Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Helgarpósturinn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Helgarpósturinn

						Föstudagur 18. júií 1980     Halrj^rpn^fiJrínn.
Pappirsfrumskógur nútima samffélagsins
t daglegu Hfi sinu þurfa islensk-
, ir borgarar meira eöa minna ao
skipta við kerfiO, þ.e. stofnanir á
borö vift tryggingakerfi6, banka-
kerfiO og dómskerfiO svo eitthvao
sé nefnt. Þessum samskiptum
fylgja gjarnan miklar bréfa-
skriftir, útfylling eyOublaOa og
hiaup á milli skrifstofa. Mörgum
hefur ofboOiO þessi skriffinnska
sem sffellt færist f vöxt og býsnast
þá gjarnan yfir kerfinu, bákninu
eOa skrifræOinu, allt eftir þvi
hvaOa nöfnum þeir vilja nefna
þaO.
Dr. Ólafur Ragnar Grlmsson er
sennilega manna fróOastur um
skrifræOiO svokallaOa, bæOi hvaO
varOar fræOilega þekkingu og svo
hefur hann haft nokkur kynni af
isiensku skrifræOi af eigin raun
sem stjórnmála- og alþingismaO-
ur.
„Skrifræöi hefur veriö notaö
sem þýöing á erlenda oröinu
Bureaucracy sem einnig hefur
veriO nefnt regluveldi á
Islensku", sagöi ölafur Ragnar
þegar Helgarpósturinn lagOi fyrir
hann þá spurningu hvaö viö væri
átt  me6 skrifræöi.
„Þessar tvær þýöingar, skrif-
ræOi eöa regluveldi gefa nokkra
ábendingu um merkingu hugtaks-
ins. Skrifræöi vfsar til þess aö stór
hluti ákvarOanatöku fer fram I
formi mikillar pappirsvinnu,
hver skrifstofuhöllin á fætur ann-
arri ris upp sem tákn um nútima-
stjórnsýslu og framleiösluhætti.
Regluveldi visar hins vegar til
þeirra einkenna að binda æ stærri
hluta ákvarOanatöku viO ákveOn-
ar reglur og form sem fyrirfram
eru ákveönar, þannig aö persónu-
legt mat slarfsmanna, hvort sem
þaO eru embættismenn eOa
starfsmenn I fyrirtækjum ráOi sl-
fellt minna og minna um gang
mála, heldur fari allt fram eftir
fyrirfram ákveönu kerfi. Einnig
má segja aö oröiö „kerfi", hafi I
daglegu tali fengiO svipaOa merk-
ingu og Bureaucracy á erlendum
tungum. Meö kerfi eiga menn þá
viO hinar margbrotnu þjóöstofn-
anir sem almenningur þarf aO
leita til og stendur oft hjálpar-
vana gagnvart.
Skrifræöi sagOi Ölafur Ragnar
vera bæOi gamalt og nýtt fyrir-
bæri, sem ætti rætur aO rekja til
embættiskerfis konunga og keis-
ara á fyrri öldum. Þjóökerfi
Mandarfnanna I Kina mætti taka
sem sögulegt dæmi um skrifræOi
og kaþólsku kirkjuna. En fyrst og
fremst væri skrifræOiO afsprengi
iönvæOingar og stjórnsýslu-
byltingar á Vesturlöndum á sfO-
ustu hundraO til tvö hundruö
árum.
Kemur í veg fyrir að per-
sónulegir hieypidómar
starfsmanna ráði ferðinni
„SkrifræOi er mjög flókið fyrir-
bæri, fullt af alls konar þversögn-
um og er til I mismunandi mynd-
um", sagöi Ólafur Ragnar enn
fremur. „Þýski félagsfræöingur-
inn Max Weber sem er einn af
brautryöjendunum I rannsóknum
á skrifræöi setti fram lýsingu á
hreinræktuöu skrifræöi, sem
meOal annars felst I þvi aO sam-
skipti starfsmanna innan stofn-
ananna og viÓ þá sem til þeirra
leita eru.i mjög föstum skorOum.
