Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						194
TIMIN N
Hefði vafalaust meira á þeim bor-
ið, ef ekki hefði það verið á und-
an gengið, að sá þeirra, Magnús
Pétursson, sem þeir hafa helzt haft
á orði að gera að ráðherra, var
illa lamaður af síldarkaupunum.
Magnús Guðmundsson skrifstofu-
stjóri var einn þeirra þingmanna
sem vafalaust hefði greitt atkvæði
með vantraustsyfirlýsing á nánasta
húsbónda sinn, fjármálaráðherr-
ann, enda greiddi hann atkvæði
gegn dagskránni. Er það öllum
Ijóst að sama regla á að gilda um
skrifstofustjóra og gilti um land-
ritara, að þeir mega ekki vera
þingmenn.
Tveir þingmenn, Einar Jónsson
og Björn-R. Stefánsson voru fjar-
verandi við atkvæðagreiðsluna, án
gildra forfalla, enda hlýddu þeir á
mikið af umræðunum. Slikt ósjálf-
stæði, að þora með hvorugum að
vera undir slíkum kingumstæðum,
^er langt fyrir neðan alt velsæmi.
Hefir slíkt nógu lengi verið iðkað í
íslenzkri pólitík og verður aldrei
of hart dæmt.
Nokkurri klofning bar á í Sjálf-
stæðisfiokknum, þar eð tveir þeirra
greiddu atvæði gegn dagskránni.
Annar þeirra, Hákon Kristófersson,
telur sig þó fylgjandi stjórninni.
En miklu mest var hún í Heima-
stjórnarflokknum og bar mest á,
þar eð aðalflutningsmaður van-
traustsins var í þeim ílokki þangað
til í sumar, hinn flutningsmaður-
inn enn í flokknum, síra Éggert
Pálsson fylgdi þeim, tveir þorðu
ekki að greiða atkvæði, en for-
maður flokksins, Guðmundur
Björnsson flutti dagskrána í nafni
meiri hluta flokksins. Kom það
hvað eftir annað fram í umræð-
unum að allir viðurkenna nú að
gamla flokkaskiftingin á sér engan
tilverurétt framar, þótt enn sé hang-
ið saman — af vana.
Tuttugu og sex má telja fylgis-
menn stjórnarinnar á þingi,' þá
tuttugu sem fylgdií dagskránni, ráð-
herrana þrjá, H. Kr. og þá M. Torf.
og Ben. Sveinsson sem ekki greiddu
atkvæði um dagskrána, vegna þess
að hún var miðuð við sambands-
málið. — Stjórnarandstæðingar alls
fjórtán. Þeir ellefu sem greiddu at-
kvæði gegn dagskránni: E. A., M.
P., M. G., G. Sv., S. SL, B. Kr.,
Kr. D., J.' J„ E. P., H. St. og P.
O.    Þeir   tveir   er   ekki   þorðu   að
Þingmannasíidin enn.
Þingmaður Strandamanna, hr.
Magnús Pétursson, hefir loks látið
tilleiðast að gefa hljóð frá sér út
af síldarkaupum þeirra félaga á
Reykjarfirði. Gerir hann það í
langri grein í ísafold síðustu og
heitir svargreinin^ »Illkvitni og
síldarrógur«.
Fór það að líkindum að helzt
myndi hr. M. P. hafa brjóstheilindi
til þess að verja þær gerðir, því
að það er almannamál að hann
hafi verið upphafsmaður þessa
»bjargráða«-fyrirtækis og í annan
stað átti hann úr hæstum sess að
detta, þar eð stjórnarandstæðingar
á þingi munu einna helzt hafa
haft augastað á honum sem ráð-
herraefni. Og höfðu hvorirtveggja
jafnan heiður af.
Verður nú greinin athuguð í sem
stystu máli.
Mikill hluti greinarinnar kemur
Tímanum ekki við, þar eð höf. er
þar að verja sig fyrir smágrein sem
birtist i Vísi. Mun hr. M. P. hafa
þótt nærri höggið er það blað
leyfði umræður um málið, sem
sýndi það að jafnvel eindregnasta
flokksblað hans fanst það ekki geta
gengið fram hjá því. — Svar hr.
M. P. við þeirri grein er miklu
ófyrirleitnast. Enda getur hann
skákað í því skjólinu að um þá
grein mælist hann nálega einn við
frammi fyrir þorra landslýðs, því
að Visir er sjaldséður utan Reykja-
víkur.
Gagnvart Tímanum reynir hann
þó fremur að afsaka sig, af því
að hann veit að þar mælist hann
ekki einn við. En það ber hvort-
tveggja til, að afsakanirar eru ger-
samlega veigalausar, og að gengið
er alveg fram hjá aðalatriðinu.
