FÖstudagur T. ágúst 1980. Útvarpshús 3 Útvarpsmenn virðast þvi hafa lögin sln megin i þessu máli, enda sagði Gylfi ab framsöguræða ráð- herra meö frumvarpi gilti sem túlkun á lagabokstafnum. Það lit- ur þvi út fyrir aö Samstarfsnefnd- in um opinberar framkvæmdir neyöist til að útvega sér haldbær- ari rök fyrir að sitja á Byggingar- sjuui Rikisútvarpsins. Byqgja bara yfir útvarpið? Otvarpiö kúldrast enn i leigu- húsnæði sínu aft Skúlagötu 4, þrátt fyrir öll byggingaráform og digra sjóöi. Allir viðmælendur sem Helgarpósturinn leitaöi til i sam- bandi viB þetta mál voru sam- mála um þaö aB húsnæBismál Rikisútvarpsins væru mjög aB- kallandi. Sjálfur hagsýslustjóri og for- maBur Samstarfsnefndar um opinberar framkvæmdir sag&ist vera þeirrar skoBunar aö útvarp- iö byggi viö of þröngan húsakost. „Maður getur spurt sig hvort ekki sé skynsamlegra að byggja hils bara fyrir útvarpiö, en láta sjónvarpiB vera þar sem þaB er komið;' sagBi hann. Og fleiri lýstu þeirri skoBun sinni aB heppilegast hefBi veriB aB byggja minna og einungis fyrir útvarpiB. Ef það hefði verið gert væri þetta allt saman komið miklu lengra. En af hverju i ósköpunum var það ekki gert? Geir Gunnarsson alþingis- maBur og fyrrum nefndarmaBur i Samstarfsnefndinni sagBi aB þeir utvarpsmenn hefBu aldrei veriB til viðræBu um að minnka bygg- ingaráfangann. Andrés Björnsson formaður Byggingarnefndarinnar sagði hins vegar að Samstarfsnefndin heföi aldrei bent á þann valkost. „ViB fórum að tillógum sam- starfsnefndar i þessu máli," sagði hann. „Aðrar tillögur komu mér vitanlega ekki fram." Flestir viðmælendur Helgar- póstsins voru einnig á þvi að æskilegt væri að útvarp og sjón- varp væru til húsa á sama stað, tveir menn bentu samt á, að það væri ekki nauðsynlegt. Andrés Björnsson sagði aö það hefði frá upphafi veriö gert ráð fyrir þvi að útvarp og sjónvarp byggju i sam- býli i framtiðinni, enda væru allir á einu máli um hagkvæmni þess. Peningastofnanir valda- meiri en ríkisstjórnin sjálf Byggingarmál Rikisútvarpsins eru i algjörri biðstöðu þessa stundina. En undarlegt er þaö að stofnun með milljarð uppá vas- ann skuli ekki fá að byggja yfir sig. ÞaB ætti aB vera hverjum manni Ijóst sem ekki er bæBi blindurogheyrnarlausaB UtvarpiB þarf aB komast i stærra og betra húsnæði, hvaö sem sjónvarpinu liöur. Og einkennilegt er það að tvær nefndir skuli geta kastað málinu á milli sin árum saman eins og bolta án þess að gera nokkuð raunhæft i þvi. í rúmt ár hefur boltinn nú veriö hjá Samstarfs- nefnd um opinberar framkvæmd- ir, sem ber fyrir sig fáránlegum röksemdum þannig að Rikisút- varpið fær ekki að nota Fram- kvæmdasjóö sinn i það sem hann er ætlaBur. Réttast væri aB rikis- stjórnin tæki þetta mál úr hönd- um nefndarinnar. Einkennilegast af öllu ein- kennilegu er þó þaB á meBan RikisútvarpiB ekki fær aB festa sitt eigiB fé i nýju húsnæBi og bæta þannig útvarpsreksturinn i land- inu þá. spretta byggingar stofnana eins og Framkvæmdastofnunar upp eins og gorkúlur. Fram- kvæmdastofnun tengist banka- kerfinu og spyr hvorki kóng né prest um leyfi fyrir sinum fram- kvæmdum. Peningastofnanirnar eru greinilega valdameiri en rikisstjórnin sjálf, ef þvi er aö skipta. Það skyldi þó aldrei vera