Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fram

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fram

						Verslun
Sig. Sig-urðssonar
Siglufírði.
Gardínutau
2 teg. hver annari fallegri
Friðb.Níelsson
III. ár.
Siglufirði 15.  marz 1919.
11. blað.
Miðs vetrarfundur
var haldinn hér í gær, hafði hon-
um verið tvívegis frestað vegna ó-
veðurs og mannfæðar.
Sem vanalega gerðist lítið á þess-
um fundi, oddviti hafði einn orðið
og gaf ýmsar skýringar, en alvöru-
mál hreppsins voru engin rædd. Er
það siðvenja hér að varpa áhyggju
sinni uppá hreppsnefndina og láta
hana eina ráða, og má vera að það
sé heppilegt.
Oddviti dvaldi um hríð við nokk-
rar greinar sem staðið höfðu í Fram
um rafh/singarmálið.. Kvað hann
ranghermt hjá Sig. Kristjánssyni aö
engar mælingar hefðu farið fram á
vatnsmagríi ánna fram í firðinum.
Vel má vera að rétt sé, að eitthvað
hafi árnar verið mældar, en það hef-
ir verið gert af mönnum er enga
faglega þekkingu höfðu, og tilheyr-
andi útbúnaður við mælingarnar hef-
ir verið algjörlegaófullnæjandi. Pýð-
ir ekkert að reyna að kasta ryki í
augu almennings í þessu efni. Um
vatnsmagn á Hvanneyrardal, sbr.
grein Flóvents Jóhannssonar, skal
ekki dæmt hér, ílla gert að efa orð
oddvita eða skýrslur þær er hann
gaf um vatnsmagnið, en geta má
þess að fleiri munu hafa vit á þeim
málum en hann. Um grein er eg
hefi skrifað um þetta mál fórust
honum svo orð að hún væri ekki
svara verð. Líklega réttast fyrir hann
að reyna ekki að svara henni, en
halda mun eg fast við þá skoðun
að þegar saga raflýsingarmálsins á
Siglufirði verður skrifuð — verði
hún skrifuð af óhlutdrægum mönn-
um — mun hún hvorki verða odd-
vita né neinum er um það mál hafa
fjallað, til stórsóma, þaðeraðsegja
sá þáttur sem þegar er gjörður.
F»á gat oddviti þess á fundinum
og virtist liggja honum þungt á
sinni, að komið hafði út í Fram
grein um þjófnað. Var sem komið
hefði verið við hjartað í honum í nef ndri
grein; og er í raun og veru ekki að
undra þó hann vilji ekki að sá ljóti
sannleikur, er þar var sagður sé
borinn út um sóknarbörn hans —
Iíklega presturinn sem þar hefir talað
— sem hann samkvæmt almennum
skilningi ber ábyrgö á að miklu leiti.
Hitt getur tæplega borið sig, að
oddvitinn — eða presturinn — vilji
bera í bæti fláka fyrir þeim mönn-
um er á óleyfilegann hátt tileinka
sér eignir annara.
Mál, eins og þessi grein fjallar um,
er nauðsynlegt að tekin séu til op-
inberrar umræðu, er það alsiða um
allan heim að þeim sé hreift á op-
inberan hátt. Sýnir það þroskaleysi
hjá háttvirtum oddvita og presti, að
álíta að heppilegt sé að láta þetta
og annað eins liggja í þagnargildi,
og mun Fram framvegis haga sér
sem viðeigandi er án tillits til álits
oddvitans.
Annars er þetta ekki í fyrsta skifti
sem hann hefir gert árás á blaðið
og efni þess, en þær hafa enn sem
komið er reynst magnlausar og fall-
ið um sjálfar sig. Jafnvel það högg-
ið sem hæst var reist, málssóknin
sæla út af kolagreininni í fyrravetur,
hefir ekki fallið ennþá.
Hannes Jónasson.
Henry Ford.
Margir hafa heyrt getið um amer-
iska automobilfabrikantinn og auð-
manninn Henry Ford, — bæði í
sambandi við bílana hans og sér-
staklega við friðarferðir um norður-
lönd 1915. — í Nationaltidende 11.
febr. s. I. skrifar danskur maður
Valdemar Galster, langa grein um
hann, og fer hér á eftir útdráttur
úr henni.