Hr. M. P. rekur ástæðurnar sem
hafi knuð þá til þess að leggja út
í síldarkaupin.
Er það þá fyrst að stjórnin átti
kost á aö kaupa alla brezku síld-
ina en bafnaði því boði. Hvers
vegna hafnaði hún því boði? Af
því að þá vissi enginn að síldveiði
myndi bregðast, en þá var gert ráð
fyrir að landssjóður keypti mjög
mikið af sildyfrá i sumar og ætl-
aði auðvitað að láta það af henni
sem ekki yrði flutt út,   falt handa
greiða atkvæði: E. J. og B. R. St. jbændum til skepnufóðurs. Og það
Og loks Þórarinn á Hjaltabakka
sem ekki kom á þingið.
Það er hinn eini árangur af öll-
um þessum leik að hægt er að
skifta Jiðinu á þennan hátt.
Á þær sakir á hendur stjórninni
sem minst hefir verið á hér í
blaðinu, t. d. um fulltrúana tvo í
Vesturheimi o. fl., var ek'ki minst
einu orði af stjórnarandstæðingum.
Jón íbrseti og Víðir eru ný-
komnir úr Englandsferð. Seldi hinn
fyrnefndi afla sinn fyrir um 5 þús.
sterlingspund en hinn síðarnefndi
fyrir um 7 þúsund.
gátu orðið 50 þús. tunnur. Sijórn-
in vildi með öðrum orðum ekki
láta brezku síldina spilla fyrir að
sú síld seldist sem íslendingar
kynnu að veiða í sumar. Enda
var svo um hnútana búið að
stjórnin gat selt þá síld mjög lágu
verði til skepnufóðurs. En ef síld-
veiöi brygðist, gat stjórnin engu
að síður náð kaupum á brezku
síidinni, eins og fram er kornið.
Petta var þingmönnunum kunn-
ugt og þess vegna áttu þeir einmiit
ekki að fara að sletta sér fram í mál-
ið Sömu ástæðurnar sem ullu því,
að stjórn, landsverzlunarforstjórar
og bjargráðanefndir alþingis, slógu
því   á   frest   að   kaupa   síldina  af
Bretum, áttu og að halda hverjum
einasta heiðvirðum þingmanni frá
að gera það. Afskifti einstakra
þingmanna af málinu gátu aldrei
orðið til annars en ills.
Þeir gerðu það nú engu að sið-
ur og þá kemur hr. M. P. rneð þá
gullvægu afsökun, að ef þeir hefðu
ekki gert það þá hefði verið »mikil
hælta á því að bændur hefðu neydsf
til að sætta sig við ókjör út úr
neyð, ef lítil yrði síldveiði sumars-
ins«. Hér hefði því orðið að
hrökkva eða stökkva og svo hafi
þeir ráðist í þetta með hálfum
huga.
Það þarf bíræfni lil að segja
annað eins og þetta. Vitandi að
stjórnin gat — eins ogx fram er
komið — keypt síldina síðar, og hér
var því ekki um hina allra minstu
hættu að ræða. Og að leyfa sér að
gefa það í skyn að bændur hefðu orð-
ið að sæta ókjörum annars, og setja
svo sjálfur verðið stórkostlega upp.
Nei, það voru einmitt þeir sjálfir
sem létu bændur sæta ókjörum,
neyddu þá ekki til þess að vísu,
en lokkuðu þá til þess, og er með
öllu óvíst hvor aðferðin er fegurri.
Þá kemur önnur afsökunin og er
hún sú að þeir félagar hafl orðið »að
leggja algerlega í hættu fjárhags-
legt sjálfstæði okkar«. — Sú á-
stæða getur ekki verið vörn gegn
öðru en því, að 'þessvegna hafi
þeir orðið að græða, vegna áhætt-
unnar. Með þvi að bera þessa
ástæðu fram, játar hr. M. P. það
sjálfur, sem raunar allir vissu, að
hér var um gróðafyrirtæki að
ræða. En hver var svo áhættan?
Hr. M. P. getur þess ekki hvaða
tími leið frá því að kaupin voru
gerð og þangað til selt var. Marg-
ir eru þeirrar skoðunar, að hvor-
tveggja hafi farið fram mjög jafn-
snemma, að þeir félagar hafi haft
sildina »á hendinni« þangað til
þeir höfðu selt. Og kunnugt er það
af yfirlýsing hr. Sig Runólfssonar,
að Borgfirðingar urðu að greiða
andvirðið fyrir fram. Og hvaða á-
hætta var að eiga hjá hreppsfélög-
ununi   og   kaupfélögunum nyrðra?