aö rlkisstjórnin sé að reyna að bæta sér þetta upp meö þvi aB notfæra sér þaB vald sem hún enn hefur yfir ýmsum rlkisstofn- unum, sem ekki hafa jafn mikið fjármagn á bak við sig. Útvarpið grotnar niður, Framkvæmda- stofnun og aðrar ámóta blása út og búa rlkmannlega. Þegar allt kemur til alls erum þaö viö, fólkiö I þessu landi sem eigum að kosta báðar þessar framkvæmdir. Viö erum hins vegar ekki spurð hvora viö viljum heldur. n_ íHelgarpósturinn býöur nú lesendum sinum að bregða sér i spæfaragervi I sumarhitanum. Rriorðgátan* sem S^fe hefur göngu slna I næsta blaði^ er Islenslc sakamálasaga senn Þráinn Berteissoti tithofundur ©g kvikmyndaleikstjóri? hefur tekið ao sér að semja sérstaklega fyrlr Helgarpóstinn. IVIorðgátan verður 1 fimm hlutum og ffelúr I sér þrfár ráðgátyr sem lesendum er ætlað að spreyta sig á að leysa. Sú þriðja og slðasta er auðvitað hin klasslska spurning sakamáiasagna°. Hver er morðinginn? #Helgarpóstyrinn setur milljón til höfuðs morðingianyni^ ásamt f jölda aukaveröiauna til lianda þeim sem geta leitt rannsókn málsins á rétta braut. Morogáta Helgarpóstsins mun birt- ast i fimm blöðum. I lok annars og þriðja hluta verður varpað fram spurningum sem varða framvindu gátunnar. Lesendur sem telja sig geta rýnt rétt i gögn málsins á þessu stigi og svarað spurningunum skulu þá senda svör sin bréf lega fyrir næsta út- komudag og verður dagsetning póst- stimpils látin skera úr um hvort bréf hafa verið send nógu timanlega, þvi svarið birtist i næsta kafla Morðgát- unnar. Um ,,stóru spurninguna" í lok fjórða kafla um hver sé morðinginn gilda sömu reglur. Aðalverðlaun fyrir rétt svar við HAFIÐ AUGUN OPlN FYRIR ÞVÍ SEM SAGT ER OG LÍKA ÞVÍ SEM SLEPPT ER — segír Þráinn Bertelsson, höfundur Morðgátunnar Það var ekki nein iilviljun aft Þráni Bertelssyni var falift aft semja morftgátuna fyrir Helgar- póstinn. l'aft hefur varla farift fram hjá neinum aft Þráinn hefur mikift dálæti á sakamálasögum og sjálfur lagt þessa grein bók- menntanna fyrir sig. Er þar skemmst aft minnast framhalds- leikrits litvarpsins, Svartur markaður sem Þráinn samdi ásamt Gunnari Gunnarssyni auk þess sem hann hefur fengist vift aft þýða hina kunnu sænsku saka- málahöfunda Sjöwall og Wahlöö á islensku. Það er þess vegna enginn viftvaningur sem setur saman þessa fyrstu islensku morðgátu sem birtist I Islensku blafti. Þegar Þráinn er spurður frekar út í efniviö morðgátu sinnar svarar hann fáu en setur upp ábúöarfullan svip. „Ég get ekki svarað þessu á annan hátt en þann að þetta er morögáta, sem gerist hér og nú. En hvort hún gæti gerst I raunveruleikanum, þvi á ég erfiðara með að svara. MorBgátur af þessu tagi eru þess eðlis að þær lúta miklu strangari lögmálum en venjulegar saka- málasögur. Formið gerir það aB verkum aB efninu eru settar þröngar skorBur og þaB þarf aB falla I ákveBinn farveg vegna þessara ströngu kaflaskipta. Þess vegna get ég eiginlega ekki svaraB þvi hvort þetta gæti raun- verulega gerst" segir hann. En hvaB er þaB þá sem heillar menn viB morðgátu? „Þetta er ákveBin iþrótt," segir Þráinn, „rétt eins og skák eða gestaþraut nema hvað mér hefur alltaf þótt meira gaman að gátum af þessu tagi. Reyndar hef ég lengi haft ákaflega gaman af góðum saka- málasögum sem eru skrifaðar af það mikilli Iþrótt aö þær geta haldið athygli manns. Það þýöir þó ekki að ég hafi gaman af öllum sakamálasögum.