Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Alžżšublašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Alžżšublašiš

						FIMMTUDAGUR 17. ÁG. 1939

ALÞYÐUBLAÐIÐ

ALÞÝÐUBLAÐIÐ

RITSTJÓRI:

F.   R.   VALDEMARSSON.

í fjarveru hans:

STEFÁN  PÉTURSSON.

AFGREIÐSLA:

ALÞÝÐUHÚSINU

(Iangangur frá Hverfisgötu).

SÍMAR:

4966: Afgreiðsla,   auglýsingar.

4901: Ritstjórn   (innl. fréttir).

4802: Ritstjóri.

4903: V. S. Vilhjálms (heima).

4903: Alþýðuprentsmiðjan.

4906: Afgreiðsla.

5621 Stefán Pétursson (heima).

ALÞYÐUPRENTSMIÐJAN

?•_—,-------_____---------------------

Að halda saiaa og

halda sér saman.

lh| AÐ var bent á pað hér í

*~ bláðinu í fyrradag, að sök-

um hinna ströngu uppsagnará-

(kvæða í sambandslagasamningn-

um mílli Islands og Danmerkur

væri höfuðskilyrðið fyrir því, að

hægt væri að segja honum upp,

pað, að íslenzka pjóðin stæði

svo að segja sem einn maður

saman um það mál, og að enginn

metingur eða .úlfúð milli flokk-

anna yrði til þess að sundra

íhenni í því.   ;

I sama streng hafa öll önnur

blöð tekið, að blaði kommúnista

einu undanskildu. Það hefir strax

þ«ssa fáu daga, sem lionir eru

siðan blaðaumræðurnar byrjuðu

Um sambandsmálið, reynt að

nota það flokki sínum til fram- •

dráttar á kostnað annarra með

því að bera þeim svik í þessu

viðkvæmasta          sjálfstæðismáli

þjóðarinnar á brýn og reyna á

allan hátt að tortryggja heilindi

þeirra í því.

Slíkar aðdróttanir eru sannar-

l*ga ekki þesslegar, að kommún-

istum liggi uppsögn sambands-

lagasamningsins né farsæl lausn

sambandsmálsins yfirleitt mikið á

hjarta. Því að þeir vita það al-

veg eins vel eins og allir aðrir,

að það, sem allt veltur á í því

máii, er,- að varast alla sundr-

ungu og sameina kraíta þjóðar-

innar til þess að tryggja þann

mikla meirihluta, sem nauðsyn-

Iiegur er samkvæmt uppsagnará-

kvæðum sambandslaganna, svo

að hægt sé að segja sambands-

lagasamningnum upp.

Allir aðalflokkarnir í landinu,

Alþýðuflokkurinn, Framsóknar-

fiokkurinn og Sjálfstæðisflokkur-

inn, hafa lýst því hátíðlega yf-

ir að þeir muni beita sér fyrir

uppsögn sambandslagasamnings-

ins undir eins og lög standa til.

Það er þetta þýðingarmikla skref,

sem næst er fram undan. Og sá

flokkur, sem reynir að sá tor-

tryggni og óeiningu meðal þjóð-

arinnar í sambandsmálinu, nú

þegar á þessari stundu, meðöðru

máli, sem ekki kemur uppsögn

sjálfs sambandslagasáttmálans

við, getur ekkert unnið með því

annað en það að tefla lausn

sambandsmálsins strax á þessu

fyrsta stigi í tvísýnu. Þáð er

af slíkri sundrungarstarfsemi, sem

þjóöinni stendur hætta á þessari

stundu, en ekki af neinum svik-

um svipuðum þejm, sem komm-

únistar bera nú öðrum flokkum

á brýn.

Náuðsyn þess að halda sáman

í sambandsmálinu verður yfir-

leitt aldrei of oft brýnd fyrir

íslenzku þjóðinni. En fyrir komm-

úinistum virðist að vísu, eftir

þessar fyrstu tílraunir þeirra til

þess að sá úlfúð um sambands-

málið, vera ennþá nauðsynlegra

íað brýna hitt: að halda sér sam-

an.

snmarte

Alþýðusambandsstjórnin hefir sent dóniinum

mótmæli og skorað á ríkisstjórnina að sjá

til þess, að réttarfriið verði þegar afturkallað.

SÚ ákvörðun Félagsdóms að leggja niður öll störf um

tveggja mánaða tíma heíir, sem búast mátti við, vakið

töluverða óánægju þeirra, sem væntu góðs af setningu lag-

anna um stéttarfélög og vinnudeilur.

