Fostudagur 6. aprn 1979__helgarpósturinrL- Sagan gerist í fangelsi. Tveir fangar hittast á ganginum og taka tal saman.„Hvers vegna ert þú hér?" spyrannar. „Ég sprautaði mig með heróini og seldi", svarar eiturlyf janeytandinn. „Hvernig byrjaöir þú á því?" spyr samfangi hans. „ Ja, það byrjaði allt með því, að ég keypti maríhuana í friminútum í skólanum. En heyröui. — Af hverju ert þú hér?" Samfanginn svarar: „Ég myrti þrjá menn." „Hvernig byrjaðir þú á því?" spyr heróínþrællinn enn. „ Ja, það byrjaði nú eiginlega allt með því aðég fór aðspila bingó hjá KFUM, þegar ég var ungur," svar- ar morðinginn. Þessi dæmisaga er sögð ganga meðal þess hóps eða hópa í þjóðfélag- inu, sem að staðaldri hefur marihuana um hönd og á að sýna hversu samband orsakar og af leiðingar getur verið afstætt, hversu fráleitar allar staðhæf ingar eru um að hassneysla leiði fólk inn á neyslubrautir alvarlegrj fíkniefna og eiturlyfja. Fítíniefnaneysla islendinga hefur verið talsvert á dagskrá undanfarið eftir að upp komst um aðild nokkurra íslenskra ungmenna að meiri- háttar fíkniefnamáli í Danmörku. Fólkið sem þar átti hlut að máli, hafði allt verið búsett ytra um skeið, enda hafði það að baki býsna skrautlegan feril hérna heima á þessu sviði. En hvernig er fíkniefna- heimurinn á Islandi um þessar mundir? Blaðamenn Helgarpóstsins reyndu að leita svara við því. Nef ndu það — og það er tíl „ÞaB er allur andskounn á feröinni hérna, „You name it, and it's here". 011 fikniefni sem tileru, finnasthérálandi — i mis- mundi miklum mæli auövitaft ne þaöer allt til.Fráhassi til heróins og allt þar á milli. Menn reykja, sniffa, sprauta sig, taka töflur, — allt heila galler&6 þekkist hér uppi á Fróni," segir kona á þri- tugsaldri i samtali vift Helgar- póstinn, kona sem þekkir þennan bransa hér heima Ut i æsar og hefur sjálf reynt sitt af hverju. NU segisthún hins vegar vera hætt , „Ég einfaldlega nennti þessuekki lengur og hætti," segir hUn sjálf. Hvernig kemur þessi staöhæf- ing stúlkunnar heim og saman vift reynslu þeirra, sem leitast viö a& bægja fíkniefnavandamálinu frá lslandi? Fikniefnalögreglan vift- urkennir, aö hún eigi mjög erfitt meft aft gera sér grein fyrir þvi hversu mikið af markaöinum hún hafi yfirsýn yfir, og þar af leift- andi geti þeir sem aft þessum málum starfa litiö fullyrt hversu ágengt þeim verftur. „En af þeim efnum, sem vift höfum náö i er hassift i algjörum sérflokki bæ&i varftandi magn og fjölda neytenda," segir Guö- mundur Gigja, yfirlögregluþjónn fikniefnalögreglunnar. „Amfeta- ¦ ¦ Annurs eru plllurnar - ' ' langhættulegasta dópift. Þaö eru krakkar sem na f þetta á heimilum sinum hjá mömmunum, sem eru kannski stressaðar hús- mæöur. í:g man t.d. eftir vinkouu minni. Fyrir nokkrum arum var hún á fylleríi ogfékk sér róandi. líiin var 15 ara og varft ekki eldri. llún dó. Nu, svo er ekki langt slftan einn náungl fckk sér of margar og týndi Mfinu. Hann varvist ipillukapp- áti. ff min (og þá ekki pillur heldur duft) og LSD eru þau efni, sem kotnast næst hassinu. Vift höfum hins vegar litiö náö i af kókalni, enda held ég aö þaft sé fr emur lít- ift um þaft hér á landi. Kókain er bæöi mjög dýrt efhi og auk þess nýtt —þaft er mjög stutt