Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						210
TIMINN
&
fá þau sem margfaldlega spara
mannshendurnar. Verður þess vegna
of dýr í rekstri.
Þannig má mála fjandann á
yegginn.
En myndin þarf ekki að mál-
ast, því að landsstjórn, i samráði
við stjórn Búnaðarfélagsins, er
ekkert hægara en að fá hæfan
mann til þess að fara vestur þess-
ara erinda.
Samvinnuskólinn.
i.
»Pað kynduga fyrirtæki«,
(ísafold síðasta).
f ísafold sem út kom siðastliðinn
laugardag er grein, sem heitir »Sam-
vinnufélagsstefnan«. Greinin er ekki
ritstjórnargrein, hún er undirrit-
uð »Valgarður-«, enda hógværlega
skrifuð.
Langar hugleiðingar ganga á
undan því sem ef aðalkjarni grein-
arinnar, og skal ekki að þeim
vikið að sinni. En aðalefni grein-
arinnar er að ráðast á síðasta
»samvinnusporið«, sem er sain-
vinnunámsskeiðið. Telur höf. það
óþarfa eyðslu á fé landsins, að
veita fé til þess, því að verzlunar-
skólinn sé og eigi að vera báðum
nógur, kaupmönnum og samvinnu-
mönnum.
Liggur næst við fyrst aö benda
höf. á, að hann er í beinni mót-
sögn við sjálfan sig, þar sem hann.
segir að aðsókn að verzlunarskól-
anum sé »ávalt meiri en rúm
leyfir«. Bein afleiðing af þvi er sú,
að þörf er fyrir aðra stoínun. Og
þá ekki sizt stofnun sem kennir
alt það verklega, sem verzlunar-
fróður maður verður að kunna, á
fáum mánuðum, i stað a. m. k.
tveggja   vetra   náms  á verzlunar-
skólanum. Stafar sá mismunur af
því, að á námsskeið samvinnu-
manna hafa ekki komið aðrir en
þroskaðir menn og það eitt kent,
sem beint þarf að læra. En verzl-
unarskólinn er um leið almenn
mentastofnun og sækja hann mest
óþroskaðir unglingar.
Orsökin til þess að samvinnu-
menn vilja hafa sérstaka stofnun
fyrir sína starfsmenn, er þó alt
önnur en þessi og liggur miklu
dýpra. Það mál verður ekki rakið
i stuttri blaðagrein, en hefir verið
rækilega rökstutt i Tímariti Sam-
vinnufélaganna.
Reynslan hefir sýnt, að sárfáir
verzlunarskólamenn hafa hneigst
að því, að gerast starfsmenn sam-
vinnufélaga. Og samvinnufélögin
hafa ekki sózt eftir þeim. Og loks
er það alkunnugt, að mjög oft hefir
það reynst hið óhollasta fyrir fé-
lögin, að kaupmaður veitti þeim
forstöðu.                                \
Sannleikurinn er sem sé sá, að
það er fyrst og fremst munur á
lifsskoðun, hvort maðurinn er
kaupmaður eða samvinnumaður.
Samvinnufélögunum er það ekki
nóg, að fá færan mann í bók-
færslu. Höfuöatriðið er það, að
lífsskoðunin sé hin rétta.
Það má vel vera, sem »Valgarð-
ur« segir, að »viðskiftahlutleysis«
sé gætt við kensluna, þótt árang-
urinn sé sá sem áður er sagt. En
á skóla samvinnumanna á sérstak-
lega að kenna hverjar eru grund-
vallarhugsjónir samvinnustefnunn-
ar, segja sögu hennar o. s. frv.
Orðið »viðskiftahlutleysi« lætur
vel í eyrum. En í rauninni er það
ekki til. Annari hvorri iífsskoðun-
inni verða menn að fylgja.
Samvinnumenn hafa hingað til
ekki amast við verzlunarskólanum,
né talið það fé eftir, sem honum
hefir verið veitt. Ekkert bendir til
að þeir muni að fyrra bragði hefja
ófrið um þetta. Verði af hinna
hálfu reynt að ríða niður sam-
vinnuskólann, og róið að því að
svifta hann opinberum styrk, er
ekki víst hver gagnsókn verði hafin
á móti.
II.
