Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Tķminn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Tķminn

						18
TIMINH
Frá útlöndum.
Snemma í þessum mánuði kom
upp eldur í kvikmyndaleikhúsi í
Montreal í Canada. Um 1200 gest-
ir voru í húsinu, mest börn. Eld-
urinn varð engum að bana, en svo
mikill ótti og æsing greip fólkið,
að ekki varð við neitt ráðið. All-
ir þyrptust að útgöngudyrunum
og þar urðu þregslin svo mikil að
fjöldi tróðst undir. Týndu 77 lífi,
flest af því voru börn.
—  Nýlega dó áttræð kona rúss-
nesk úr hungri suður í Búkarest
í Rúmeníu. Hún mátti muna
tvenna tímana, því að hún var
ekkja manns sem árum saman var
dómsmálaráðherra hjá Alexander
Rússakeisara.
—   Utanríkisráðherra Pólverja,
Zaleski, flutti nýlega ræðu og vék
að sambúðinni við Þýskaland.
Hann mælti meðal annars á
þessa leið: Eg tel mig hafa rétt
til að tala af hálfu póslku þjóð-
arinnar er eg segi, að við ósk-
um þess í einlægni að sambúðin
sé góð við nágrannann að vest-
an. En þýsku stjórnmálamönnun-
um skjátlast harla mjög, ef þeir
halda, að Pólland vilji í þessu
skyni gjalda það gjald sem þeir
óska eftir. Pólland mun aldrei og
ekki undir neinum kringumstæð-
um ljá samþykki sitt til að breyta
aftur landamærunum og pólska
þjóðin mun aldrei framar láta
aftur af hendi þvefnandar-
breidd af landi sínu. Pólland mun
ekki aftur gjöra það glappa-
skot sem það gjörði fyrir ára-
tugum síðan, og það mun aldrei
framar þola þá rangsleitni, sem
því var eitt sinn sýnd.
—   Eins og áður hefir verið
getið hér í blaðinu unnu frjáls-
lyndu flokkarnir allmikið á við
öldungadeildar-kosningarnar ný-
afstöðnu á Frakklandi. Meðal
þeirra sem ekM náðu endurkosn-
ingu var Millerand og mun það
vera einsdæmi á Frakklandi að
fyrverandi forseti og forsætisráð-
herra falli við kosningar.
—   Þýskum og dönskum Iækn-
um hefir tekist,, með sérstökum
aðferðum, að lækna algjörlega
krabbamein í músum. Tilraunirn-
ar hafa verið framkvæmdar á
einhverri frægustu læknastofnun
Þýskalands, alls 500, og hafi þær
allar borið árangur. Fregnin um
þetta hefir vakið geysilega mikla
eftirtekt og ala margir von í
brjósti um að þetta muni leiða af
sér miklar framfarir um lækning
krabbameins í mönnum.
—   Coolidge Bandaríkjaforseti
hefir lagt fyrir þingið tillögu
um viðbótarfjárveitingu sem
nemur     nálega     fimm    miljón-
iRauðablástur.
1 45. tbl. Tímans, 2. okt. n. L,
hefir H. H. rakið að nokkru efm'
í ritgjörð eftir Dr. phil. N. Niel-
sem um járnvinslu á íslandi til
forna, er næstl. sumar birtist í
Aarboger for nordisk Oldkyndig-
hed. Doktorinn hefir þar komist
að þeirri niðurstöðu, að járnvinsla
hafi hér mikil verið, jafnvel frek-
ar en fullnægði þörf landsbúa.
Segist hann hafa fundið minjar
járnvinslu eða rauðablásturs á 45
stöðum í landinu og sumstaðar
stórfeldar, svo sem í Fnjóskadal.
Um Austfirði tekur hann þó fram,
að þar hafi eigi slíkar minjar
fundist „svo menn viti", nema við
Kirkjubæ í Hróarstungu.
