----he/garpÓsturínri— Föstudagur 6. apríl 1979 sem seija hass og smygla hér á landi neyta þess lika." Klflcurnar erueftir þvi sem best verour séö tiltöluiega afmarkað- ar en þó eru oftast einhver tengsl á milli. „Við skulum taka hass- kliku sem dæmi. Klfkan á eitt- hvert efni og þaö er sett i sölu." segir þessi heimildarmaður okk- ar. „Þessi „dealer" hefur sinn viðskiptahópoghinn „dealerinn" annan og þannig koll af kolli. Það fréttist hins vegar fljótlega á ¦ ¦ Heldurðu að ég fari að segja þér hvernig efni er flutt inn? Nei, svo vítlaus er ég ekki. Það er minnsta próblemið að ílytja inn t .d. kók ogsýru, þaðfer ekkert fyrir sllku. Hassið er meira vanda- mái. Annars er til tilvalín leið og það er farmanna- k>iðin. Sjómenn á farskip- um eru enda farnir að smygla f suerri stíi en áöur. Svo er nuuðsynlegt ef fijúga á með efnið, að haf a þá menn sem ábyrgð yfirbragð, vel dressaða og virðulega i fasi. Slikir menn skeppa oflast. Menn sem virðast vera að koma frá einbverri ráð- stefnunni. Gott að nota sllkt liö i svona. f J milli, ef einhver klikan er með hass i sölu. Klikurnar skarast þannig alloft. Hin gullvæga regla um þögnina er nefnilega alltaf einhvers staðar rofin. Hins vegar héld ég að það h af i fækkað nokkuð i þessu lioi, sem var i innflutn- ingnum. Margir eru komnir með dóma á bakið, enn aðrir eru farn- ir úr landi o.s.frv. Hins vegar kemur maður I manns stað i pessu eins og öðru. Þ<5 hef ég það á tilfinningunni, að þessi hópur sé minni en áður — en aftur stórtæk- ari. Það eru stærri skammtar fluttir inn en áður var. Markaður- inn er lika ortinn miklu stærri og það þarf að metta eftirspurnina." Þess má geta að verulegur hluti þess magns af fikniefnum sem I umferð er hérlendis hverju sinni er seldur varnarliðsmönniim á Keflavikurflutvelli, og er sá markaður eftirsóttur vegna þess sem þar eru dollarar g jaldmiðill- inn. Aðferðir flkniefnalög- reglunnar Þegar fikniefnaneysla hér er borin saman við það sem gerist á nágrannalöndum okkar, virðist þósem islensku fikniefnalögregl- unni hafi oröið allvel ágengt i starfi sihu. Segja má að tilkoma hasshundanna hafi að miklu leyti lokað fyrir póstaðkomuleiðir fikniefnanna og það sem berst hingað sé að langmestu leyti smyglað með farþegum eða^ og ekki síður,farmönnum frá útlönd- um. Mest kemur frá Norðurlönd- unum, eins og áður segir og þá aðallega frá Kaupmannahöfn, en farið hefur I vöxt aö innkaupin séu gerð I Hollandi og nokkuð er um að marihuana eða ,,grasi" sé smygiað inn frá Bandarikjunum. Fíkniefnalogreglunni svipar mest allra deilda löggæslunnar til svokallaðrar leynilögreglu, eins og við þekkjum hana úr saka- málabókum og -myndum. Starfs- menn hennar eru mikiö á ferö- inni, þeir halda mikla spjaldskrá, sem geymir nöfn allra, sem þeir vita að hafa stundað fikniefna- 9 f Ég veít varla hvort bisnessmaðurinn með stresstöskuna sé kominn inn i dópsöluna og inn- flutning hér á landi. Held þó ekki. Hins vegar frétti ég af einum slikum, nokk- uð þekktum sem átti grás af seðlum og gegndi ábyrgðaimikilli stöðu. Hann sýndi einhverja tendensa I þessa átt að fara að selja og flytja inn éfni. Ég vissi til þess , að hann fjármagnaði eina innkaupaferð, en efnið held ég að hafi aidrei komisttil hans. Amk. hef- ur þessí sami náungi haidið að sér höudum sB- an. Jf neyslu og erumálkunnugir mörg- um úr „klikunum". Þeir fara