ísafold fanst Valgarður ekki ríða
nógu geyst úr hlaði. Þess vegna
þurfti ritstjórinn að árétta málið
betur. Gerir það í örstuttri smá-
grein, harla ósmekklegri. Nefnir hann
þar samvinnuskólann »það kynd-
uga fyrirtækk. Má af þvi ráða
hversu andar frá blaðinu.
Drengilegri framkoma er þetta
óneitanlega bjá biaðinu, að koma
nú Ioks fram sem beinn óvinur
samvinnufélaganna — en sú sem
bent var á i siðasta blaði um
Landsbankann. Má rekja svipaða
sögu ísafoldar i garð samvinnufé-
laganna, og rakin var i siðasta
blaði um bankann. Skilur það eitt,
að enn hefir ísafold ekki gerst op-
inber fjandmaður Landsbankans.
Hér skal aðeins bent á eitt
dæmi.
I »Fjallkonunni« 12. árg. 24. tbl.
standa eftirfarandi orð, sem vikja
að greinum manns, er nefnir sig
»Homo« og þá ritaði mikið i ísa-
fold:                             ""
»Það er nú orðið ljóst, þótt
dult hafi átt að fara, að siðan i
fyrra sumar hafa nokkrir menn
tekið ráð sín saman, bæði hér á
landi og viðar og myndað eins
konar rógburðarfélag til að reyna
að eyðileggja íslenzku kaupfélögin,
ejSa að minsta kosti að hnekkja við-
gangi þeirra. Hefir blaðið ísafold,
sem að undanförnu hefir látist
vera hlynt hinni nýu verzlunar-
stefnu, kaupfélögunum, gengið í
lið með þessutn flugumönnum, og
vekur   nú   upp  hverja sendinguna
af annari, sem allar eiga að koma
kaupfélögunum fyrir kattarnef«.
»Eftir hans (Homo) kenningu
verða vörur því ódýrari því
fleiri sem milligöngumenn eru til
að útvega þær. »Homo« er nauða
illa við öll kaupfélög en álítur þó
kaupfélag Reykjavikur skárst, af
því það skiftir við kaupmenn.
»Það er landsins langmyndarlegasta
félag«, segir hann og laust við allar
villikenningar.
Honum er um það hugað, að
»hringlandi vitlausar kaupfélags-
kenningar« sem hann kallar, villu-
lærdómar Torfa í Ólafsdal, Pétur
á Gautlöndum og annara eins
kumpána, festa ekki rætur hjá
þjóðinni«.
Þetta dæmi er valið, eitt af mý-
mörgum, úr gamalli sögu ísafold-
ar, vegna heimfærslunnar. um
hinar »hringlandi vitlausu kaup-
félagskenningar«, »villulærdóma
Torfa f Ólafsdal og Péturs á Gaut-
löndum og slfkra »kumpána«„
»Það kynduga fyrirlæki« ísafoldar-
ritstjórans núverandi, samvinnu-
skólinn, er seni sé einn þessara
villulærdóma Péturs á Gautlönd-
um, þar eð hann hefir bezt og ör~
uggast barist fyrir því á alþingi og
í fjárlaganefnd, að landið geri
skyldu. sína og legði fé til þessar-
ar stofnunar. Hann er formaður
Sambandsíslenzkra sam vinnufélaga,
hvílir stofnunin þvi fyrst og fremst
á herðum hans. Og munu allir
samvinnumenn hyggja golt til þess.
Vikur þar að sama punkt, gam-
all og nýr andi Isafoldar í garð
samvinnumanna og helztu foringja
þeirra.
Verður nú gaman að sjá hvaða
afsökun ísafold kemur með út af
þessu. Bumbult varð henni viö
bankasöguna.
— En Tíminn á miklu fleira í
fórum   sinum   en   þetta og ber alt
Tímaritin.
Fjögur koma inn úr dyrunum
nálega í senn. Ársrit Fræðafélagsins,
Eimreiðin, Skírnir og Iðunn. Auk
þeirra fult kúgildi af öðrum, sem
eru að smá koma alt árið.
Má oft af litln marka, og er i
þessu fólgin góð lýsing á okkur Is-
lendingum, að burðast með þenn-
an tímaritasæg. Afleiðingin að öll
hanga á horriminni og ekkert
þeirra getur orðið myndarlegt.
Höfum við ráð á þessu?
