Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Baldur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Baldur

						BALDUR

Gefið út að tilhlutun Umdæmisstúkunnar nr. ð> á Akureyri.

Avarp.

Um leið og Umdæmisstúkan

nr. 5, á Akureyri, sendir frá sér

þetta blað, skal þess getið, að lík-

legast kemur ekki út af því nema

þetta eina tölublað. Ekki svo að

skilja,, að ekki þyki full þörf á

framhaldi, heldur skortir fé til að

halda slíku blaði úti. En því er

þessu eintaki dreift út, að okkur

bindindismönnum blöskrar deyfð-

in og afskiptaleysið um þessi mál,

og viljum því láta þessa rödd frá

okkur fara nú, ef vera kynni,. að

einhver tæki undir.

Blaðið vill heilsa hverjum hugs-

andi manni, nú, í byrjun vetrar-

ins, og hvísla því í eyru honum,

hvort ekki sé nauðsynlegt að

nema ögn staðar og athuga það

viðhorf, sem nú blasir við sjónum

okkar allra, að því er áfengismál-

in snertir. Það vill spyrja þig um

það, lesari góður, hvort þú sért

ánægður með það ástánd, sem nú

ríkir í þessum efnum, og hvort

þér sýnist sú framtíð, sem það

skapar einstaklingi og heild, heill-

andi björt, eður ei. Það vill vekja

athygli þína á þeirri staðreynd,

að áfengisnautn þjóðarinnar hef-

ir stóram aukizt á þessu ári og

að af þvl hlýtur að leiða fjár-

hagslegt — og menningarlegt

tjón, ásamt öllu því böli, sem það

óhjákvæmilega veldur. Það vill

minna þig á það, að sá múrvegg-

ur, sem átti að bægja Bakkusi

frá landi okkar og gerði það, á

meðan við ekki rifum í hann

skörðin (bannlögin), er nú að

að engu orðinn, svo vínið flæðir

óhindrað inn yfír landið. Og full-

víst er, að sá múrveggur verður

ekki hlaðinn aftur, að svo stöddu.

Því ertu spurður: Hvað ætlar

þú nú að gera? Ætlarðu að verða

afskiptalaus um þessi mál? Sýn-

ist þér nokkurt vit í því, að láta

Bakkus gera strandhögg hjá svo

fámennri og fátækri þjóð,. án

þess að veitt sé viðnám?

Vissulega munt þú svara neit-

andi. En hverjir eiga þá að veita

viðnámið? »Þið, bindindsmenn«,

muntu svara. Já, að sjálfsögðu

viljum við reyna það, en við er-

um alltof fáir og getum alltof lít-

ið. Þess vegna þarf að magna lið-

styrk bindindismanna að mun, ef

eitthvaS á að vinnast á, því Bakk-

us er voldugur og hefir snjalla

hershöfðingja og mannmargt lið

og þaulæft. — Því þarf að fylkja

Hði gegn honum og þú þarft að

koma í þann hóp.

Þú, sem varst »bannmaður«,

mátt ekki missa kjarkinn, þótt

þau höft séu horfin, sem þú

byggðir vonir þínar á. Við hörm-

um það allir, »bannmenn«, að svo

fór. Við spáðum illu um afleið-

ingarnar og sú spá er að rætast,

því miður. En það þýðir ekki að

sakast um orðinn hlut, Og nú er

að vinna, reyna að opna augu

manna fyrir skaðsemd áfengis-

ins, vinna gegn drykkjuveizlum

og drykkjusiðum, magna þrótt

æskunnar til átaka gegn víninu

og forða með því framtíð þjóðar-

innar frá efnalegu og siðlegu

hruni.

Og þú, »andbanningur«, sem nú

ert áhorfandi að ömurlegu á-

standi, hvað ætlar þú að gera?

Ætlarðu að láta þig þetta ástand

engu skipta? Viltu ekki minnast

þess, að þú kenndir »banninú«

mest um vínnautnina meðan það

stóð og taldir að allt myndi batna,

ef það væri afnumið? Varstu ekki

stundum að gefa það í skyn, að

þegar »bannið« væri afnumið

myndir þú koma í hóp þeirra,

sem efla vildu »heilbrigða bind-

indisstarfsemi«  í landinu?

Sjálfsagt hefir þá hugur fylgt

máli. En það hefir lítið orðið

vart við þig ennþá í þeim hópi.

