfólk sitt. 5. des, bar ekki til tíðinda, því prestur var ekki heima. 6. des. var aðal-skólafuudur lver; þann fund sóttu fáir, enda bar þar ekki annað til nýlunda eu að Gunn- [Framh. á 3. síðu.]
Beinir tenglar