Áhæltu-afsökunin er algerlega
einskis virði, hversu oft sem hr.
M. P. vitnar i hana.
Þriðja afsökunin kemur að verð-
inu og hún er sú að þeir hafi selt
síldina vódgrara en hega. Er gott
að veita því athygli hvað höfund-
urinn játar upp á sig, með því að
færa -fram þessa afsökun. Hann
kemur sem sé upp um sig, hvað
það var sem hann fór eftir, þegar
hann     verðlagði     sildina.     Hann
hugsaði sem sé ekki um það
hvaða verði hann keypli síldina,
og þar af leiðandi átti að selja
hana fyrir, ef lilgangurinn yar að
forða bændum frá þeirri neyð að
sæta ókjörum. Nei. Hann bar sam-
an fóðurgildi heys og síldar. Spyr
svo: Hvað kostar hey? Hvaða
verði er mér þá óhætt að selja
síldina?
Þar er hið rélta samband milli
grasbrestsins og síldarkaupa hr. M.
P. Hann veit að nú kostar hey
mikið.   Það   er   nálega   ófáanlegt.
Þess   vegna er nú hægt að fá golt
verð fyrir síld.
Með því að færa fram þessa af-
sökun — ódýrara en hey! —játar
hr. M. P. það því enn greinilegar
á sjálfan sig, að hann hefir verið
að fást við gróðafyrirlæki af verra
tagi. Grundvallarhugsunin við verð-
lagninguna er þessi: hvað er hægt
að koma vörunni í hátt verð? Sést
það og greinilega af því hvað kaup-
endunUm hefir orðið mismunandi
mikið ágengt að færa verðið niður.   -
Hr. M. P. neitar því heldur ekki
að hann hafi gert þetta í gróða-
skyni. Hann reynir einungis að
hrekja að það hafi verið gert »ein-
göngu í gróðaskyni«. Má hann
gjarnan reyna að ~ þagga niður
samviskubitið með því, að reyna
að grafa upp einhverjar aðrar
hvatir en eigingirninnar, en það
þarf hann ekki að gera opinberlega.
Og svo kemur hann með fjórðu
og síðustu afsökunina og hún fer
langverst með hann, því að með
henni játar hann ósómann upp á
¦sig með lang augljósustum hætti.
Hanu segir svo — og það má til
að prentast með skáletri — y>við
gerðum altaf ráð fyrir, ef síldin
regndist góð og við gætam losnað
við hana alla, að regna að láta
héraðsbúa okkar á einhvern hátt
njóta þess«. Og svo kemur frásag-
an um það að 160 af þessum síld-
artunnum fóru í brimi á Blöndósi
og r>býst eg við að við tökum þann
skell á okkur að meira eða minna
legti eftir þvi sem við getuml !
Mikil dæmalaus göfugmenska.
Eða sú djúpviska og göfugmenska
að leggja skatt á alla til þess að
geta aumkast yfir þá sem kynnu
að verða fyrir tjóni — »eftir því
sem við getum«.
— Það er ekki langt síðan að
töluverðu fé var stolið í Kaup-
mannahöfn pg var þjófurinn ó-
kunnur. En svo vakti það athygli
manna að piltur einn, seni enginn
vissi von til að ætti fé, gaf til
ýmissa guðsþakkastófnana, lölu-
verðar upphæðir, hvað ofan í ann-
að. Menn fóru að athuga þetta og
það komst upp að pilturinn hafði
stolið fénu. —
Þessi göfugmenska að ætla sér
að taka að sér skellinn, »að meira
eða minna Ieyti eftir því sem við
getum« — knúðir til að gera eitt-
hvað af sárgrömum almenningi,
er nákvæmlega sama játning og
manngarmurinn gerði i Kaup-
mannahöfn. Það er verið að reyna
að friða eigin samvisku, með þvi
að kaupa syndakvittunarbréf —
það er verið að slá ryki í augu
almennings með gullsandi.
Slíkur kattarþvottur og »yfirskyn
guðbræðslunnar« mælist hvervetna
illa fyrir. Að þingmaður skuli leyfa
sér að bjóða upp á slíkt og láta
mikið yfir, er hlægilegt og sorglegt
í senn.
En fyrir málslað Tímans í þessu
síldarmáli er þessi játning þing-
mannsins mikils virði.
— Eitt gat hr. M. P. hrakið af
því sem Tíminn sagði — einungis
eitt.   Tíminn   talaði   um  að síldin.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 193
Blašsķša 193
Blašsķša 194
Blašsķša 194
Blašsķša 195
Blašsķša 195
Blašsķša 196
Blašsķša 196