—Jie/garpÓStUrínrL- Föstudagur 6. apríl 1979 Styrjaldarátök á 29 stöðum í veröldinni I öllum heimshornum geisa styrjaldir. Það sem hér fer á eftir sýnir að í augnablikinu eiga sér stað 29 meiri- eða minniháttar átök. Sjálfsagt er talan ennþá hærri. i mörgum löndum Rómönsku Ameríku er skilulögð andspyrna gegn harð- stjórn hersins. I Afríku eru átök milli ættfiokka. En þessar deilur ná sjaldan til vestrænna f jölmiðla. Astandiðer verst iþriðja heminum/ þar sem sjálfstæð- ið hefur skapað vandamál, sem reynt er að leysa með vopnavaldi. Það eru ekki nema f rásagnir um stærstu átökin sem ná til lesenda iönríkjanna, en í hinum smærri eru líka dag- legar orrustur með særðum og látnum. Og alltaf kem- ur það harðast niður á óbreyttum borgurum, konum og börnum. - 1: Guatemala „Andspyrnuher hinna fátæku" (El Ejercito Guerillo de los pobres) heldur uppi stöðugri baráttu gegn hinni afturhalds- sömu og spilltu herforingiastjórn. Skæruliöar eru um 1000 talsins. Þeir hafa mikiö haft sig i frammi en litt orðiö ágengt. 2: Nicaragua Baráttan gegn varðstjóranum og einræðisherranum Anastasia Somosa hefur aukist mikið sfðast- liöið hálft ár. Eftir ósigrana i borgum Nicaragua i fyrrahust, héldu „Sandinistar" upp til fjalla og yfir landamærin til Costa Rica. Þaðan herja þeir á þjóðvaróliða Somosa. 3: Columbia Columbia kallar sig lýðræðis- riki, en þar viðgengst valdniðsla, spilling og pólitisk morð. Þar eru starfandi tvö skæruliðasamtök. FAR 2 (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Columbia) og M 19 (19. april hreyfingin). Það var 19. april 1970, að rikisstjórnin lýsti þvi yfir að hún myndi ekki sjálfviljug leggja niður völdin. M 19 hefur sætt stöðugum ofsóknum undanfarin ár, en fregnir herma að baráttan haldi áfram. 4: Venezuela Ennþá halda um það bil 200 skæruliðar sig i fjöllunum. Þeir heyra til samtakanna „Bandera Riga", Rauði Fáninn. Þeir herja á afskekkta bæi og rútur á fjall- vegum, -en vigstaða þeirra fer versnandi. 5: Norður-irland Eftir nokkurt hik var N-lrland tekið með. Þar rikir ekki beint striðsástand, en stöðugur ótti og sprengjuherferðir gera það að verkum að ekki er hægt að tala um frið. IRA heldur áfram baráttu sinni fyrir sjálfstæði. 6: Spánn ETA berst fyrir sjálfstæði Baskahéraðanna. Samtökin hafa lýst yfir strfði á hendur stjórninni i Madrid. Fram að þessu hefur baráttan verið háð með aðferðum skæruliða, þ.e. morðum á embættismönnuin og lögreglu- mönnum. 7: Vestur-Sahara Sjálfstæðishreyfingin Polisario, sem nýtur stuðnings Alsir, hóf baráttu sina þegar spænsku V- Sahara var skipt á milli Máretaniu og Marokkó. Uppreisnarmönnum varð nokkuð ágengt, en mættu mikilli mót- spyrnu frá Marokkó. Eftir her- foringjabyltingu i Máretaniu I fyrra sumar, minnkaði til muna vilji þeirra til að berjast við Polisario. Reynt hefur verið að hefja friðarviðræður, en með litlum árangri hingað til. Eyði- merkurstrlðið heldur áfram. 8: Tchad Sjálfstæðishreyfingin Frolinat hefur i þrettán ár barist við her stjórnarinnar i höfuðborginni N'Djamena. Frolinat nýtur stuðnings múhameðstrúarmanna sem búa I norðurhéruðum lands- ins. Einn af leiðtogum Frolinat var gerður að forsætisráðherra I þeirri von að binda endi á strlöið. Fyrir nokkru hóf hann baráttu við forsetann. Nú litur út fyrir að Malloum forseta hafi tekist að bæla niður uppreisnina, en Frol- inat heldur baráttunni áfram. 