Með lögum þessum, sem verkalýðsfélögin áttu sjálf verulegan

þátt í að móta, var þess vænzt, að á öruggari og friðsamari hátt

yrði leyst úr öllum ágreiningsmálum en áður hafði átt sér

stað.

Það, sem einkum var lögð áherzla á við setningu þessara laga

var það, að sem fyrst yrði bundinn endi á deilur þær, sem upp

kynnu að koma. Er það beinlínis tekið fram í lögunum, að allir

frestir skuli vera sem stytztir og skuli dómurinn jafnframt gæta

þess, að mál tefjist ekki að óþörfu, Er augljóst, að með þessum

úrskurði um tveggja mánaða sumarfrí hefir dómurinn þver-

brotið þessi skýíausu og sjálfsögðu ákvæði.

nú nýlega eftirfarandi ályktun:

„Sambandsstjórn ályktar, að

mótmæla þeirri samþykkt -Fé-

lagsdóms, að taka réttarfrí, eg

krefst þess yfirleitt, að af-

greiðslu mála sé hraðað svo

mjög, sem föng eru á, og að

frestir séu alls ekki veittir um-

fram brýnustu nauðsyn.

Jafnframt skorar sambahds-

stjórn á ríkisstjórnina, að nlut-

ast til um, að ákvörðun dóms-

ins um réttarfrí verði afturköli-

uð tafarlaust og að dómurinn

gæti þess að afgreiða mál án

dráttar, eins og til er ætlazt."

Máli tóí aí kaupi

yfir silðveiiitimann!

Er Félagsdómur tók sér þetta

langa sumarleyfi, lágu fyrir

dóminum að minnsta kosti 4 mál

sem öll þörfnuðust skjótrar af-

greiðslu.

Eitt þessara mála snérist um

það, hvaða kaup skyldi greiða

netabætingarmönnum yfir síld-

veiðitímann nú í sumar. Kom

mál þetta fyrst fyrir í Félags

dómi þann 16. maí s.l. Þrátt

fyrir mótmæli málflutnings-

manna Alþýðusambandsins, —

veitti Félagsdómur fresti í þessu

máli hvað eftir annað, sam-

kvæmt beiðni Eggerts Claes-

sens, sem mætti fyrir hönd

vinnuveitenda. Fór svo að lok-

um, að Félagsdómur kvað upp

úrskurð um, að málinu skyldi

frestað til 4. sept. n.k., og er því

ekki að vænta endanlegs úr-

skurðar fyrr en löngu eftir a$

allri síldarvinnu er lokið. Gat

þessi framkoma Félagsdóms

hæglega orðið til þess, að fólk

fengist ekki til vinnunnar, og

geta allir væntanlega séð, hvaða

þýðingu það gat haft fyrir af-

komu síldveiðanna.

Út af þessu máli samþykkti

stjórn Alþýðusambands íslands

Réttarfrllð

seru

Þjóðviljinn, sem af skiljan-

legum ástæðum er eina blaðið,

sem reynt hefir að -mæla þessu

framferði Félagsdóms bót, hefir

nýlega haláið því fram, að dóm-

urinn hafi hér hagað sér ná-

kvæmlega eins og aðrir dómstól-

ar — og sé hann í rauninni

ekkert ámælisverðari en aðrir

dómstólar landsins.   -

Um þetta er það að segja, að

Félagsdómur er einstæður dóm-

stóll í íslenzku réttarfari og

ekki hliðstæður öðrum dómstól-

um í landinu. Starfssvið hans

er að skera úr deilum, sem rísa

Hraðferðtr B. S. A.

Alla daga nema mánadaga.

um Akranes og Bergarnes. — M.s. Laxfoss annast sjé-

leiðina.   Afgreiðslan  í  íleykjavík  á  BifreiSastoÖ  ís-

lands, sími 1540.

BifreidastöH Akureyrar.

Maðurinn

Kostar 2 karénur.

sem hvíwrf.

Þessi évenjulef a skemMtiiega skálásaga

er skrifuS af 6 þekktustu skáldsagna-

héfundum BandarS-jasna, tftir h'ug-

mynd Franklin B. Re»sev«lts Ba_ida-

rfcjaferseta.