Mjög þykir H. H. mikils um
vert fróðleik og niðurstöður dokt-
orsins í þessu efni og má vera að
ýmislegt megi á ritgjörð hans
græða. Eg hefi eigi séð tímarit-
ið eða lesið þessa ritgjörð, að öðru
leyti en því sem efni hennar er
rakið  af H. H.
En mér er að því leyti annan
veg farið en H. H.,  að  eg dái
um dollara til kaupa á flugvél-
um til hersins og útbúnaðar
þeirra.
—  Fyrstu tíu dagana í janúar
dóu 690 úr inflúensu í höfuð-
borginni í Japan, Tokíó, tiltölu-
lega flest af börnum.
—  Rétt eftir áramótin réðist
skríllinn í Hankow í Kína á
ræðismann Belgíu þar í borginni
og lék hann mjög hart.
—  Kólera gengur í austurhluta
álfunnar. Dóu daglega 20—50 af
veikinni í Galizíu fyrstu daga
ársins.
—   Samkvæmt ákvæðum Ver-
salafriðarins á hereftirliti Banda-
manna á Þýskalandi að vera lokið
nú í lok þessa mánaðar, en Al-
þjóðasambandið að taka við eft-
irlitinu. En til þess að þetta fá-
ist, verða Þjóðverjar að hafa
fengið viðurkenningu Banda-
manna fyrir tvennu: að þeir hafi
fullnægt kröfum Versalafriðar-
ins um víggirðingarnar á austur-
landamærunum og um fram-
leiðslu á hergögnum. Eru full-
trúar af Þjóðverja hálfu staddir
nú í París þessar vikurnar til
samninga um þetta, og bæði
Þjóðverja vegna og heimsfriðar-
ins væri það næsta æskilegt að
samkomulag yrði. Það er ekki
búist við því að strandi á fyrra
atriðinu um vígin á landamær-
um Póllands. En hitt atriðið er
miklu erfiðara viðfangs. Er svo
orðað í Versalasamningnum, að
Þjóðverjum er bannað að fram-
leiða og flytja út „vopn, skot-
færi og hergögn hverju nafni
sem nefnast". Það sem ágrein-
ingi veldur er það hvernig skýra
eigi orðin: „hergögn hverju nafni
sem nefnast". Hafa Bandamenn
viljað skýra þetta svo að Þjóð-
verjum væri ekki einungis bann-
að að framleiða það sem beinlín-
is verður kallað hergögn, svo sem
vopn og skotfæri, heldur og t. d.
skipavélar sem nota mætti í her-
skip, kíkira sem mjög eru nauð-
synlegir í stríði og ýmsa hluti
aðra, sem ekki eru beint smíðað-
ir til hernotkunar en má nota
þar og má breyta til að nota þar.
Liggur í augum uppi og fyrir iðn-
aðinn þýska er þama um að
ræða afskaplega þýðingarmikil
atriði. Því að hvað er það yfir-
leitt, sem ekki má nota í stríði?
Einkum er Þjóðverjum sárt um
kíkirana. Er sú framleiðsla kom-
in á fullkomnara stig á Þýska-
landi en nokkursstaðar annars-
staðar í heiminum. Halda þýsku
blöðin því fram, að franskir og
þýskir stóriðjuhöldar blási að
kolunum og krefjist þessara
langsóttu skýringa á samningn-
um af því að þeir óttist sam-
kepni Þjóðverja.
hvorki þann fróðleik doktorsins,
sem fram kemur í þessu ágripi
ritgjörðarinnar, né ályktanir hans.
Hygg eg þar sitthvað hæpið, en
annað á reikulum munnmælum
bygt og að sjálfsögðu lítt rann-
sakað.
Dr. Þ. Thoroddsen og fleiri
fróðir menn hafa leitt líkur að
því, að rauðablástur hafi verið
stundaður talsvert víða til forna
og minjar hans eru löngu og víða
þektar og ekki aðeins þar sem Dr.
N. N. hyggur þær vera, heldur
einnig þar sem hann telur þær
ekki hafa fundist svo menn viti.