þvi á milli og hlera hinn og þennan án þess að um beinar yfirheyrslur sé að ræða. Starfsmenn fflcniefnalögregl- unnar vinna einatt á þann hátt, eftir að þeir hafa komist á snoðir um að eitthvað sé af fikniefnum i umferð, að þeir taka út sömu mennina, flkniefnaneytendur sem hafa verið lengi I bransanum og þekkja hann út og inn. Þessir menneruoftmjögveikirfyrir svo aö litinn þrýsting þarf til að þeir leysi frá skjóöunni, og segi frá öllu sem þeir vita. Vandamál flkniefnalögreglunnar er hins vegar oftast þaö, aö þessir sömu menn eru yfirlýstir i klflcunum og þess vegna er reynt að halda frá þeim öllum aðalatriöum ogmikil- vægum leyndarmálum. Lögregl- an hefur þvf stundum litið upp úr krafsinu ntl oröið. Engu að siður má lfta á þessa menn sem óopin- bera tengiliði lögreglunnar við flkniefnaklikurnar. Starfsmönnum fíkniefnalög- reglunnar er og vel ljóst hverjir þaðeruinnaneinstakra klflca sem hafa bolmagn og kraft I sér til að standa fyrir stórfelldu smygli og sölu, svo að þeir eru þa undir sér- stakri smásjá. Ýmis mál blasa þvl oftviðlögreglunni um leið og hún kemst á sporiö og leysast á svipstundu. Hins vegar stendur ,,Þú þekkir eflaust einhvern sem þú veist að hefur reykt og hefur samband við hann. Sá hinn sami þekkir svo......" lögreglan gjarnan varnarlaus gagnvart nýjum aðilum, sem íyrja sölu og þau mál leysast þa seint og illa. Lögreglan fylgist einnig grannt með utanferðum góðkúnningja sinna og er alltitt að við heimkomu þeirra biði fikniefnalögreglan ' • úti á KeflavikurflugveUi, þar sem við- komandi eru þá berháttaðir og leitað á þeim yst sem innst. Er- lendlögregluyfirvöld taka oft þátt íþessu ogsenda heim upplýsing- ar um grunsamlegar feröir og háttarlag tslendinga erlendis, sem hyggja á heimferð. ,, Hry llings sögur'' Svo sem vænta má rflcir litill kærleikur I garö fikniefnalögregl- unnar iröðum fikniefnaneytenda. Einn heimildarmaður Helgar- póstsins sagði ýmsar „hryllings- sögur" af fflcniefnalögreglunni, svo sem eins og aö starfsmenn hennar hefðu eitt sinn þvingað stúlku til sagna f fflcniefnamáli meðþviaðhóta þviaö barnhenn- ar yrði tekið af henni. Eöa þegar upp komi nafn manns i yfir- heyrslu, þá eigi þeir það tíl að hringja I simamimer viðkomandi, heima eða á vinnustað(og kynna sig frá fíkniefnalögreglunni og séu þar með búnir að stimpla þann hinn sama. Guðmundur Gigja, yfirlög- regluþjónn fflcniefnalögreglunnar visaði hins vegar báðum þessum ásökunum á bug I samtali við Helgarpóstinn. „Við kærum okk- ur ekkert um að skipta okkur af slíkum aðstæðum, einkalifi fólks," sagði hann varðandi fyrri ásökunina. „Hins vegar geta að- stæður verið svo slæmar að okkur finnst óhjákvæmilegt að eitthvað sé gert. En við stundum ekki hót- anir af þessu tagi." Sama gilti um slmhringingarnar, — það heyrði til algerra undantekninga ef . starfsmenn lögreglunnar kynntu sig i ulfellum sem þessum og þá aöeins ef svo erfiðlega gengi að ná sambandi við viökomandi að- ila að það reyndist. ðhjakvæmi- legt. Guðmundur staðfesti hins veg- ar að starfsmenn fflcniefnalög- reglunnar heldu itarlega nafna- skrá. „Það segir sig auðvitað sjálft að hvers konar rannsóknar- lögregla hlýtur að reyna að halda þeim upplýsingum saman, sem hún aflar sér i starfi sinu. Hins vegar gerum viö okkur f ulla grein fyrir þvl aö þær upplýsingar, sem við fáum eru misjafnlega mark- tækar. Stundum