Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						142

TIMINN

þegar eftir að full loforð eru feng-

in um sykurinn. Væri þá ekki von-

laust um að jafnvel tækist það

sem að er unnið, að skip fengjust

á sínum tíma heim með sykurinn

sem eigi þyrftu að leggja leið sína

um hættusvæðið. En yrði eigi hjá

hættusvæðinu komist, mætti ef til

vill varna fjártjóni með hlutfallslega

hárri tryggingu, þótt nokkurt tap

hlytist af því ef alt færi vel um

heimfiutninginn.

Landsverzlun - Landsútgerð.

Bágt á almenningur hér í Reykja-

vik með að gera sér Ijósa grein

fyrir því hversu mikið hann sjálf-

ur og þjóðin í heild sinni á lands-

verzluninni að þakka. Eða a. m. k.

verður ekki annað ráðið af öllum

þeim óhróðri sem út er borinn um

þessa stofnun. Að vísu eru þeir

margir sem telja sig ver farna fyr-

ir það að verzlað er með þessum

hætti, telja það að hér sé verið að

heyja á þeirra eigin engi, og er

hér átt við kaupmennina. En hinir

eru þó fieiri sem mundu hafa átt

við meira harðræði að búa í verzl-

un og beinan skort ef eigi hefði

manndáð verið í landi til þess að

grípa til þessara sjálfsögðu bjarg*

ráða.

En vansalaust er það ekki nein-

um heilvita manni að láta hafa sig

að ginnungarfífli skammsýnnar eig-

ingirni einstöku manna, sem að

«ins hugsa um sjálfs sins stundar-

hagnað en ekki um brýna þörf og

velferð heildarinnar.

Og áhrif þessara manna koma

ekki fram i því einu, að fjöldi

manna virðist eigi skilja það enn

þann dag í dag hver lífsnauðsyn

landsverzlunin er íslenzku þjóðinni

eins og sakirnar standa, heldur eru

undan sömu rifjum runnin áhrifin

þau, sem örðugust hafa verið við-

ureignar um umbætur og þroska

þessa þjóðnytjafyrirtækis.

Hverjum er um að kenna að

landsverzlunin er að eins varaskeifa

um verzlun.

Hverjir hafa spyrnt í móti þvi

að upp risi öflug verzlun, eign alirar

þjóðarinnar, sem neytti bolmagns

sins til þess að gera verzlunina

sem bagstæðasta landsmönnum á

þessum nauðungartímum.

Og hversu mikið tjón ætli sé

ekki orðið við að landsverzlunin

er að eins notuð sem varaforði

þegar kaupmenn ekki geta eða sjá

sér hag í verzlun. Mun það tjón al-

menningi ósmátt.

Og hvaðan munu áhrifin þau

hve örðuglega hefir gengið að fá

komið í verk nauðsynlegustu um-

bótum svo sem um skifting vör-

unnar milli landsmanna, afskiftum

af álagning þeirra sem úthlutun-

ina önnuðust, og jafnvel þótt mað-

ur nefni ekki ósjálfsagðari umbætur

en vörutalning og nokkurnvegin

sómasamlegt bókfærslufyrirkomu-

lag.

Með því að hlutafé það, sem boðið var út 16. des.

1916 er nú nærfelt fengið, og með því að ekki er

unt sem stendur að auka skipastól félagsins, höfum

vér ákveðið að taka eigi að svo stöddu við áskrift-

um   að   nýju   hlutafé   og   innborgunum   lengur   en   til

1. desenitoei- lOXT'.

Reykjavík, 3. nóv. 1917.

tStilagssíjérnin.

Almenningur ætti að geta skilið

hvaðan þessi áhrif eru komin. Og

hann ætti að geta skilið meira.

Hann ætti að geia skilið það, að

honum er nú öll þörf á því að

landsverzlunin fari í sem beztu lagi.

í sjálfu sér er líka rekstur lands-

-verzlunar   minstur  vandinn  úr þvi

sem komið er. Auðunnar allar um-

bæturnar á því sviði héðan af.

Hitt er meiri vandinn að sjá út-

gerð landssjóðs borgið.

Skipin þurfti að kaupa, það játa

allir. Og skip þurfti að taka á leigu

til þess að sjá aðdráttunum borgið.

En hvorutveggja, keyptu skipin

og leigðu skipin eru þjóðinni svo

dýr, að í engu má ofan á bætast

neinn sá kostnaður á flutningana

sem stafað gæti af handvömm eða

þekkingarskorti.

Útgerðinni og landsverzluninni er

ruglað saman. Landsverzlunin á að

borga öll skakkaföll sem af útgerð-

inni hljótast. Það er meinið.

Nú er fullvíst um það að engin

stendur betur að vígi um útgerð

skipanna en Eimskipafélag íslands.

Stjórn þess og framkvæmdarstjóri

hafa þár mesta og bezta þekkingu.

Þessvegna á næsta sporið sem

stigið verður að vera það, að fá

Eimskipafélaginn yflrstjórn þeirra

skipa, sem í siglingum ern á veg-

um landasjóðs og en standa ut-

an við yflírráð félagsins.

Þótt ekki mundu nú með þessum

hætti útilokuð öll skakkaföll, þá

yrði ekki lengur því um að kenna,

að þvi væri ekki tjaldað sem til

er, og meira verður aldrei heimtað.