Eg legg engan trúnað í þá
tilgátu doktorsins, að nokkurs-
staðar hafi verið um stórfelda
járnvinslu að ræða, hvorki í
Fnjóskadal eða annars staðar, né
heldur að á 15 bæjum í sömu
sveit hafi rauðablástur verið.
Stórfeld járnvinsla hlaut að
leiða til sölu úx landi og vart
er hugsanlegt að innlend notkun
járnsins árlega hafi verið yfir 60
smálestir, en líklega miklu minni,
enda er víst að nokkurt járn var
flutt inn, svo sem vönduð vopn
og verjur; ennfremur voru skip
C I T R O E N vöru- og fólks-flutningabifreiðarnar eru
smíðaðar aérstaklega með þarfir bænda fyrir augum. Að
útliti til eru bifreiðar þessar eins og venjulegar fólksflutn-
ingabifreiðar, en á nokkrum mínútum má taka aftursætið
burt og bifreiðin er þá hentug vöruflutningabifreið með
400 kílóa burðarmagni.
C I T R O É N bifreiðarnar eru ótrúlega ódýrar í rekstri,
eyða aðeins 8 til 10 lítrum af bensíni á hverjum 100 kíló-
metrum og skatturinn er ekki nema kr. 88,00 á ári. Allar
frekari upplý8ingar fást hjá umboðsmönnum verksmiðjunnar
Sambandi ísl. samvinnuíélaga.
|T

jj^jfe
*****
.^É
4
4
4
— Enska stjórnin hefir nú af-
ráðið það að beita hervaldi til
að skakka leikinn í Kína, eða a.
m. k. að hafa her til taks til
þess, enda er svo að sjá af fregn-
um sem áhrifum Englendinga
austur þar sje lokið að öðrum
kosti. Sextán herfylkingar voru
komnar af stað til Kína sam-
kvæmt símskeyti dags. 25. þ.
m. Hafa stjórnarandstæðingar á
Englandi látið í ljós óánægju yfir
þ'essum ráðstöfunum og óttast
þeir að fullkominn ófriður verði
afleiðingin. Cantopstjórnin í Kína
hefir lýst því yfir að hún sé fús
til friðarsamninga, en á þeim
grundvelli einum, að um fullkom-
ið jafnrétti sé að ræða fyrir
Kínverja. Stjórnin í Japan hefir
neitað að hafa samvinnu við Eng-
land um hernað í Kína og víst er
talið að Bandaríkjastjórn taki
sömu aðstöðu og enn er talið lík-
legt að fleiri stórveldanna vilji
ekki hafa samvinnu við Eng-
lendinga nú. Horfir þá að mun
öðruvísi við en oft eða oftast áð-
ur, er útlendingar, er hlut áttu
að máli, sameinuðust allir um að
gæta réttinda sinna og hags-
muna í Kína. Og enn herma
síðustu símskeyti um fleiri erfið-
leika Englendinga í þessu efni.
Meðal annars hefir enska stjórn-
in beint herhði til Kína frá Ind-
landi, en þjóðernissinnar ind-
verskir hafa mótmælt því harð-
lega og látið í ljós samúð sína
með Kínverjum og loks hafa sjó-
menn í Ástralíu neitað að að-
stoða   við   flutning á heriiði og
flutt inn, sem eðUlega fylgdu
akkeri og jafnyel járnrekindi er
fram í  sótti.
Hvorki minnist eg þess, að hafa
nokkurs staðar í sögum eða ann-
álum séð getið um járnvöruflutn-
ing úr landi, né heldur hefi eg
séð járn talið með landaurum eða
metið móti þeim, eins og innlend
vara væri. Eg held því, að járn-
vinsla hafi einkum miðast við
þörf héraðanna og hvergi verið í
stórum stíl, en víða stunduð.
Eðhlega hefir hún þó frekar ver-
ið bundið við þau héruð, þar sem
undirstöðuefnin, viðarkol og rauði
(Myremalm), voru auðfegin, en
á því hygg eg nokkurn mun
verið hafa eftir skógarvexti og
bergtegundum.