tekur fólk vit- laust eftir, stundum geta verið geftiar rangar upplýsingar að yf irlögðu ráði, til að na sér niðri á einhverjum, sem viðkomandi er illa við. En allt, og þar með talin öll nöfn sem við teljum vera marktæk eða einhvers virði, skráum við niður og f jöldinn á þessari skrá skiptir þúsundum. Það eitt get ég sagt." Þvl er einnig haldið fram af ýmsum, bæöi fíkniefnaneytend- um og lögfræðingum, sem sumir hverjir hafa verið réttargæslu- menn I fikniefnamálum, að fflcni- efnadómstóllinn beiti gæshivarð- haldsúrskurðum ótæpilega við rannsókn mála af þessu tagi. Aðr- ir lögfróðir menn benda hins veg- ar Á það á móti, að heimildir til aö úrskurða fólk hér á landi I gæslu- varðhald séu ákaflega vlðar og ekki sé hægt að áfellast dómara fyrir að fara að lögum I þessum efnum. Spurningin sé þvi fremur hvort þessir tiðu gæsluvarðhalds- úrskurðir samræmist tilgangi laganna, og þannig sé þetta fyrst og fremst löggiafarvandamál, þvl aö enginn geti áfellst dóm- stola fyrir að notfæra sér heimild- ir sem þeir hafa. Yfirheyrslur og gæslu- varðhald Venjulega fara starfsmenn fflcniefnadómstólsins sér hægt af stað i yfirheyrshim en ef sá sem yfirheyrður er reynist tregur til samstarfs, þá er yfirleitt sagt sem svo: „Jæja, kallinn, það er þa best að hugsir málinuppi", og er þa átt við Hverfistein. Sá sem yfirheyrður er þarf ekki endilega að vera grunaður um aðild heldur aðeins búa yfir ein- hverjum og jafnvel léttvægum upplýsingum i fikniefnamáli. Halda má fólki I fangelsi einn sólarhring áður en það kemur fyrirdómara, en.ef ekki tekst aö hressa upp á minni þess i Hverfi- steini.þá er gæsluvarðhald I Slöu- múla næsta skrefiö, teljist grun- semdir um að aðild að máli nægi- lega rökstuddar. „Þeir erualltaf meðþáhótun á lofti,'' segir einn heimildarmanna Helgarpóstsins um gæsluvarö- haldið. „Og þeir virðast andskoti oft fá gæsluvarðhaldsúrskuröi yfir fólki vegna mála sem ekkert eru. Og geta svo fengið þá fram- lengda að þvi er virðist út I hið óendanlega. Yfirheyrslurnar fara svo mjög gjarnan fram, að það er spurt um nöfn og aftur nöfn. Þekkirðu þennan og þekkirðu hinn? Þeir safna nöfnum fólks, eins og aörir safna frimerkjum." Guðmundur Gi'gja yfirlögreglu- ff Ég þekki fólk sem byrjar daginn með hass- pipu. Fær sér kannski 2-3 fyrir hádegi. Eina strax eftir matinn. Og siðan kannski 4 það sem eftir' er dagsais. Reykir þvi 8 pip- ur dagiega. Ég er ekki á þvi að þessi maður, sem svona gerir, sé háður hassi, hann á að geta hætt. Sumir reykja um helgar, og viö háttðleg tækifæri. Svona eins og hinn venjulegi islending- ur drekkur sitt brennivin. Hassið er'mjög gjarnan reykt og UHt vin drukkið með. Oft er reykt áður en fariðer i bió. Þaðer æðis- lega gaman að fara „stoned'i bió þvi þú fflar myndina i botn. f JF þjónn fflcniefnadeildarinnar þver- tekur hins vegar fyrir það aö lög- reglan hafi I hótunum með gæslu- varðhaldi. „Slflcar hótanir væru algerlega út I bláinn. Fyrst og fremst eru þær ólöglegar og það vita flestir, svo að þeir myndu ekki taka neitt mark á slflcu. I öðru lagi myndi fðlk fljótiega hætta að taka mark á þeim, þeg- ar iljóskæmiaðekkiyrðineittúr neínu. Það kemur hins vegar tyrír, þegar menn eru teknir og allt bendir til sektar þeirra, að þa sé þeim sagt fra þvi að allt stefni I að þeir verði Urskuröaöir i gæslu- varðhald. En þaö getur engin kallað hótun," sagði