Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						70
TIMINN
fyrir t. d. bóndann, að stofna til
litillar rafmagns-framleiðslu, til þess
að lýsa og bita bæ sinn, en ef
hann verður að sækja um leyfi
til slíks til landsstjórnar, eða ein-
hverra embættismanna, sem hún
setti yfir slíkt. Og það er skýlaust
til almenningsheilia, að setja ekki
stein í gotu einstakiinganna á þessu
sviði.
Það er alveg vafalaust, að það
cr engu meiri hætta yfirvofandi,
þótt einstaklingarnir eigi vatnsaflið,
ef landið setur þau lög sem vera
ber í þessu efni.
En það mætti benda á hitt, að
það gæti stafað a. m. k. jafn-mik-
il og ef til vill miklu meiri hætta
af því, að landið tæki undir sig
alt vatnsaflið og fæli svo væntan-
lega stjórninni, að selja það eða
leigja. Pað væri sannarlega hugsan-
legt, að Islendingar ættu einbvern-
tíma að búa við þá stjórn, sem
ofurseldi landið hinu volduga pen-
ingavaldi, með þvi að láta þvi í
té alt of mikil réttindi.
Og margir myndu hugsa með
kvíða til'þeirra embætta og bitl-
inga og mögnuðu eiginhagsmuna-
pólitikur, sem i sambandi við slíka
meðferð hins opinbera gæti orðið
a þessu.
ViO dyrnar.
Nýkomnir menn frá Bretlandi
hafa þau tíðindi að flytja, sem að
visu eru <kki ný nema að nokkru
leyti, en sem ekki má skella skoll-
eyrum við, að drepsóttin mikla sé
nú þar í landi ef til vill magnaðri
en nokkru sinni áður. Er það sagt
til marks meðal annars, að svo er
sóttin mikil i Hull, að það er jafn-
vel ráðgert að flytja alt fólk úr
borginni   i  bili   og reyna að veita
gasi um borgina gjörvalla og drepa
þannig sóttkveikjurnar. í mörgum
öðrum borgum væri þessara ráð-
stafana full þörf.
Þá er það reynl, að íslendingar
sem nú nýlega hafa komið til Eng-
lands, sem höfðu legið í drepsóttinni
hér, hafa lagst þar aftur og orðið
mjög hœttulega veikir.
Er af þessu sá lærdómur auð-
numinn að hættan er við dyrnar.
Við getum átt von á þvi að fá
fárið yflr okkur aftur, verði ekki
rönd við reist.
En mun það sönn frétt að önn-
ur sótt, og enn skæðari geisi nú i
Hollandi og ef til vill i Englandi
líka. Er það sögð einhver tegund
taugaveiki, og taki menn sóttina
svo hastarlega að þeir jafnvel detti
niður á götunum.
— Þá er Æsir forðum bundu
Loka »tók Skaði eitrorra og
festi npp yfir bann, svá at
eitrit skyldi drjúpa i andlit honum.
En Sigyn, kona hans, stendr bjá
honum ok heldr mundlaugu undir
eitrdropa. En þá er full er mund-
laugin, þá gengr hon ok slær út
eitrinu, en meðan drýpr eitrit i
andlit honum; þá kippist hann
svá hart við að jörð öll skelfrtc. —
Mun það fara svo, að heilbrigð-
isstjórniu islenska kunni ekki betri
ráð um að verjast eitrinu en þau
er Sigyn notaði?
A að leyfa eitrinu enn að drjúpa
á okkur, við og við, meðan enn
er til utan við pollinn?
Eigum við að eiga það eftir að
fá yfij okkur fárengil drepsóttar-
innar, hver veit hve oft, meðan
mannkynið hefir ekki getað brotið
á bak aftur það voðavald?
»Borg« var sett i sóttkvi, er hún
kom frá Englandi. En hitt er á
allra vitorði að íleiri en einn botn-
vðrpungur hefir fengið að hafa
mök við land óhindrað og farþeg-
ar, sem með þeim hafa komið frá
Englandi, fengið að ganga rakleitt
á land.
Sóttvarnahúsið var losað um
daginn, en það var fylt aftur at
taugaveikissjúklingum   úr  bænum.
A enn sama húsleysið að vera
þrándur i götu um varnir?
Það er ekki hægt að gera annað
en spyrja. Og það skal látið við
það sitja að sinni.