Að ætlun sérfræðings eins í
Svíþjóð hefir rauðinn verið eina
málmmóðirin, sem hér hefir not-
uð verið, eins og nafnið rauða-
blástur bendir til, en hann mun
auðfengnastur við rætur basalt-
fjalla, sem ber hafa staðið fyrir
áhrifum lofts og lagar og þar sem
mulningur úr þeim hefir sífeld-
lega myndað jarðveg.
Mér hefir skilist að undirstöðu-
hergögnum   sem   á   að  flytja til
Kína.
— Snarpur jarðskjálftakippur
hafði komið alveg nýlega á vest-
urströnd Noregs og Skotlandi
sem sjaldgæft er á þeim slóðum.
Tjón hlaust ekki af.
Fréttir.
Veðrið. SíðastUðna viku hefir
verið frosthtið um land alt. Hiti
oftast 2—3 st. Átt austlæg með
þýðviðri. Ofsarok á Suður- og
Austurlandi fyrri hluta vikunn-
ar. Síðan kyrt og úrkoma nokkur.
Látin er á Seyðisfirði 20. þessa
mánaðar Helga Rasmus, fædd
Lynge, 72 ára að aldri, kona
Ingimundar Eiríkssonar áðux
bónda á Sörlastöðum í Seyðisfirði,
móðir Sínu konu Jóns Sigurjóns-
sonar prentara og Vilhelmínu
konu Karis Finnbogasonar skóla-
stjóra á Seyðisfirði. Góð kona og
mikilhæf.
Verðlaun úr Carnegie-sjóði hef-
ir nýlega hlotið unghngspiltur í
Þingeyjarsýslu, Sigurður Bene-,
diktsson í BarnafeUi. Bjargaði
hann með snarræði og dirfsku
móður sinni og bróður úr fyrir-
sjáanlegum háska. Túnið á
Barnafelli er snarbratt og hallar
niður að miklu gljúfri við Skjálf-
andafljót. Svellað var yfir hjarn
á túninu. Börn voru að leika sér
á hlaðinu. Stálpaður drengur
rann óvart fram á hálkuna og
niður   túnið,   án   þess   að   geta
efnin, viðarkol og rauði, hafi ver-
ið fult eins auðfenginn á Austur-
landi eins og annarstaðar. Skógar
hafa mikUr verið á Fljótsdals-
héaraði, svo sem Fljótsdælasaga
ljóslega ber vitni um að minsta
kosti á þrem stöðum, enda eru
þar enn í dag þróttmiklar skóg-
arleifar á nokkrum stöðum, auk'
Hallormsstaðaskógar. Sama má ef-
laust segja um þá eiginlegu Aust-
firði, að minsta kosti austan
Smjörvatnsheiðar. Talsvert kjarr
vex enn í sumum þeirra, svo sem
Mjóafirði, Norðfirði og Álftafirði
og mjög miklar minjar eru þar
um kolabrenslu, eins og hvervetna
á Fljótsdalshéraði, kolagrafir
óteljandi, sumar jafnvel, sem
gleymst hefir að tæma og nú á
tímum opnast við og við af jarð-
foki eða skriðum. Rauðinn er
líka mjög algengur á Austurlandi,
ekki síst nærri bröttum hamra-
fjöllum í fjörðunum.
Minjar rauðablásturs munu
líka eins algengar á Austurlandi
eins og annarsstaðar, ef þeirra er
leitað.
Eg hefi að vísu aldrei leitað
þessara minja, en samt rekist á
komið fyrir sig fótum fyr en á
lítilh tó á gilbarminum. Móðirin
var ein í bænum af fuUorðnu
fólki. í dauðans ofboði ætlar hún
að bjarga drengnum en fellur
líka á hálkunni og staðnæmist
hjá honum, og mátti það heita
undursamleg tilviljun. Elsti son-
ur hennar sá atburð þennan utan
úr haga, flýtti hann sér heim,
hjó spor í hjarnið og sveUið nið-
ur alt tún, og tókst með þeim
hætti að bjarga móður sinni og
bróður úr dauðans greipum.