Abyrgöinni er skipt eftir ákveön-
um reglum og valdsvið hvers og
eins er itarlega skilgreint.
Framabrautir starfsmanna eru
ákveOnar eftir hæfni og I heild er
starfiO aOgreint frá starfsmann-
inum ef svo má orOa þaö, þ.e.a.s.
að persónulegt mat, hleypidómar
eöa óskhyggja starfsmannsins á
ekki að hafa nein áhrif á á-
kvarOanatöku, heldur eingöngu
lögmál kerfisins eins og þaO er
skilgreint. Sumir hafa sagt aO
þetta verbi aO teljast til kosta
skrifræOisins. Að þaO séu reglurn-
ar sem eigi aO ráOa en ekki
geöþóttaákvaröanir starfs-
manna. Þetta hafi í för meO sér aö
allir eigi aO vera jafnir gagnvart
stofnununum, bæöi jafnir til vegs
og áhrifa innan stofnananna og
eins eigi hver og einn sem leitar
til þeirra aö fá sams konar þjón-
ustu. Þess vegna eigi regluveldiö
eöa skrifræöiö aö draga úr alls
konar kllkustarfsemi og koma I
veg fyrir aö veriö sé aö hygla
mönnum vegna persónulegra
sambanda".
Menn kunna misjafnlega
vel á kerfið
Ein islensk stofnun sem mjög
skýrt lýtur lögmálum regluveldis
eöa skrifræöis er Tryggingastofn-
un Rlkisins. Guörún Helgadóttir
alþingismaöur vann lengi viö þá
stofnun og Helgarpósturinn sneri
sér til hennar og spuröi hana álits
á skrifræöinu og þvl hvort allir
sem á náöir kerfisins leituOu
hefOu þar jafna möguleika.
„Vitanlega er skrifræöi nauOsyn-
legtþar sem um er aö ræöa fram-
kvæmd á lögum landsins", sagöi
GuOrún. „Og vitaskuld eiga allir
aö hljóta sömu meöferö fyrir lög-
unum. Hitt er annaO mál aö ég er
sannfærOum þaö aö þaö er langt I
frá aö allir hljóti sömu meöferö i
þessu kerfi, þrátt fyrir allt skrif-
ræöi. Fyrst og fremst vegna þess
aö fólk kann misjafnlega vel á
kerfiO. Þess vegna er öll upp-
lýsingastarfsemi nauOsynleg  til
þess aö kerfiö virki eins og þvi er
ætlaö aö gera. Þaö þyrf ti aö byrja
á aö upplýsa fólk strax I bernsku
um réttindi þess og skyldur".
Að nota aðstöðu sína, sér
og sinum til framdráttar
„Ég hef séö alltof mikiö af fólki
sem kerfiö hefur hreinlega nlöst
á," hélt GuOrún áfram. „Fólki
sem er hent út á kaldan klaka
meö svariO „Þaö er ekki hér", á
bakinu og veit ekkert hvert það á
aO snúa sér. Þetta gerist ekki
vegna galla I kerfinu heldur
vegna hugsunarleysis starfs-
fólksins. Ég varö fyrir þvl I mlnu
starfi aO til mln leitaOi fólk sem
var hrætt. Sem hafOi búist viö aö
hitta fyrir hrokagikk sem sæti
þarna og passaOi aO þaO fengi
sem allra minnsta fyrirgreiOslu.
Og þaO segir sina sögu um á-
standiO. Opinberir starfsmenn
veröa aö gera sér grein fyrir aö
þeir eru þjónar fólksins I landinu.
ÞaO eru til starfsmenn I kerfinu
sem ættu ekkertaO vera þar. Fólk
sem notar a&stöOu sina, sér og
sinum pótentátum til framdrátt-
ar. En þaö er aö vlsu undantekn-
ing fremur en regla".
„Mér finnst þaö vel hugsanlegt
aö reka skrifræöiskerfi á
manneskjulegan hátt", sagOi
Guörún  aö lokum,   „hvort  þaö
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28