9: Eritrea tbtiar Eritreu berjast fyrir sjálfstæði sinu innan Eþiópiu. Sjálfstæðishreyfingunum gekk vel, þar til Sovétrikin og Kúba veittu stjórnarhernum stuðning. sinn. Sjálfstæðishreyfingarnar ELF og EPLF berjast við- stjórnarherinn I fjalla- héruðunum. Loftárásir hafa. leikið óbreytta borgara hart. 10: Ogaden, Eþíópía Vopnahlé rlkir opingérlega i Ogaden — landsvæði sem Sóm- alia gerir kröfur til á hendur Eþiópiu. Sómalia lagði land- svæðið undir sig i fyrra vor, en voru hraktir á brott af kúb- önskum hermönnum. Forseti Sómaliu hefur lýst þvi yfir, að „frelsisöflinhaldiáfram baráttu I Vestur-Sómaliu". Mikið mannfall varð I liði Eþiópiumanna og Kúbana. 11: Uganda Idi Amin hefur fengið ráðningu fyrir að hafa ráðist inn I Tanzaniu i fyrra haust. Hermenn frá Tanz- aniu, með stuðningi uppreisnar- manna frá úganda, hafa byrjað sókn að höfuðborginni Kampala. ögnarstjórn Amins riðar til falls. 12: Zaire 1 Zaire er sjálfstæðishreyfing sem berst fyrir sjálfstæði héraðs- ins. I fyrra var gerð uppreisn, sem brotin var á bak aftur af frönskum og belgiskum her- mönnum, eftir að skæruliðar höfðu framið fjöldamorð á óbreyttum borgurum. Skæruliðar hörfuðu, en hafa haft sig I frammi aftur að undanförnu. 13: Angola Frelsishreyfigin MPLA situr að völdum i Luanda. Kúbanskir her- menn eru enn I Angola og tryggja ,stöðu MPLA. Umta-hreyfij heldur uppi landsinSj^Teö stujflíingi frá Suður-Aírtku er UjÉPir til stöðugraf vandræða fyrir MPLA og Neío rikisletðtoga. 14: Zimbabwe SWAPO berst gegn ólöglegum yíirráðum Suður-Afriku i Namibiu. Eftir f.ð Suður-Afrika kom i veg fyrir áætlanir S.Þ. um sjálfstæði Namibiu, hafa orðið irekstr; lli SWAPO og hvitra hermanna S-Afriku. Kurt Waldheim hefur lagt til að vopna- hlé verði frá 15. mars. 16: Líbanon Friöarsveitum S.Þ. miðar hægt áleiðis i að halda uppi friði I landamærahéruðum Llbanons við Israel. Kristnir falangistar, með stuðning frá lsrael, eru I stöðugu striði við PLO. Það er barist á hverjum degi. 17: Jemen „Þjóðernissinnaða lýðræöis- fylkingin", sem nýtur stuðning Suður-Jemen á i baráttu við her N-Jemen. Rikin ásaka hvort annað um að eiga upptðk vá vopnaviðskiptunum. Bal^r 'þ- suðurhluta N-Jemen munu\yef8:\' umsetnir af hersveitum frá S- Jemen. % fÍvp: 18: Oman I Oman geisar „gleymt" stríð. Uppreisnarmenn frá héraðinu Dhofar hófu baráttu gegn soldán- inum i Muscat árið 1965. Eftir að hafa fengið stuðning frá iran, gat Soldáninn lýst þvi yfir árið 1975, að skæruhernaðinum væri hætt. Þjóðarfylkingin til freisuna Oman hörfaði upp til fj|}Jjlͧía við landamæri S-Jemen. Þaðan hafa þeir haldið uppi árásum ál stjórnarherinn, og samtimisé reynt að styrkja stöðu sina. Frajfl" að þessu hefur soldáninn Qabós notið stuðnings frá Iran.ym nú hafa irönsku hersveitirnar ver^ dregnar til baka. Skæru^íftar haflj| þvi tækifæri til að há frekari árangri. ~f 19: írak / Osk Kúrda um sjalfstæði hefur hingað til ekki náð l'ram að ganga. Þeir guidu mikið afhroð fyrir þremur árum. Ekki alls fyrir löngu, lýsti hinn nýi leiðtogi Kúrda yfir þvi að baráttunni skyldihaldið áfratn. Kúrdar lifa i norðurhluta trak, iTyrklandi og i Iran. 20: íran wM Heimkoma Khomemy til Iran hefur ekki á neinn hátt komið á friði i landinu. Hinir ýinstl skæru- liðahópar hafa komist yfir vopn §pg enginnviíðist hafa Irjórn á þf^ flpm ger^f I landinu.