Fæst    í    Afgreiðslu    AlþýSufelaSsins.

kunna milli atvinnurekenda og

verkalýðsfélaga, en slíkar deilur

geta vitanlega risið upp á hvaða

tíma ársins sem er. Tveggja

mánaða sumarleyfi dómsins

samrýmist því alls ekki

tilgangi laganna. Getur þetta

þvert á móti gert ástandið í

vinnudeilum enn verra en áður

var, þár sem ákvæði laganna

um bönn við verkföllum halda

vitanlega fullu gildi sínu, þrátt

fyrir sumarleyfi dómaranna.

Um hina venjulegu dómstóla

gegnir hins vegar öðru máli. Mál

þau, er fyrir þá koma, þurfa

sjaldnast svo skjótrar afgreiðslu

— að þingleyfi yfir sumartím-

ann komi að sök í þeim málum.

Eigi að síður er það ekki á valdi

dómstólanna sjálfra að ákveða

sér sumarleyfi, heldur þurfa

þeir til þess leyfi dómsmála-

ráðherra. Slíkt leyfi hefir Fé-

lagsdómur ekki fengið — og

hefir hann því algerlega heim-

ildarlaust tekið sér frí þetta.

Svo lengi, sem Félagsdómur

sjálfur gengur á undan öðrum í

því, að traðka á þeim lögum,

sem sett voru til tryggingar

réttindum verkamanna, og svo

lengi, sem hann á annan hátt

reynir að sporna við skjótri

lausn þeirra mála, er fyrir

dóminn koma, munu allir Al-

þýðuflokksmenn taka undir þá

kröfu, að endurskoða þúrfi hið

fyrsta skipun dómsins, og að

sett verði enn tryggari ákvæði

um meðferð þessara mála.

Sigurgeir Sigurjónsson.

Jeshov, eftirmaðnr Jagoda

i rússneskn leynilSgregl-

unni, m einnig líflátinn?

• .   — »

Þakkir Stalins fyrir auðsýnda þjónustu.

P RANSKA fréttastofan

* Agence Havas hef ir ný-

lega sent frá sér þá fregn eft-

ir fréttaritara sínum í Mosk-

va, að fullyrt sé þar eystra,

að fyrrverandi yfirmaður

rússnesku leynilögreglunnar,

G.P.U., Jeshov, hafi verið

tekinn af lífi.

Um þetta ganga stöðugar

fregnir meðal ýmissa í Moskva,

en þó hefir ekki ennþá verið

hægt að fá fregnina staðfesta.

Fréttaritari hinnar frönsku

fréttastofu í Moskva er vanur

því að flytja áreiðanlegar fregn-

ir, vegha vináttu þeirrar, er rík-

ir milli Frakka pg Rússa. Og

hann sendir sjaldan út fréttir,

sem riokkur vafi getur leikið á

að séu sannar, enda þótt þær

hafi ekki verið staðfestar opin-

berlega.

Þess vegna mun vera óhætt

að treysta því, að frétt þessi sé

sönn.

Jeshov þessi, sem' nú er álitið,

að búið sé að taka af lífi, varð

árin 1936—37 allt í einu heims-

þekktur maður. Það var nefni-

lega hann, sem bjó til allar á-

kærurnar í hinum illræmdu

málaferlum í Moskva gegn

gömlu bolsévíkunum Bukharin,

Rykov, Radek, Rakovsky, So-

kolnikov, fyrirrennara sínum

Jagoda og mörgum öðrum. Árið

1936 yar Jeshov, þáv. flokks-

ritari gerður að yfirmanni hinn-

ar leynilegu, rússnesku lög-

reglu, sem frá fyrri tímum hefir

verið táknuð með bókstöfunum

G. P. U. í stöðu þessari

reyndist Jeshov geysilega blóð-

þyrstur og steig þar feti framar

fyrrverandi yfirmanni rúss-

nesku leynilögreglunnar, Jago-

da. Þó náði grimmd hans senni-

lega hámarki sínu, þegar hann

lét dæma fyrirrennara sinn í

emblettinu, Jagoda, fyrir margs

konar afbrot og glæpi, þar á

meðal fyrir það, að hann hefði

drepið Maxim Gorki, frægasta

rithöfund Rússa og einhvern

frægasta rithöfund alls heims-

ins, á titri.

Smám saman bárust út fregn-

ir um það, að yfirmenn rauða

hersins undir stjórn hermála-

ráðherrans    Voroshilov    hefðu

JESHOV.

ekki lengur getað þolað blóð-

þorsta Jeshovs. Og það er stað-

reynd, að Stalin lét víkja Jes-

hov úr embætti í fyrra. Ef til

vill hefir það líka átt sinn sterka

þátt í embættissviptingu hans,

að Jeshov var farinn augljóslega

að reyna að láta taka jafnmikið

tillit til sín og sjálfur einræðis-

herrann, Stalin.

