Fostudagur 6. apríi 1979 —he/garpásfurinrL. NAFN: Björn Guðmundsson. FÆDDUR: 16. júní 1926. ATVINNA: Flugstjóri. FJÖLSKYLDUHAGIR: Kvæntur, þriggja barna faðir. HEIMILI: Karfavogi 20. BIFREIÐ: Scout II, árg. 1974. ÁHUGAMÁL: Hestamennska, fjallgöngur, skytterí, badminton, félagsmál, starfið. „Ef við hefðum ekki þessa sterku stöðu, hefðum við ekki þessi háu laun" HvaO réttlætir hin háu laun Hugmanna? „Það er vafalaust sitt al hverju? Það eru gerðar mjög strangar heilsufarskröfur and- lega og likamlega til flug- manna. Starfsaldurinn er stutt- ur. Hámarksaldur flugmarma er yfirleitt 55-63 ára. Hér á landi er hann 63 ára." Hvað tekur viö hjá flugmönn- um þegar þeir hætta störfum vegna aldurs? ,,Þá tekur ekkert viö. Þá tek- ur bara við dauðinn. Þú mátt hafa það eftir mér, að i Svlþjóö hefur enginn flugmaður, sem hefur hætt störfum fyrir aldurs- sakir náð 67 ára aldri og að meöaltali deyja flugmenn tveimur árum eftir að þeir hætta störfum. t Bandarikjun- um er meðalaldur flugmanna, sem hafa hætt störfum af ofan- greindum orsökum, ekki hærri en 62 ár. Það hefur verið gerð tölfræöileg könnun á þessu, svo þetta eru iskaldar staðreyndir. Læknavisindin hafa ekki hug- mynd um hvernig á þessu stendur." Hvernig-standa fslenskir flug- ¦menn að vígi i þessu striði við dauðann? „Það hefur enn enginn flug- maður hætt störfum vegna ald- urs, svo ég get ekki svarað þvi. Hins vegar er engin ástæða til að ætla aö annaö verði uppi á teningnum hér en I Skandi- naviu." En hvernig er búiö fjárhags- lega að flugmönnum eftir að þeir hætta störfum? „Nokkuövel ogkemurþaðaf þvi að Hfeyrissjóöur okkar er allsterkur. Við greiöum hjá Hf- eyrissjóösgjöld af Iaunum okk- ar. 11% af launum okkar fara i þá sjóði og önnur 11% koma frá atvinnurekendum. Það er sem sagt lifeyrissjóðurinn, sem tek- ur viö okkur þegar við hættum." Hvað eru laun flugmanna há I dag? „Þau eru frá liðlega 300 þús- undum upp i rúmlega 1100 þús- und, þáeftir28ára starf. Hvergi annars staðar eru flugmenn jafn illa launaðir og hér. Flug- Flugmannadeilan er nú á hvers manns vörum. Fara flugmenn iiinan Félags fsl. atvinnuflug- manna i verkfall? Einangrast island frá umheiminum af peim sökum langtimum saman, og heiiu landshlutarnir við höfuöborgarsvæðiö. Sú deila sem mi stcndur sem hæst, er um margt flókin, þvi að aðilar aðhennieru ekki afteins tveir eins og oftast er, þ.e. launþegar og vinnuveitendur þvl að I þessu tilfclli eru iaunþegar kiofnir, þar sem annars vegar eru Loftleiðaflugmenn en hins vegar FtA, sem f eru flugmenn Flugfélags tslands og aðrir atvinnuflugmenn að Loftleiðamönnum und- anskyldum. ...... Yfirheyrslan i dag fjallar um flugmenn, ekki þó flugmannadeiluna sem sllka heldur um það hvers vegna flugmenn séu svo vel og rlflega launaðir og raun ber vitni og hvað réttlæti það að þcir séu meðal tekjuhæstu launþega þessa lands. Það var Björn Ouðmundsson, formaður Félags ísl. atvinnuflugniajina, sem tekinn var til yfir- heyrslu: leiöir hafa tvimælalaust ódýr- ustu flugmenn I heimi." Það er þó fjóst, að þessi laun flugmanna eru almennt mun hærri en gengur og gerist úti á hinum almenna vinnumarkaði hérlendis. Heldur þú að þessi at- riðisem þú nefndir áðan réttlæti þessi háu laun? „Það er rétt við erum hátt launaðir miðað við annað launa- fólk á Islandi og ég veit ekki hvort okkar rök réttlæti það. Veit ekki hvað skal segja um það. Það er auðvitað alltaf matsatriði hvað á að greiða fólki i laun." Fáið þið þessi háu laun vegna ykkar sterku stöðu sem þrýsti- hóps? „Þaö er meira en liklegt. Það er alveg ljóst að ef við heföum ekki þessa sterku stöðu, þá hefðum við ekki þessi háu laun. Ég skal alveg fúslega viður- kenna það." Og þið nýtið ykkur þessa sterku stöðu? „Gera ekki allir launþegar það yfirleitt? En ég vil enn Itreka það að miöað viö önnur lönd, þá erum við flugmenn afar illa settir launalega." Er raunhæft að miða við út- lönd I þessu sambandi? Eru þjóðfélögin ekki misjafnlega i stakk búin? „Þaö er kannski erfitt að gera það nema þá að taka mið af þjóðfélagsástandi hverju sinni á hverjum stað. En þaðer jú erfitt i framkvæmd." Hvaða bóklega menntun þurfa flugmenn að hafa til að fá vinnu? „Hér áður fyrr