^norð-vestur' Muta Uftdsins pfetó^ Kúrda n |eerl^átf>reis] barist fyrir trak og Iran 21: Afganistan Nur Mohammed Tariki komst til valda með'byltingu i Kabul i aprll i fyrra. I fjallahéruðum landsins hafa ýmsir herskáir ætt- flokkar ekki viljað viðurkenna hina marxlsku stjórn Tarikis. A mörgum stöðum er hart barist. 22: Burma Burma er eitt af lokuðustu löndum heims. Fáir vita hvaö þar er að gerast. Landið er tekið með I þessum lista vegna frásagna flóttamanna, sem hafa komist til Bangladesh. Þeir hafa sagt frá manndrápum, ofsóknum og átöku^^j^ð er erfitt fyrir utanaðkomandi aðila að henda reiöur á ástandinu, en minni- hlutahopar hafu alla tið háð vopnaða baráttu gegn stjórn landsins. 23: Thailand Skæruiiðar kommúnista ráða yfir norðaustur landamæra- héruðunum, að minnsta kosti að nægurlagi. Skæruliðarnir eru vel þjálfaðir og vopnum búnir. Dag- lega berasí íréttii af íalli lög- reglu- og herstöðva, en það er að oilum likindum TP^HÍ^^^^ stjórnarherinn er engan ve að lúta í lægra haldi. 24: Malaysía Sama ska;ruliöahr berst i Thailandi á einni'l barattu við stjórnarhermenn i Maysiu, m.a. írá stóðvum við landamæri rikjanna. Löndin tvö hafa komið sér samati um mikla herferð gegn skæruiiðum undir dulnefninu ALFA 792. l>aö má þvi búa's^Sí^^auknum«p,ökum á þessum slóðum. 25: Kampúchea Uppreisnin, með stuðningi Vfetnama gegn Rauðu khmerum Pol POts hefur ekki Kengið eins vel og^ppreisnarmenn gerðu sér vonir tim. Ratáíti khmerarnir hafa k%mið ser vel fyrir á mörguiri: stöðum, Þeir hafa jafn mikla r#ji£ltt og Vietnamar i slikum hernaöi. Það er þvi ekki auðvelt vétfefm -^em nýju vald- hafarnir i Hnom Penh standa frammi fyrir^ ^B 26: VíetnamJ^ Nokkrum arum eftir að striðínu við BandarikjariefflHEH, eru Vietnamar enn komnir i strið. 1 þetta sinn gegn Kina, slóra nágrannanum i norðri. Daglega berast fréttir um hörð atok og ið mannfall á báða bóga. aos Meo ættflokkunnn, sem byr á háslefcinni I norð^S^^^E lands- ins, Ípftuir aldrei viljað viður- kenna sfttrnina i Vientiane. Þeir veita stöðligt harða mótstöðu, en megna litils vegna fjölda viet- namskra hermanna i landinu. 28: Austur Tímor, Indónesía Sjálfstæðishreyfingin Fretilin berst stöðugt gegn innlimun Austur-TImor i Indriesiu. Eftir mannskæðar orrustur á árunum 1975-77, hörfaði Fretilin undan Indónesum. Hreyfingin hefur enn á valdi sinu nokkur fjallahéruð. og er ekki á þvi að gefast upp, jafnvel þótt fjöldi hermanna hennar sé mjög litill, að öllum likindum ekki nema nokkur hundruð. 29: Filippseyjar Frá 1973 hefur frelsishreyfing mtihameðstrúarmanna barist fyrir að koma á fót eigin riki I suður hluta Filippseyja Harðir bardagar hafa verið háðir I Mind- anao og i Sulu héraði. Múhameðs- trúarmenn eru 10% af Ibúafjölda Filippseyja og hafa barist af hörku fyrir eigin riki Tölur um mannfall segja að 50000 óbreyttir borgarar og 4000 hermenn hafi fallið. —GB
Beinir tenglar