En það skal enn sagt, og verður
aldrei of sagt, að líklega hefir
þjóðin aldrei verið eins einhuga
um nokkurn hlut eins og þann,
að berjast með oddi og egg og
öllum raðum gegn líku eða verra
faraldri og þvi sem kom i haust.
Ey ðsla
Menn tala oft um eyðslusemi
þjóðarinnar, þingsins og stjórnar-
innar. Ár eftir ár hefir kveðið við
i þeim tón, að landið væri að
komast á vonarvöl fyrir frá-
munalegt fyrirhyggjuleysi þeirra,
sem forsjá ættu að hafa f þeim
efnum. Reyndar hafa fæstar af
þessum hrakspám ræst. En þær
sýna samt hinn mikla ótta, sem
fjártjón og fjáreyösla skytur í brjóst
mörgum manni.
Til ,er lika andleg egðsla, en um
hana er minna talað. Hún er i þvi
fólgin að kasta andlegum fjársjóð-
um á glæ. Stundum er það gert
með því að góðir hæfileikar fá
ekki að þroskast, eða þá að full-
reyndum bæfileikum er ekki fengið
hið rétta viðfangsefni.
Dæmin eru deginum ljósari, þau
er sanna þetta hirðuleysi. Bólu-
Hjálmar, Jónas HaHgímsson, Þor-
steinn Erlingsson o. m. fl. Iistamenn
verða átrúnaðargoð þjóðarinnar,
þegar óslitnu öreiga lífl er lokið.
Hve  mikils   er  mist  með   því að
láta slfka menn aldrei fá að njóta
sin? Þvi getur enginn svarað. En
menn sjá ekki þessa eyðslu fyr en
um seinan.
Ef til vill sýnir ekkert betur
hina andlegu fátækt fslenskra þjóð-
ráðamanna en það, hve fáir mens
leggja stund á að hlynna að upp-
vaxandi efnismönnum, hjálpa þeíra
til að þroskast, og síðar til að geta
notið sfn. Þó er ein undantekning
f þessu efni. Það var Páll heitinn
Briem. Hann var sifelt að leita a$
mannsefnum, og óþreytandi að
hvetja þá til dáða og hjálpa þeinz
til mánns. Eitt sinn kom Páll f
sveit eina á Norðurlandi, þar sem
engin garðrækt var, nema á einura
bæ. Ungur bóndason hafði komið
þar upp fyrirmyndarmatjurtagarði
við dálitla laug, sem áðtir var ónotuð
Þetta vakti eftirtekt amtmannsins
Hann vissi að pilturinn hafði ekk~
ert farið að heiman og gat sýni-
lega ekki hafa oiðið fyrir neinum
óvenjulegum áhrifum. Páll heim-
sækir unglinginn, lýst vel á hanc,
hvetur bann lil utanfarar, velur
handa honum mentastofnun, ber
umhyggju fyrir honum eins og
væri það sonur hans. T. d. er sagt
að amtmaður hafi eitt sinn gert
sér ferð frá Akureyri til Reykjavik-
ur til að útvega þessum skjóslæð-
ing sinum styrk til framhaldsuáms,
Páli hafði ekki kjöplast i valiuu..
Maður þessi er nú landfrægux
orðinn fyrir vel unnin störf, ein-
mitt á þvi sviði sem velgerðamað-
ur hans fann að myndi henta hon~
um best.
íslands ógæfu varð það vopni*.
að Þáll Briem andaðist einraitt
þegar þjóðin var farin að viður-
kenna yfirburði hans. Of fáir hafa
sýnt löngun eða hæfileika til að
feta i fótspor hans.
Slik verk eiga ekki að vera
bundin við einn mann. Þjóðin þarf
að samfærast um að henni sé mest-
Vörusvik.
Tæpast eru liðin meira en 10
ár siðan bændur fóru að nota fóð-
urbæii handa búfé sínu, svo telj-
andi sé, öðruvísi en í harðindum og
neyð. Á allra siðustu árum hefír
þetta verið að breytast, og nú er
svo komið, að horfur eru á, að
fóðurbætiskaup verði almenn um
allar sveitir i stórum stil. Þaif
ekki annað en benda á verkafólks-
skortinn, sem nú er fyrirsjáanlegur
miklu meiri en áður, og jafnvel
aðrir breyttir búnaðarhættir, sem
leiða af sér aukin fóðurkaup.