»Margir álíta mig aðeins automo-
bilfabrikant* segir mr. Ford, »en
það er ekki rétt, — reyndar renna
1500 bi'lar út af vélaverkstæði mínu
daglega, en þetía er aðeins aukaat-
riði. — aðalverk mitt er að skapa
menn. — Heitasta ósk mín er a"ð
gjöra aðra hamingjusama og það
borgar sig, líka peningalega, — því
við hverja nýja aðferð sem eg finn
upp til þess, streyma auðæfin jafn-
framt í vasa mína.«
Það er auðvitað mikið torveldara
að reikna út árangurinn af velgjörða
starfi hans, heldur en auðæfi hans,
en víst er um það, að á verksmiðju
Fords þar sem 40 þús. manns vinna
daglega, er engin óánægja og flestir
vinnendurnir vinna þar ár frá ári.
sÞetta erekki verksmiðja« seg-
ir Ford við greinarhöf. heldur skóli,
fyrir fulloröna og börn.« Það er
talsvert hæft í þessu, vinnuaðferð-
in á verksm. hans er heimsfræg. í
gegnum allar deildir verksmiðjunn-
ar, rennur stöðugt járnkeðja með
jöfnum hraða og hverfur hún í jörð-
ina við dyrnar. — Innst í verksmiðj-
unni tekur hún með sér hina fyrstu
hluta bílanna frá járnsteypunni og
jafnótt og hún rennur gegnum hverja
deild, bætist við hvert stykkið eftir
annað; — hver vinnandi hefir sína
tvo metra eða þann tíma sem þeir
eru að renna framhjá, til þess að
inna sitt verk af hendi, — hinn síð-
asti hefir 2 mínútur til þess að Iáta
bensín á geymirinn og hleypa vagn-
inum út. — Hve nákvæmlega öllu
er niðurraðað sést best af því, að
aðra hverja mín. rennur nýr vagn
út af dyrunum.
Ford á aðra verksmiðju þar sem
búnir eru til landbúnaðarbílar, —
svolitlar grýtur sem kosta nokkur
hundruð dali, — en sem hægt er
að spenna fyrir plóginn eða þreski-
vélina eða því líkt, — eins og hest;
—  einnig til aksturs.
Nei, þarna hentar ekki að standa
og masa en Ford borgar líka minst
6 dali fyrir 8 tíma vinnu og svo
part í ágóðanum.
»Næstu árin fyrir stríðið, fullviss-
aði eg mig um,« segir mr. Ford,
»að vinnufólkið mitt gat ekki lifað
af laununum sem það fékk hjá mér
—  það gat n. I. ekki bygt ofanyfir
sig eða trygt sér áhyggjulausa elli
eða lífsviðurværi sinna nánustu eftir
sinn dag, og þá ákváðum við að
láta það fá hlutdeild í ágóðanum.
Við greiddum verkafólkinu 10 milj.
dala fyrsta árið sem þeirra hluta af
ágóðanum og á því höfum við grætt
meira en á nokkru öðru; — verk-
smiðjan afkastaði svo mikið meira.«
Ford reynir ekki að telja verka-
mönnum sínum trú um að þessar
10 milj. sem nú eru seinustu árin
orðnar miklu fleiri, — séu gjöf til
þeirra, heldur þvert á móti; — þeir
eiga að vita það og skilja að þetta
eru vinnulaun þeirra. Engin fær
þessa »hlutdeild« greidda fyr en
hann hefir unnið 3 vikur á verk-
smiðjunni og á þeim sýnt að hann
færi vel með fé sitt, gjöri hann það
fær hann »hlutdeildina« einnig fyrir
þessar 3 vikur en fari hann illa með
fé sitt, er hann aðrar 3 vikur í skóla
hjá »eftirlitsmönnum« mr. Fords
sem kenna honum hvernig hann
eigi að nota íéð þ. e. ganga vel til
fara, hafa gott fæði en drekka ekki.