var krafist gagnfræðaprófs, en nú skilst mér, að stúdentspróf I ákveön- um raungreinum sé skilyrði, enda þótt ég þori ekki að fara með það sem staðreynd. Þá hef- ur þetta tekið breytingum með tilkomu flugnámsins I Keflavik, innan veggja fjölbrautarskólans þar." Það má þvl segja að bókleg grunnmenntun fiugmanna rétt- læti ekki laun ykkar? „Nei, það er rétt." Haf'a flugmenn samúð al- mennings, t.d. I þessari kjara- deilu sem þeir eiga nú I? „Já, þaö held ég. Ég byggi það á þeim viðtökum sem mað- ur fær hvar sem maður kemur. Þetta er i fyrsta skipti í þessari launadeilu sem ég hef oröið var við að flugmenn hafi snefil af samúð meoal almennings. Ég hef aldrei orðið var við það fyrr en núna." Af hverju endilega núna? „Eg held að það sé fyrst og fremst vegna þess að kröfur okkar eru réttlátar. Það að fá sömu laun fyrir sömu vinnu. Þaö er engin sanngirni i þvi að borga mishá laun hjá sama vinnuveitandanum fyrir sams konar vinnu, þótt á mismunandi þotum sé flogið." Þú talar um jafnlaunastefnu. Er það jafnlaunastefna hjá flug- mönnum aö fá og krefjast mun hærri launa en gengur og gerist hjá almennum launþegum? „Við fylgjum ekki jafnlauna- stefnu á þeim vettvangi. Við erum ekki orðnir það þróaðir i sósialismanum. Ég skal benda þér á það að i Rússlandi eru flugmenn t.d. mjög vel Iaunaðir og þeirra störf mikils metin." Þið flugmenn setjið ykkur sem sagt I bás með þeim sem hæst eiga að hafa launin? „Við setium okkur ekki á bás með neinum. Við erum einir á okkar bás. Helst viljum við miða okkur við starfsbræður er- lendis. En viö setjum okkur ekki Á bás með neinum öðrum Is- lenskum launastéttum. Og við metum það hverju sinni hvort okkur finnst við hafa næg laun." Hefur islenskur flugmaður með 1 milljón I mánaðarlaun ekki nóg? „Þvi fer viðs fjarri að það sé nóg, ef miðað er enn einu sinni við það, sem er i nágrannalönd- um okkar." En miðað við islenskar iauna- stéttir? „Já, þá held ég að milljón sé nóg. Það er þó alltaf matsatriði hvað er nóg og hvað ekki. Við skulum einnig gá að þvi hvað er eftir af milljóninni, þegar skatt- urinn hefur fariö liöndum um hana." Nú er rikisstjórnin að fella niður eða fresta kauphækkun- um, sem koma áttu á laun ým- issa starfshópa, sem eru með mun lægri laun en þið flugmenn. Stðan eru greiddar nokkrar krónur i láglaunabætur til þeirra, sem hafa lægri en 210 þús. krónur á mánuði. A meðan krefjist þið 6-16% kauphækkun- ar. Er þetta réttlátt? ,,Þú ert kominn út i pólitiskar vangaveltur. Ég ætla ekki að setja mig i neinn dómarastól og dæma um það hvað sé rétt og hvað rangt I þessu sambandi. Ég held t.d. að láglaunafólk hér á tslandi hafi allt of lág laun. Ég er þeirrar skoðunar, að verka- mannalaun hér á Islandi séu ekki að tröllriða þessu þjóðfé- lagi. Það er alls konar svindl og svinari sem viðgengst i þessu þjóðfélagi, sem er að þvi." En eru það ekki hálaunamenn á borð við flugmenn sem orsaka þessi lágu laun verkafólks? „Nei, þvert á móti ég held að einmitt slikir hópar eins og við togi almenn/laun upp á við." Hvaðan á að taka þessa pen- inga til að hækka laun við alla, ef þeir eiga ekki að koma úr vasa hálaunamanna? „Framleiösluatvinnugrein- arnar eiga að geta séð fyrir þeim peningum." Er FIA pólitiskt litað ein- hverjum ákveðnum flokkslit- um? „Nei, alls ekki. Ætli sé ekki óhætt aö segja að viö i FIA séum póJitisk viðrini. Þar er að finna allt og ekkert ut frá flokkspóli- tisku sjónarhorni." Er erfiðara fyrir flugmenn að eiga við eina ríkisstjórnina fremur en aðra? „Það er jafn djöfullegt að eiga viö þær allar." Að lokum Hjörti , hvað takið þið flugmenn til bragðs ef á ykk- ur verður sett verkfallsbann? „Við förum ab sjálfsögðu að lögum. En hvaö viö gerum, þaö gef ég ekki upp." Hvaða möguleika hafið þiö á aðgerðum? „Ég get svarað þessu þannig, að ef við færum eftir reglugerö- um út i ystu æsar, þá.held ég að ekki verði komist hjá talsverö- um töfum á flugsamgöngum." Svona utan dagskrár Björn. Ef ég færi til útlanda I dag og þyrfti að komast heim á mánu- dag, stæðist sii áætlun? „Þú kæmist einhvern tima heim, en alls ekki þori ég að gulltryggja að þú komistheim á réttum tima." eftir Guðmund Árna Stefánsson
Beinir tenglar