Siðastliðið sumar var óvenjulegt
gróðurleysis-sumar, eins og kunn-
ugt er. Horfur voru því ískyggi-
legar í haust og ekki annað fyrir-
sjáánlegt, en að fella yrði búfé að
mun meira en gert var. Það, sem
réði þar úrslitum, að eigi var
fækkað meir en raun varð á, var
það tvent, að tíðarfar var gott
framan af vetri og þó einkum það,
að  fóðurauki  var  keyptur í stór-
um stil. Bændur hafa því á*þess-
um vetri fengið talsverða reynslu
f, að kaupa og nota slíkt fóður.
Landsmenn hafa keypt fóður-
bæti síðastliðið ár fyrir tugi, jafn-
vel hundruð þúsunda króna, —
Sliku stórfé verja menn ekki til
vörukaupa ár eftir ár, jafnvel þó
þörf sé, nema þeir geti verið sæmi-
lega öruggir um, að varan sé ó-
svikin, og að hún reynist þeim
ekki ver, en sanngjarnt er að heimta.
Komi hið gagnstæða í ljós, er ekki
nema eðlilegt, að menn kippi að
sér hendinni, og gæti sín að
brenna sig eigi á sama soði.
En hvernig hafa nú fóðurbætis-
kaupin reynst yfirleitt undanfarið?
Þau hafa reynst s.vik og aftur
svik!
Enginn skilji þó orð mín svo,
að eg telji allan fóðurbæti svikinn,
sem seldur er. Fjarri fer því. En
e8 fiygg Þ°» a^ Qér sé um einhver
hin stórvægilegustu vörusvik að
ræða, sem þekst hafa hér á landi
i seinui tíð. Enginn maður, sem
kaunir fóðurbæti getur verið óhult-
ur um, að hann sé ekki að kaupa
svikna vörn, og þvf miður eru það
alt of margir, sem lenda á syiknu
.vörunni. í þessu liggur hætta —
sú hætta, að menn kaupi ails ekki
þessa vörn, nema f ftrustu neyð^
láti beldur skeika að sköpuðu um
afkomu bústoíns sins. Og það er
tæpast hægt, að lá mönnum það.
Lifrartunnur, sem stundum eru
seldar fyrir þrefalt hærra verð, en
þær kostuðu í innkaupi, reynast
tiðum þannig, að á þær vantar
6—12 þuml. bil til þess, að þær
geti talist sæmilega fullar. Undir
í þeim er sjór, og hefir oft veriö
tappað af þeim margir tugirpotta,
alt upp að 60 pottum «ir, einni
tunnu. Að eins miðhluti lunnunnar
hefir inni að halda lifur — jafn-
vel oft ekki meira en helming af
rúmmáli tunnunnar. -— í sumum
tunnum er »lifrin« þannig, að hún
lítur út eins og grátt mauk, þegar
búið er .að hita hana yfir eldi,
lýsi sést alls ekkert, og leggur af
þessu ódaun mikinn. Innan um
þetta mauk er feiknin öll af kút-
mögum, skúfum, görnum og jafn-
vel   olfufata-druslum og járnrusli.
Með öðrum orðum, það er alt
hugsanlegt annað, en lifur, sem i
tunnum þessum er. Það ern jafn-
vel dæmi til, að orðið hefir að
kasta innihaldinu f mykjuhaug af
þvi engin skepna hefir viljað líta
við þvi, og tunnan síðan Teriö-
hrein — skoluð með kðldu vatnil —
Síldarmjöl er eins og kunnugt ers.
misjafnt að gseðum, en það hefir
líka stundum verið beint svikið*
Pað er þá þvalt og daunilt og ési
ekki af nokkurri skepnu. — Lysi
þykir einna öruggast að kaupa„
þó vantar á, að það sé æflnlega
vel útilátið, bæði vantar á tunn-
urnar — borð á þær — og sjór
undir i þeim. Stundum er þaö
brent og ést þá ver. — Sild, sem
ætluð er til útflutnings, reynist
yfirleitt vel og er sjaldan svikin;
en aftur á móti er sú sild, sem
ætluð er til sölu innanlands, alí
annað en góð vara eða vel utilátin.
Á tunnurnar vantar oft mikið,,
jafnvel ekki meira en hálfar af síld.
Aðrar innihalda ógengd af salti,
síldartætlum og hausum, en líiio
af  heilum   síldum.   Sumar  tunn-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72