— Því er nú tími til kominn fyr-

ir þig að rumskast, og heitum við

nú á þig til liðsinnis. Þér hlýtur

að skiljast það, ekki síður en okk-

ur,   að   við   svo   búið   má   ekki

standa, og enn síður dugi það, að

illt ástand versni, sem óhjákvæmi-

lega verður, ef ekkert er að gert.

Og þið foreldrar, sem eruð að

senda börnin ykkar inn í fram-

tíðina. Ætlið þið að standa á-

lengdar og láta Bakkus ræna þau

og alla þjóðina þeirri hamingju,

sem þið annars æskið þeím og

henni. Skilst ykkur ekki, að

drykkjuskapur og drykkjusiðir f

heimili og utan þess, eru tálsnör-

ur, sem þið leggið á leið barna

ykkar og sem lang líklegast

er að þau kunni að falla í. —

Viljið þið ekki sjálf rísa gegn

hættunni og verða sjálf algjörðir

bindindismenn, og hjálpa þannig,

með fordæmi ykkar, ungu kyn-

slóðinni til hins sama? Sú fórn,

færð á altari skyldunnar við það,

sem ykkur er helgast, myndi

auðga ykkur sjálf að hamingju og

verða börnum ykkar til blessunar.

. Komið í Regluna með börnin

ykkar. Hún er enn, sem fyrr,

traustasta vígið til sóknar og

varnar gegn skaðsemdaráhrifum

Bakkusar.

Snorrí  Sigfússon.

Áfengi og menning*

Hjá fítf~ mönnuðum og frum-

stæðum þjóðum gilda venjulega

ekki nein alþjóðalög. Það er nær

því algert einkamál hvers einstak-

lings hvernig lífinu er lifað. Með

öðrum orðum: Þar ríkir hið

gullna »einstaklingsfrelsi«, þar

sem hver má gera það sem honum

sýnist, án tillits til þess, hvaða af-

leiðingar það hefir fyrir hann

sjálfan, fjölskyldu hans eða þjóð-

ina í heild. Það eru til þeir menn,

'sem jafnvel hjá menningarþjóð-

um, dreymir um þetta trelsi villi-

mennskunnar. En þó hefir þróun-

in verið þannig í margar aldarað-

ir, að fleiri og fleiri mál, sem áð-

ur voru talin einkamál, eru talin

þjóðfélagsmál, mál, sem alla þjóð-

ina varðar og hamingja hennar

byggist á, að miklu eða litlu leyti.

Þess vegna hefir verið bannaður

barnaútburður, þrælahald og

margskonar siðleysi annað, sem

hvílir eins og svartur skuggi yfir

fortíðinni og, því miður, á mörg-

um sviðum yfir nútíðinni, og það

er eitt af lögmálum lífsins, að

samhliða þeim menningararfi,

sem við tökum við af gengnum

kynslóðum, hljótum við einnig að

taka, að einhverju leyti, við þeim

arfi ómenningarinnar, sem þær,

í vanmætti sínum hafa ekki getað

losað sig við. Svo er því t. d. f ar-

ið með böl styrjaldanna. Á meðan

hernaðarandinn gengur í arf frá

kynslóð til kynslóðar; á meðan

rjúkandi morðvélaverksmiðjum er

skilað í hendur hverri nýrri kyn-

slóð, verður bölvun styrjaldanna

ekki ekki þurrkuð út úr lífi þjóð-

anna. Sama gildir um áfengísböl*

ið. Það er arfur ómenningar frá

fyrri kynslóðum sem svo virðist

samgróinn þjóðunum, eins og

styrjaldarbölið, að nær því algert

vonleysi rikir nú í heiminum um

það, að því verði af létt, og af

þessu mótast öll afstaða þjóðanna

gegn þessum höfuðóvin allrar

menningar. Jafnvel sárbitur

reynsla og dýrar fórnir í margar

aldaraðir, hefir ekki getað leyst

þjóðirnar úr þessum álögum van-

ans, því ekkert annað en slík álög

geta réttlætt það tómlæti og á-

byrgðarleysi, sem í heiminum rík-

ir um þessi mál.

Á meðan áfengisbikarinn er lát-

inn standa við vöggu hverrar

kynslóðar; á meðan æskan elst

upp í áfengissýktu þjóðfélagi, þar

sem Bakkus er látinn sitja í önd-

vegi við öll hátíðleg tækifæri, er

sannarlega ekki að vænta siðbótar

í þessu efni. Og vissulega mun

sagan á sínum tíma dæma þá

kynslóð hart, sem á neyðartím-

um, örlagástund, opnar allar dyr

fyrir afenginu og því böli, sem

þvi er'samfara, því slíkri ráðstöf-

un hlýtur að fylgja eitthvert ham-

ingjuleysi.