Minst á það að líta hvað þetta
kostar mikla peninga og pappir,
því að ekkert timaritanna kemst
hjá því að bafa dálítið og sum
mikið af því sem gripið er til þeg-
ar þarf »að fylla«. Og að þurfa
svo að lesa í þeim hverju af öðru
endalausa ritdóma um sömu bæk-
uunar. Ritsfjórunum er vorkunn.
Þeir vilja ekki missa af þessum
einu »friðindum« sem starfinu fylgja
— ókeypis bókum.
Hitt   er  dýrara   að   eiga   ekkert
verulega myndailegt timarit vegna
fjöldans og harðrar samkepni.
Hvenær kemst hún í framkvæmd
sú hugmynd að steypa saman i
eitt öllum tímaritunuin? Með góðri
ritnefnd, sem annaðist hin ýmsu
mál sem rædd yrðu og nægu frjáls
lyndi, ættum við að geta eignast
fyrirmyndar tímarit, eins og þau
gerast bezt í störu löndunum og
svo ódýrt að allir gætu keypt,
Fjórum sinnum stærra timarit en
t. d. Eimreiðin, ætti ekki að þurfa
að vera dýrara en hún er nú, með
nægri útbreiðslu. Og með þessu
móti ætti að vera hægt að borga
sæmileg ritlaun.
Þarf ekki á það að minna, að í
sambandi við slíka myndarstofnun
ætti ýmislegt af þvi að geta kom-
ist í framkvæmd sem nú stendur
íslenzkri blaða og bókaútgáfu
mest fyrir þrifum. Má þar fyrst
og fremst nefna það, að þurfa nú
að sækja til útlanda öll mynda-
mót. Hefir það verið á döfinni í
mörg ár að koma hér á fót slíkri
stofnun, en aldrei orðið að verki.
Og   allar   líkur   á   að  verði   laust
við allan myndarskap þegar úr
verður, standi enginn stór stofnum
að baki.
Þjóðvinafélagið með sína bóka-
útgáfu er orðið fornaldarstofnun,
Háskólinn ætti að fá að græða á
almanakinu — þau sérréltindi
Kaupmannahafnarháskóla leggjast
nú að sjálfsögðu niður. Andvari á
að hætta að koma út. Sjóður og
bókaleifar Þjóðvinafélagsins ætti
að leggjast til sliks myndarlegs-
tímarits.
Bókmentafélagið er í fjárþröng.
Hin vísindalega bókaútgáfa þess
má ekki minka á neinn hátt.
Skírnir kostar mikið núna og er
sjálfsagt að leggja hann heidur
niður. Og líklega væri réltara að
láta nýtt fyrirmyndartímarit vera
með öllu laust við Bókmentafélag-
ið. Lægi beinna við að háskólinn
sæi að miklu leyti um stjórn þess.
Auk þess sem reitur ýmissa eldri
félaga legðust til sliks fyrirtækis,
og mörg kurl gætu komið til graf-
ar af þvf tagi, væri sjálfsagt að
styrkja útgáfuna af almannafé, til
þess  að   hægt   væri   að hafa ritið
sem ódýrast og þó sem fjölbreytt-
ast og vandaðast.
— Gagnrýni verður hér ekki
flutt á hinum einstöku . núlifandt
tímaritum. Eftir efnum og ástæð-
um eru sum þeirra furðanlega góð.
En ekkert þeirra fullnægir þeim
kröfum sem gera má til góðra
timarita,   —   og   ekki   svipað því.
Það er ekki sagt til lasts mönn-
um þeim sem bera þau uppi. Eng-
inn getur ætiast til að þeir ausi fé
í fyrirtæki sem ekki geta borgað
sig undir þessum kringumstæðum.
Áhugi þessara manna er lofsverð-
ur, því að sú vinna sem þeir leysa
af hendi við þelta verk, og hún er
mikil, mun í flestum tilfellum
vera mjög illa borguð.
En bitt væri þó en lofsverðara
vildu þeir menn sem að tímaritun-
um standa stolna til slikrar sam-
vinnu sem hér er að vikið,
Stóru þjóðirnar eiga ráð á því
að margskifta kröftunum og eiga
sérstök tímarit í öllum greinum og
mörg í hverri grein. Við verðnm
að   sniða  okkur stakk  eftir vexli.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 209
Blašsķša 209
Blašsķša 210
Blašsķša 210
Blašsķša 211
Blašsķša 211
Blašsķša 212
Blašsķša 212