Trúlofun sína hafa birt Bryn-
dís Einarsdóttir verslunarmær
í Reykjavík og Björn Bjarnarson,
sonur Björns hreppstjóra í
Grafarholti.
Fiskverslunin. I tíð fyrverandi
stjórnar var Pétri A. ölafssyni
konsúl faUð á hendur að rann-
saka hvort fá mætti nýja mark-
aði fyrir fisk og aðrar sjávaraf-
urðir. Leysti hann það starf vel
af hendi og ritaði um merkilega
skýrslu, en þó er það vitað að
útgerðarmenn hafa lítt fært sér
í nyt þær mörgu bendíngar sem
P. A. 0. kom með. Nú hefir
hann enn ritað rækUega um
þetta mál, í Verslunartíðindin í
haust; og nú alveg nýlega í Vísi.
Gerir hann grein fyrir hinum
miklu erfiðleikum um fisksöluna
nú, sem alkunnir eru, en bendir
jafnframt á að við Islendingar
notum fiskmarkaðinn svo að
kalla einungis í tveim löndum:
Spáni og Italíu, en samkvæmt
skýrslum sem hann birtir, nota
fjölmörg önnur lönd afarmikið
af fiski og öðrum sjávarafurð-
um en að þeim mikla markaði
sitja keppinautar íslendinga einir.
P. A. 0. hvetur til að laga þetta
og fyrir léikmanns auga hlýtur
málið að horfa svo við, sem rétt
mál sé flutt. Verður að ætlast til
þess að fiskútflytjendum að þeir
taki hollum ráðleggingum en ríg-
bindi sig ekki við hin gömlu við-
skiftasambönd og það einkum nú
er svo alvarlega kreppir að.
Sextugur varð 26. þ. m. Þor-
steinn Gíslason ritstjóri, aldurs-
forseti íslenskra blaðamanna.
Tíminn óskar honum aUra heiUa
og langra lífdaga.
Hæstaréttarmál Sigurðar Sig-
urðssonar gegn atvinnumálaráð-
herranum og stjórn B. 1. verður
sótt og varið fjórða næsta mán-
aðar. Pétur Magnússon fer með
málið af hálfu Búnaðarfélags Is-
lands (atvinnumálaráðherra er
enn ókominn úr utanför) en
Björn Pálsson Kahnan sækir mál-
ið af hálfu Sigurðar.
Mikið óveður gerði hér í bæn-
um á mánudaginn. Hafði fjöldi
báta róið úr öUum nálægum ver-
stöðvum.   Hreptu   margir þeirra
þær á Fljótsdalshéraði á tveim
stöðum öðrum en Kirkjubæ, sem
sé á Eiðum og Egilsstöðum. Mik-
ið af samfeldum og stórum gjaU-
hellum hefir fundist í svonefnd-
um SmiðjuhóU á Eiðum og sam-
kynja rúst var rofin og sléttuð
á Egilsstöðum fyrir fám árum.
SUkt gjaU myndast ekki við
venjulegt járnsmíði, heldur aðeins
þar sem malmurinn bráðinn renn-
ur og samlagast kolamylsnu og
ösku.
Um minjar þessar er fleirum
kunnugt en mér; þær eru vel
þektar og þessvegna er það 'ber-
sýnileg ónákvæmni hjá doktornum
að fullyrða að minjar þessar hafi
eigi fundist á Austurlandi svo
menn viti.
Með hhðsjón af þessu og fleiru
hjá doktornum virðist mér hann
haf stiklað á grunna vaðinu víð-
ar í nefndri ritgjörð en þar sem
hann talar um Austfirði. Rit-
gjörðin er að minni hyggju kosta-
rírt léttmeti.
Sv. ÓMsson.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20