En eftir Moskvamálaferlin

illræmdu fór að gerast

hljótt um þennan mann,

sem var svo mjög nafn-

togaður áður. — Og nú virðist

svo sem Stalin hafi vilj-

að losa sig við þennan þjón

sinn, sem hann notaði til hinna

svíyirðilegustu verka — og ef

til vill keppinaut sinn um völd-

in — með hans eigin aðferð.

Beia Enn einnig sitot-

inn i Moskva.

Þá skýrir pólska blaðið „Ulu-

strowanny Kurjer Doczienny"

frá því, að hinn fyrrverandi

ungverski kommúnistaforingi,

Bela Kun, sé látinn í fangelsi í

Moskva. En álitið er, að hann

hafi v«rið fkotinn,

BELA KUN.

Fyrir 20 árum var Bekt

Kun einn af þekktustu og mest

umræddu mönnum í Evrópu.

Það eru einmitt um 20 ár síðan

hann beið ósigurinn, eftir að

hafa haft völdin í Ungverjalandi

í hálft ár. Og það var einkenni-

legt, að sömu dagana og fréttin

barst út um lát hans, barst út

fréttin um hátíðahöldin í Ung-

verjalandi í tilefni af því, að þá

vöru liðin 20 ár frá því að ung-

verska sovétstjórnin féll.

Bela Kun, sem var fæddur

árið 1886, gekk í ungversku

verkalýðshreyfinguna tveim ár-

um áðiir en heimsstyrjöldm

brauzt út. Árið 1916, þegar ung-

verski herinn beið ósigur fyrir

Rússum, tóku Rússar hann til

fanga og sendu hann til Sibiríu.

Eftir bolsévíkabyltinguna 1917

gerðist hann byltingarforingi í

Síbiríu. Eftir hrun-Austurríkis

og Ungverjalands 1918 snéri

hann aftur til Ungverjalands og

hóf þar ákafa kommúnistiska

áróðursstarfsemi. í febrúarmán-

uði 1919 lét stjórnin taka hann

fastan, en mánuði seinna var

hann látinn laus aftur. Svo varð

hann utanríkismálaráðherra í

ungversku sovétstjórninni.

• Áðeins hálft ár var Bela Kun

við völd. Á þeim tíma varhann

ásakaður um að vera hinn tót-

tækasti af meðlimum sovét-

stjórnarinnar. Þegar rúmenskar

herdeildir réðust inn í landið í

ágústmánuði 1919 til þess

að köllvarpa sovétstjórninni,

bjargaði hann lífinu á þann hátt

að flýja til Rússlands um Vín-

arborg.

í Rússlandi tók Bela Kun öfl-

ugan þátt í því að utbreiða

heimsby ltinguna. Hann gekk

svo íangt, að Lenin varð oft að

leiðrétta hann.

Þegar sdvétstjórnin tók

stefnubreytingu sína undir

stjórn Stalins, var ekki nema

eðlilegt, að starfsemi Bela Kun

tæki enda. Á ytra borðinu héldu

þeir Stalin þó vináttu sinni fyrst

um sinn. En þegar hin blóðugu

málaferli hófust í Moskva, var

Bela Kun einn af þeim fyrstu,

sem teknir voru fastir.

| * • í Rússlandi hefir verið hljótt

urh nafn Bela Kun, eins og ann-

árra erlendra kommúnista, sem

hlotið hafa gröf í þessu landi,

sem þeir álitu hæli sitt. Og nú

er sagt, að byssukúlur sovét-

stjórnarinnar hafi hitt Bela

Kun. Hafa menn verið hræddir

við að draga hann fyrir opin-

beran dómstól? Eða hafa menn

ekki álitið, að „játning" frá

honum bæri tilætlaðari árang-

ur? Það fær maður sennilega

aldrei að vita.

Innflutningurinn

nam 31. júlí. síðastliðinn kr.

36 643 680, en á sama tíma, í

fyrra nam hann kr. 30 912 600.

Útflutningurinn

nam 31. júlí síðastliðinn kr.

25 077 170, en á sama tíma í

fyrra nam hann kr. 22 719 710.

Listasafn

Einars Jónssonar er opið dag-

togr kl. 1—3.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4