Þjóð, sem vill í alvöru lifa

menningarlífi, verður að taka á-

fengismálin alvarlega, því þó að

leitað væri með logandi Ijósi I

gegnum alla veraldarsöguna, mun

þar hvergi finnast, að áfengi hafi

nokkurn tíma skapað nokkur

menningarverðmæti, þvert á móti,

alls staðar brotið hana niður,

mergsogið og sýkt. Og hafi t. d.

áfengisauðmagnið byggt eitthvað

upp, sem eigna mætti menning-

unni, hefir verið broti6 niður á

öðrum stöðum sem því svarað.

Það er ekki ætíðsársaukalaust

að reiða pxina að fornum rótum,

en ef að alþjóðarheill krefst þess,

verður að gera það. Og nú e r það

staðreynd,  að  fjöldi   heimila  um

allt land eru í rústum og á vonar-

veli af völdum drykkjuskaparins.

Það er staðreynd, að f jöldi manna

er samfélagi sínu»til byrði, van-

sæmdar og    vandræða    vegna á-

fengisnautnar. Það er staðreynd,

að fjöldi manna hefir farizt, bæði

beint og óbeint,   vegna   áfengis-

nautnarinnar.  Það  er staðreynd,

að  fátækt,  heilsuleysi  og glæpir

sigla alls staðar í kjölfar drykkju-

skaparins.  Það  er staðreynd, að

samkvæmislífið er sýkt og rotið,

þar sem áfengið kemst að, og það

er   staðreynd,   að    fjöldi    æsku-

manna, bæði karla og kvenna, eru

að glata lífi sínu og framtíðar-

möguleikum, vegna áfengisnautn-

ar. Og ef þetta er rétt — og það

er rétt — er þá ekki dæmalaust

ábyrgðarleysi,   bæði   af   einstak-

lingum, bæjar- og sveitarfélögum

og þjóðfélaginu í heild, að reiða

ekki öxina, eins og ástæður leyfa,

að  rótum þessarar ómenningar?

Og ef að heilbrigð skynsemi og á-

byrgðartilfinning   íslenzkrar   ai-

þýðu   og   ísl.   stjómarvalda   fer

ekki að vísa hér veginn, væri ekki

ástæðulaust, þótt hinni ungu Í9-

lenzku menningu færi á einhvern

hátt að hrapa heill, því áfengis-

nautn og menning geta aldrei átt

samleið til lengdar. Mig furðar á,

hve margir eru hér hlutlausir á-

horfendur.    Mig furðar á kirkj-

unni og prestunum. Hvernig ætla

þeir að byggja upp guðsríki í á-

fengissýktu þjóðfélagi? Mig furð-

ar á læknunum, ef þeim er alvara

með að vinna að heilbrigði meðal

þjóðaiinnar.    Hversvegna    vinna

þeir þá ekki á móti áfenginu, sem

greiðir    svo    mjög götu margra

sjúkdóma. Mig furðar á kennur-

unum,   að  þeir  skuli  ekki   allir

standa í þeirri fylkingu, sem vill

áfengið burt. Og ég held ég fari

ekki  með  neinar  öfgar  þótt  ég

segi,  að hver kennari og skóla-

maður, sem ekki vinnur i alvöru

á   móti   áfengisnautn   æskunnar,

skilur ekki köllun sína til fulls. —

Og mg furðar  á konunum,  hve

þær bera með mikilli þolinmæði

þann kross sem drykkjuskapurinn

leggur  þeim   á   herðar   kynslóð

fram af kynslóð, án þess að haf-

ast   að,   og   myndu   samtök   um

gjörvallan    heim á móti    áfengi

og   áfengisnautn.    Þessar   sömu

konur   eru  af   sinni   meðfæddu

samúð  og  líknarlund  að   leggja

fram óhemjumikla vinnu og fé til

að koma upp t. d. hælum fyrir

veikluð og vanrækt börn, sem oft

og tíðum eru drykkjumannabörn.

En  hvers vegna ekki heldur að

vinna að því að drykkjumanna-

heimilin hverfi úr sögunni og þar

með  þau  ógæfusömu  börn, sem

verða að alast upp á slíkum heim-

ilum?

Eg   hefi nú með þessum   fáu

orðuni hér að framan eýnt fram

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4