* Fyrsta árið fengu 70% hlutdeild
í ágóðanum en 30% ekki af því
þeir kunnu ekki að fara með fé, en
nú er það aðeins 1 af hverjum 200
manns sem álítst þess óverðugur.
Framh.
Hugleiðingar um atvinnu
eftir  O. B.
Ekki er um annað   meira   masað
uú en það háa kaup,   sem fólki er
boðið nú á komandi sumri, sérstak-
Iega er mikið gumað af hvað kven-
þjóðinni er boðið   hátt  kaup  fyrir
söltun á hverri síldartunnu sem al-
ment mun   vera   1   króna   á tunnu
þar að auk biðpeningar frá 6 til 10
kr. urn viku, þeim stúlkum sem eiga
hér heima eða hafa   húspláss sjálf-
ar.    En   aftur  eru   víst   minni   eða
engir biðpeningar hjá þeim er verk-
gefandi lætur hafa frítt hús, Ijós og
hita allan. Þetta virðist fljótt á litið
að séu góð   kjör,   og   getur   orðið
góð atvinna ef afli yrði í meðallagi.
En bregðist hann, hvar er þá kven-
þjóðin, sem þessa atvinnu stundar,
stödd? Jafnvel þótt að einstöku at-
vinnuveitandi   hafi   bætt   verkafólki
sínu upp að undanförnu að nokkru
leyti tap það, er það hefir orðið fyr-
ir vegna aflaleysis, þá eru þeir svo
fáir sem það mundu gjöra, að það
mundi verða hverfandi   hlutur fyrir
allan þann   fjölda   sem   síldarvinnu
stunda. Reynslan hefir sýnt að und-
anförnu, þótt getu hafi haft til þess,
að fjöldinn af vinnuveitendum hafa
ekki bætt verkafólki sínu   upp þótt
lítið hafi borið úr bítum fyrirvinnu
sína vegna aflaleysis.  Fjöldinn get-
ur það ekki þótt vildu, því ekki eru
allir peningamenn   sem   eru vinnu-
veitendur  við   síldina, því bregðist
aflinn, eru þeir ekki betur farnir en
vinnuþyggjandinn.
Þegar   maður   nú   athugar   þetta
háa kaup sem nú er  boðið síldar-
stúlkum, og ber það saman við það
sem borgað var  árið   1912 og '13,
þá nemur hækkunin nú um 100%,
en allflest af þeim nauðsynjavörum
er   vér  þurfum    að    brúka   nemur
hækkunin um og yfir   300%.  Oeta
þá allir séð að í meðal   aflaári   eru
þessar   stúlkur  ver   staddar i efna-,
legu tilliti en 1912   og '13   og  því
ver ef lítið aflast.    Alt   um   það er
þetta háa kaup ginnandi lotteri fyrir
stúlkurnar, og er  hætt  við að það
hafi  slæmar   afleiðingar  fyrir   Iand-
búnaðinn, því   þótt ótrúlegt   sé   er
hætt við að stúlkur gleypi við þessu
háa boði og  færist   úr   sveitum   til
sjávarsíðunnar, athugandi ekki það,
að síldarvinnan er lotterí sem getur
orðið eins til tjóns eins og til gróða
og eftir því sem   eg   hefi heyrt nú
að   stúlkum   væri   boðið   í   kaup í
kaupavinnu til sveita 35 — 40 kr. á
viku   og   alt   frítt, þá   álít   eg   það
tryggara og betra með allri virðingu
fyrir þessu háa síldarsöllunarkaupi.
Yfirleitt   hefir   daglaunakaup   kven-
þjóðarinnar hækkað meira % vís til
sveita,   en   sildarsöltunin,   par sem
alt fram að   1908 — '10   var kaup
kvenna frá 7 — 10 kr. á viku svo
.það hefir alt að því fjórfaldast,  og
Íafnvel meira   sumstaðar.   — Borga
því bændur hærra daglaunavinnu en
nemur hækkun á framleiðslu þeirra,
Meira.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 41
Blağsíğa 41
Blağsíğa 42
Blağsíğa 42
Blağsíğa 43
Blağsíğa 43
Blağsíğa 44
Blağsíğa 44