siftan þaft fór aö koma fram i einhverjum mæli á Noröurlöndunum en stærsti hiuti flkniefnanna, sem hingaft kemur, er ættaftur þaft- an." Leiðin á Klepp 1 vikuhverri fá læknar á Kleppi fólk til meftferöar vegna ofneyslu fikniefha, aöallega unglinga um og yfir tvitugt, sem iöulega eru illa haldnir vegna lyfjaneyslu. Læknar eru si&ur en svo bjart- sýnir á að við munum sleppa bet- ur frá þessu vandamáli en ná- grannaþjóðirnar. „Þaö er margt sem bendir til þess aft vift munum einnig þurfa aft kljást vi& þessi verstu efni, sem eru a& veröa vandamál á Noröurlöndunum," segir Jóhann- es Bergsveinsson, læknir og sá sem mest hefur unniö aft meöferö eiturlyfjasjúklinga hér á landi. „Morfín hefur stungift sér ni&ur, en viö höfum ekki oröiö þess varir aö heróiniöséí umf eröhér, þó svo a& til okkar hafi komiö stúkling- ar, sem hafa neytt þess. Það hef- ur þá veriö notaö erlendis. Viö höfum hins vegar f engift fólk, sem segist hafa prófaft þa&. Vi& höfum heldur ekki oröiö verulega varir viö kókaín, en fengiö fóik sem segist hafa reynt þaö. Það má þó vera aö veriö sé aö rugla þvl saman vi& amfetamln, þvi aö hér hefur töluvert boriB á amfetamin- neyslu." Annars veröa læknar á Kleppi mest varir vift misnotkun á örv- andiog róandi lyfjum og þá einn- ig misnotkun á kannabisefnum (hass ogmarihuana). Misnotkun- in er oft i' þvi fólgin aö ýmsum vlmugjöfum er blandaö saman og kemur áfengiö þar mjög viö sögu, enda er þetta fólk oftast lagt inn á Klepp vegna ofneyslu á áfengi aö þvi taliö er í fyrstu en siöan kem- ur I ljós aö neysla þeirra á vlmu- gjöfum er mun blandaöri. Þó kemur fyrir aö inn fyrir dyr Klepps rekur tilfelli, þar sem ein- göngu er um a& ræöa lyf janeyslu og er þá langoftast um ungt fólk aft ræfta. Jóhannes Bergsveinsson segir greinilegt aö myndin, sem blasir viö þeim læknum á Kleppi, hafi veriö að breytast hin síðari ar, þvi að áftur fyrri hafi ekki veriö svo ýkja inikift um þessa blöndu&u misnotkun aö ræða heldur hafi þá hrein áfengismis- notkun veriö rfkjandi. ff Mórallinn i klikunum er alltraustur. yfirleitt slendur þaB sem samið hefurveriftuin. Til dæmis eru ekki mör g d æini-n um aoaftili.sem sendur hefur vertð ttt kaupa erlendis, standi ekki skil á efninu tii klikunnar þegar heim er ko inift. Enda verður aft vera gagnkvæmt traust, þvi a& annars^er ekkert öruggt I þessum bransa, því aB fryggingin er eng- in. Ekki ferftu I löggunn og kærir. f J Leiöir kannabisneyslá fólk á vit hinna sterkari fikniefna, eins og svo oft er haldiö fram? Dæmisag- an i upphafi sýnir a& me&al kannabisneytenda sjálfra þykir sU kenning hlægileg. Jóhannes Bergsveinsson læknir segir hins vegar aö erfitt sé aö segja til um þaö. Afturámóti liggi fyrir, varö- andi þau tilfelli sem á fjörur þeirra Kleppslækna reka, aö kannabis er langoftast eitt af efn- unum, sem neytt hefur veriB og notkunin á þvl á sér oft langa sögu. „En viB vitum ekki meB neinni vissu," segir Jóhannes, "hve margir af þeim sem byrja á kannabis, fara siBan út I neyslu annarra efna." Verslun og viðskipti HassiB virBist ekki vanfengið hér á landi. VerBiB er nU 4500-6000 kr. grammiö, eftir tegundum og aöstæ&um. „Þaö er lltiö vanda- mál aB náigastþað," segir heim- ildarmaBurokkar Urrööum