þ.e.sögum sem hafa þaöeitt til sins ágætis aB ein- hver er myrtur. En þessi áhugi minn á sakamálasögum tengist vafalaust þvl aB ég hef alltaf haft áhuga á glæpum og afbrotum. Hvort vaknaBi fyrr áhugi minn á glæpum eBa áhugi minn á saka- málasögum, þaBhreinlegaveit ég ekki." Þráni finnst sú alkunna staB- hæfing um að sakamálasagan sé ung bókmenntagrein töluverB einföldun. „Ég er reyndar ekki bókmenntafræðingur," segir hann, ,,en ég veit ekki bet- ur en bókmenntir hafi frá fyrstu tiB snúist um mann- vig og afbrot af ýmsu tagi. Aftur á móti er ekki svo ýkja langt síðan að afbrotasögurnar JANUM! lokaspurningunni er utanlandsferð að verðmæti ca ein milljón króna. Dregið verður úr réttum svörum. Fyrir rétt svör við f yrri spurningun- um tveimur verða veitt tvenn bók- averðlaun, Ferðabók Stanleys og Ferðabók Eggerts og Bjarna, að verð- mæti ca 40,000 kr. Loks verður dregið úr lausnum þeirra sem senda inn rért svör við öll- um þremur spurningunum og veitt tiu aukaverðlaun að verðgildi ca 20,000 kr. Morðgátan hefst í næsta Helgar- pósti. þróuðust út i það að upplýsa á siðustu blaBsIBu hver er morðing- inn eða þjófurinn. Og hér á landi hefur sakamálasagan að sönnu verið algjör niðursetningur, þótt afskaplega ófinar bókmenntir og viB liggur aB bókmenntafræBing- ar vilji ekki viBurkenna hana sem bókmenntagrein. Sem er óneitan- lega dálitiB einkennilegt, þvi aB viBa erlendis njóta sakamálabók- menntir vaxandi virBingar. Það kemur kannski til af þvi að saka- málasagnahöfundar þar hafa i auknum mæli farið inn á þá braut að nota þessa iþrótt til að endurspegla ýmislegt það sem miður fer i þjóðfélaginu og til að varpa ljósi á sitthvað sem leynist þar undir sléttu yfirborBinu. Dæmi um svona höfunda eru Simenon gamli, Ed McBain, sem heitir réttu nafni Evan Hunter og sænska tvieykiB Sjöwall og Wahlöö." VerBur þá morðgáta Þráins i þessa veru — meB þjóðfélagslegu Ivafi? „Nei, þessa tilteknu sögu mundi ég vilja flokka sem Iþrótt fyrst og fremst. Þarna gengst höfundurinn undir að fylla út ákveðið form eða ramma til að skemmta lesendum Helgarpósts- ins og stytta þeim stundir I sumarleyfinu, svo að kringum- stæðurnar við samningu þessa eru dálitiö óvenjulegar. AB öBrum kosti mundi maður senniiega fyrst velja sér viðfangsefnið og láta slðan formið ráðást af þvl. Hvaða heilræði á Þráinn handa þeim lesendum Helgarpóstsins sem hafa hug á að setja sig I spor gömlu góðu spæjaranna og leysa morðgátuna áöur en Þráinn birtir þeimsvörin? „Jú, fyrstog fremst þaö að hafa augun opin fyrir þvi sem sagt er og ekki síður þvi sem sleppt er — sem sagt aö geta bæöi ráðið I frásögnina sjálfa og eyður i frásögninni." Og hvers vegna skyldi önnum kafinn maður eins og Þráinn Bertelsson gefa sér tima til að setja saman morðgátu, þar sem honum eru þröngar skorður sett- ar. „Vegna þess að það er ekki siður skemmtilegt að semja krossgátu heldur en að ráða hana. Hið sama gildir um morð- gátuna." % Nauðsynlegt er ao fylgjast meo frá byrjjun í þessum spennandi sumarleik Helgarpóstsins. Fyrstu gögn i næsta blaði!
Beinir tenglar