Kaupmenn og sjkumri.

'Mær brá vana sínuni. ggfi'

Hið hækkaða verð á sykurbirgð-

um landssjóðs er efst á dagskrá

allra mála í Reykjavík um þessar

mundir. Margir eru reiðir og kynda

hver undir öðrum eins og gengur.

Ymisleg fyrirbrigði hafa komið

fram í þessu sykurmáli og ótal

sögur eru við það knýttar. Eitt

fyrirbrigðið ber af ölluin. Það er

einstakt í sögu landsins. ísafold og

Morgunblaðið fundu til þess hve

fyrirbrigðið var einstakt í sinni

röð og sendu út fregnmiða um

fyrirbrigðið. Fyrirbrigðið vakti

mikla eftirtekt um bæinn gjörvall-

an. Það hefir vafalaust verið sím-

að um það á allar símastöðvar

landsins. Ef til vill hafa fréttarit-

arar útlendra blaða símað um það

út fyrir pollinn. Því að fyrirbrigðið

er harla merkilegt #

Fyrirbrigðið er þetta: Allmargir

kaupmenn í Reykjavík komu sam-

an á fund. Á fundinum samþyktu

þeir i eina hljödi að lýsa megnri

óánægju yfir aðferð þeirri hjá

verzlun landssjóðs, að setja upp

verð á sykurbirgðum sínum og í

annan stað leyfir fundurinn sér

að skora á verzlunarráð íslands

að reyna hvað mögulegt er við

stjórnarráð " íslands að fá verð

sykurs lækkað niður í það sem

áður var.

Fyrir nokkurum árum vakti það

hlátur um alla Norðurálfu, að

stjórnin í Serbíu lýsti »megnri

óánægju« yfir konungsmorðinu í

Portúgal, það þótti því líkast sem

kettir væru að lýsa »megnri

óánægju« yfir þeim dýrum sem

ætu mýs. Það vekur svipaðan

hlátur að heyra nú kaupmenn lýsa

megnri óánægju yfir hækkun á

vöruverði og samþykkja áskorun

um að lækka vöruverð, allra helzt

þegar þeir velja einmitt þennan

fima til þess.

»Sjaldan bregður mær vana sín-

um« stendur í þjóðsögunni. Sjald-

an — en ekki aldrei.

Enginn  bað  þig orð til hneigja,

Sykurverðið er of hátt og það

verður að lækka. Er að því vikið

.á öðrum stað bér í blaðinu. Það

má ekki verða nemabráðabirgðaráð-

stöfun að hækka verðið. Verðhækk-

unin er þörf áminning um að rann-

saka til hlýtar það sem réttlætir

hana  og bæta þegar úr göllunum.

Það er skiljanlegt og sjálfsagt að

alþýða manna bregðist kynlega við

og heimti skýringar, er verðið

hækkar svo mikið. En — þegar

kaupmenn setja á sig heilagleikans

svip, vilja gera sig að oddvitum.

alþýðunnar um bætt vöruverð —

þá eru þær athafnir hvorttveggja

í senn: hlægilegar og óþolandu

Og þegar þeir skýra opinberlega

frá þeim samtökum sínum að

selja »slattana«, sem þeir eiga eftir

með lægra verði en landsstjórnin,,

þá veit hver heilvita maður, að

einhver fiskur liggur undir steini^

að hér er verið að vinna eitthvað

annað en það sem kemur fram í

dagsbirtuna.

Það er sem sé kunnugt un) kaup-

menn, að siðan stríðið byrjaði hefir

látið einkar vel í ári hjá 'þeim,

vegna þess að þeim hafa boðist

svo mörg tækifæri til þess að hækka

vörur. Þau tækifæri hafa þeir not-

að eftir fremsta megni. Fyrirliggj-

andi vörur hafa þeir oft óðara

hækkað og dýrari vörur komu.

Undir eins og lítið hefir orðið eftir

af einhverri vöru hafa þeir hækk-

að verðið á því sem eftir var. Er

það skemst frá að segja, að stjórnin

og nefndir hafa orðið að heyja lát-

lausa baráttu, til þess að verjast

þessum gróðabrallstilraunum kaup-

manna. Hér eru undantekningar,

eins og altaf. En um marga kaup-

menn eiga þessi ummæli heima f

rikum mæli.

Þá er það og kunnugt um suma

kaupmenn, að þegar sykurverðið

var hækkað, utan Reykjavíkur,.

fyrir hálfum mánuði síðan, voru

þeir mjög vonbitnir er það náði

ekki til Reykjavíkar fyrst í stað,.

því að á meðan gátu þeir ekki

sjálfir hækkað -verðið. Pá var oft

hringt og spurst fyrir um, hvort

nú ætti ekki að fara að hækka

verðið. Óþreyjan var mikil.

Loks er það kunnugt um kaup-

menn að þeir hafa nú um langa

hríð nálega ekkert keypt af sykri

ytra. Og það af þeirri einföldu á-

stæðu, að þeim mun ekki hafa

þótt það gróðavænlegt að kaupa

sykur. þess vegna varð lands-

stjórnin að gera það.

Ofan á alt þetla dirfast kaup-

menn   að   koma   svo   fram,   sem

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 141
Blašsķša 141
Blašsķša 142
Blašsķša 142
Blašsķša 143
Blašsķša 143
Blašsķša 144
Blašsķša 144