Guðmundur. Tengiliðir Ýmsar sögusagnir eru I gangi innan fflcniefnaklflcanna um að lögreglan hafi tengiliöi út I klflcurnar. „Eg veit það ekki en tel það alls ekki óliklegt," sagði einn af heimildarmönnum Helgarpóstsins^Það koma alltaf upp slflcar sögur annað slagið. Það finnst mörgum skritið að sumt fólk getur reykt, sniffaðsig, sprautað sig og selt út I hið ó- endanlega, en er aldrei nappað. Þetta sama fólk er hins vegar mjög oft i yfirheyrslu en kemur jafnan samdægurs út. Aldrei sett inn. Það er ekki óeðlilegt að ætla að þetta lið kjafti I lögguna og fái frið fyrir henni i staðinn." Fflcniefnalögreglan sjálf er fá- mál um þetta efni. ,,Ég vil ekkert um það segja hvort við höfum tengihði inn i þessar svokölluðu klfkur. Það getur hver sem er sagt sér sjálfur að við færum varla aðsegja frá þvi, þó þaö væri rétt. Lögreglan auglýsir ekki slflct," sagði yfirmaður lögregl- unnar. En verslar hún þá með sakaruppgjöf gegn upplýsingum? „Það eina sem ég get sagt, er að við förum algjörlega að lögum," var þá svarið. Sjúklingar og aðrir neytendur En þegar alls er gætt verður að telja að fflcniefnavandamálið sé ekki yfirþyrmandi hér á landi og fflcniefnalögregla hafi allgóð tök á þvi, sérstaklega ef borið er saman viö ástandið I þessum efn- um i nágrannalöndunum. Engu að sfður: „Ég vil itreka þaö, að við þurfum að vera vel á veröi, þvi aö þetta er vaxandi vanda- mál," sagði Jóhannes Berg- sveinsson, læknir. „Þetta hefur verið erf itt vandamal erlendis og það veitir ekki af þvi að taka þetta föstum tökum frá upphafi, ef það má veröa til þess að draga úr afleiðingunum." Menn hljóta að komast að á- þekkri niðurstöðu af ummælum stúlkunnar, sem áðurer til vitnaö i þessari grein, en hún sagði: Frá höfuðstöðvum fikniefnalög- reglunnar: Brot af þeim birgbum sem lógreglan hefurlagt hald á af fikniefnum. „Annars er iangtum stærri hópur dópista hérlendis en fðlk gerir sér almennt grein fyrir. Þegar ég tala um dópista, þá á ég við fólk sem hefur raunverulega látið á- netjast aö einhverju leyti. Þetta fólk er aðallega I pilludópi. En bað eru lflca til raunverulegir „djönkar" hérna, fólk sem er á icafi I morflni." Þótt þannig sé vaxandi hópur raunverulegra eiturlyfja- sjúklinga á Islandi fér fjölda- neyslan hins vegar fram á kanna- bismarkaönum. Heimildarmenn Helgarpóstsins voru sammála um að allir mögulegir og ómögu- legir þjóðfélagshópar reyki t.d. hass. ,,Ég get tiundað nokkra hópa. Vinstri sinnaðir mennta- menn reykja, sjómenn gjarnan. húsmæður, fulltrúar banka- manna og verslunarmanna reykja og yfirleitt fólk úr öllum starfsstéttum", sagöi einn þeirra. „Þetta er aöallega yngra fólk þótt það sé alls ekki einhlitt. Eg veit til dæmis um einn sjötugar, mannsem setursig aldreiúrfær; ef hann veit um hass á markaön um. Honum þykir gott að reykja hassog hann gerir þó nokkuð ai þvi. Og er eitilhress, — 70 ára gamall maöurinn". þú geturtekið b/7 á fikureyr/ 03 skiíaK r)ont//r> / fieykjav/A eha. Ö/í/ft. 0? svo $eí ég bcoio eff/r />ér 'a f/ugve///r)um á ftvoram staSrtt/m sem er e/rt/a/t qg þ$e#//e0t eA/t/ satt VW - 1303, VW - sendiferðabílar VW - Microbus - 9 sæta Opel Ascona, Mazda Toyota, Amigo, Lada Topas, Blazer Land Rover 7 og 9 manna Range Rover, Scout BOaleiga Akureyrar Akureyri: Tryggvabraut 14 simar 21715 og 23515. box 510 Reykjavik: Siðumúla 33 simi 86915
Beinir tenglar