fikni- efnaneytenda, ,,aB ifllu jöfnu, nota bene, þvi aB stundum koma tímabil, sem erfitt getur veriB að nálgast þaö. Sllkt ástand kemur gjarnan upp ef fikniefnalögreglan hefur verið mjög dugleg. Þá halda aðrir „dealerar" (sölu- menn) að sér höndum á me&an, þora ekki a& setja efni I sölu me&- an ástandift er heitt. Þa& er lfka talsvert i umferB af amfetamini e&a kristal, eins og þaft er kallaft og einnig kóki (kókaini). Ef ein- hver nær í virkilega gott efni, gott kók, þá tlmir enginn aB selja gramm. Ég held aB grammiB af kóki sé komiö I 40 þUsund krónur. Eitt gramm af kóki er þrældr jUgt og dugar lengi. Þaö er „cuttaB" (blandaB) meB óllum andskotan- um, kannski helst me& mjólkur- dufti. Hins vegar er þaB kók sem er á markaöinum yfirleitt heldur Iélegt." Hvernig eiga vi&skipti meö fikniefni sér sta&? Eftir þvi sem heimildarmaöur Helgarpóstsins segir er a&allega um tvær leiöir aö ræöa — annars vegar kunn- ingjastigiö og hins vegar a& þefa uppi liklegan sölumann á ákveön- um skemmtistööum. „ ÞU þekkir eflaust einhvern sem þU veist aft hefur reykt, og hefur samband viöhann. Sáhinnsami þekkir svo einhvern Ur þessum partium, sem hann hefur verift i og hefur sam- band fyrir þig, svo a& þannig gengur þetta koll af kolli, þar til kemur aö einhverjum sem getur hjálpaö," segir stUlkan okkur. „Þetta er kunningjastigift og þaö klikkar yfirleitt aldrei, þd aö tekiö geti nokkra daga a& redda þessu. Hin leiöin — aB fara á ákveBna skemmtista&i og pikka upp ein- hvern álitlegan — menn bera þetta oft utan á sér — getur veriö alveg eins árangursrfk. Nema auövitaö a& bærinn sé stu&laus." Harðnandi bransi Fikniefnaneytendur hér á landi hafa yfirleitt myndaB meB sér hópa — „kllkur" eins og þeir kalla þaft sjálfir. Kllkurnar sjálf- ar sjásvo vanalega um innkaupin á flkniefnunum erlendis og smygla þeim inn til landsins eftir ýmsum lei&um. „Þaðer mjög al- gengt að klikan skjóti saman og sendieinnUrklIkunnitilútlanda i ¦ ¦ Annars taka klikurnar ' 'venjulega tiVsinna raöa ef einliver hiekkurinn klikk- ar. Hefndin er vanaiega fólginf því aft viftkomandi náungi, seiii klikkafti, er einlaldlega laminn. ftg þekki slik dæmi. t\ nar möguieiki eraftliíía leka f löggunaað viftkomandi st! með stuB. Bókstafiega láta nappa hann. Hcfiidin lætur yfirleitt ekki á sér stunda. f f innkaupaferB," segir einn þeirra ffkniefnaneytendas sem Helgar- pósturinn raíddi vi&. „Þetta er nU yfirleitt ekki vel efnaö fólk, sem stendur I þessu og þa& voruamk. engin stórinnkaup gerö í hvert skipti. Hins vegar virBist brans- inn har&ari nUna en var áður og meira keypt I einu ogsmygla& inn ilandiö. t svona innkaupsferöir er oftast reynt aö velja menn, sem bókstaflega hafa ekki fikniefna- stimpilinn á sér, menn sem ekki hafa lent ilöggunni ogeru pent og smart til fara." Þessviröist ennekki gæta hér á landi aö f jarsterkir en ðprúttnir a&ilar beinlinis fjármagni fíkni- efnainnflutning I auögunarskyni. Heimildarmaöur okkar vissi aö minnsta kosti ekki til þess. ,,Ég hef ekki heyrt a& bissnessmaöur- inn meö stresstöskuna sé kominn út í dópsoluna, en þaö er auövitaö bara tlmaspursmál hvenær slíkt geristmi&aö viBreynsluna Uti. En þaB þekkist varla nUna. Allir þeir
Beinir tenglar
