Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Okurkarlar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Okurkarlar

						OKURKAR

NÝTT BLAD um íslenzka f jármálaspillingu

1. tbl. 1, árg,

Apríl

1964

##

FJARMALASNILLD

okurkarla dregin

fram í dagsljósið

ii

Er Berndsensfjölskyldan

að deyja úr hungri?

Eitt umfangsmesta dánarbú,

sem sögur fara af hér á landi,

er dánarbú Sigurðar Berndsen.

Sigurður Berndsen safnaði ótrú-

legum auðæfum seinni hluta ævi

sinnar. Samtíðarmenn hans

reyndu oft að skáka honum og

máta hann, en* tókst yfirleitt

plrki bví a*5 hanp var sUegv'.tuir

maður. Á unga aldri varð hann

kryplingur af völdum lömun.

arveiki. I 'jppvextinum var hann

hrakinn og hrjáður. Lund hans

varð þvi köld og sál hans inn-

hverf. Samvizkuleysi hans og

harka við að afla sér fjár á að

vissu marki sínar afsakanir, þótt

fégræðgi hans og ákafi við auð-

söfnunina síðustu árin, eigi sér

ekki neina afsökun.

Hann sagði þó oft að helvít-

is ágirndin væri að drepa sig.

Ekki var þó auðsöfnun Sigurð-

ar alveg tilgangslaus. Hann hafði

fyrir löngu ákveðið, að er hann

hefði náð ákveðnu hámarki í

auðsöfnun sinni, ætlaði hann sér

að mynda sjoð, sem hefði þann

tilgang   að   lána   efnalitlu  fólki

fé   til  íbúðabygginga,  með  hag-

kvæmum  kjörum.

Sigurður var ekki að titla sig,

sem fjármálamann, hann kunni

íslenzka tungu mjög vel og vissi

hvaða orð er yfir þá útlána-

starfsemi, sem hann og fjöldi

annarra rak og rekur. Má og

einnig segja að það sé frekleg

móðgun við þá menn, sem reka

fjármálastarfsemi         samkvæmt

lagalegum       og      siðferðilegum

rétti,    að   okrarar   séu    titlaðir

fjármálamenn.

Að vísu gerist þess oftast ekki

þörf, því að flestir þeirra eru

lögfræðingar að mennt og stunda

ýmiskonar lögfræðistörf í hjá-

verkum.

Ei íjarmun'um al'menningS

ekki illa varið með því að eyða

þeim til menntunar slíkra

manna, sem í stað þess að gæta

laga og réttar, fara i kringum

lög og rétt og brjóta lög sam-

vizkulaust, en á þann varfærna

hátt að ekkert er hægt að sanna,

þótt allir viti. Sigurður Bernd-

sen sagði lika oft, að langflest-

ir lögfræðingar væru þjófar og

ræningjar.

Hann var heldur ekkert að

fara í launkofa með það hverju

nafni hans starfsemi astti að

nefnast. Vinir og kunningjar

Sigurðar hvöttu hann til þess

að ganga frá þessari sjóðs-

stofnun strax, því að hann væri

orðinn fullorðinn maður og gæti

fallið frá hvenær sem væri. En

Þessi maður hafði til

að bera óvenjulegar

gáfur. 111 örlög ollu

því að hann fékk ekki

notið þeirra á þeim

vettvangi, sem hann

hefði helzt kosið.

á það vildi Sigurður ekki fall-

ast og brást hinn versti við

ef minnst var á að dauð-

inn kynni að vera á næstu grös-

um. Hann kvað hvern erf-

ingja sinna eiga að fá fimm til

tíu hundruð þúsund. Kvað hann,

að ef þau kynnu ekki að koma

undir sig fótum með þeirri upp-

hæð, væri þeim ekki viðbjarg-

andi. Fjárskipti kvað hann sig

begar  haía gert  við  konu  sína,

er hún hafði komið til hans

aftur, eftir að hafa farið frá

honum um tíma. Kvað hann það

hafa verið sitt mesta glapræði

í lífinu, er hann hefði gift sig,

en ekki gaf hann konu sinni

sök á því, eða neina aðra skýr-

ingu.

Sigurður var staðfastur í

þeirri trú sinni, að hann yrði

fjörgamall maður og ekkert lægi

á að gera neinar ráðstafanir í

sambandi við fráfall sitt. Síð-

ustu dagana fyrir fráfall hans

var þó einhver óhugur í honum

og rjftddi hqnn, yið bann, sem

þessar línur ritar og fleiri, að

morð væru algengust innan f jöl-

skyldna. Setti ég það i sam-

band við, að náinn ættingi

hafði, að hans sögn nokkrum

sinnum hótað honum í ölæ.ði

lífláti, j þeim tilgangi að fá hjá

honum peninga fyrir brennivíni.

Ég sagði Sigurði að það væri

mjög sjaldgæft að þeir menn,

sem væru með slíkar hótanir,

létu verða af þeim, og féllst

hann á það og virtist róast

nokkuð. — Þrem eða fjórum

dögum síðar var hann látinn,

en af allt öðrum orsökum, og

mun ég koma  að því  síðar.

Sigurði vannst því ekki tími

til að koma hugðarefnum sínum

í framkvæmd, hvorki fyrrnefndri

sjóðstofnun eða að láta skrá

ævisögu sína, en hann hafði

ráðið einn færasta ævisögurit-

ara og rithöfund landsins til að

færa hana  í letur.

Sigurður var sannsögull mað-

ur, og skyldi maður ætla að af-

komendur hans væru það einn-

ig. Hann hafði ákveðið að ævi-

söjgu jína skyldi ekki birta

fyrr en að 50 árum liðnum, eða

þar til víst væri að allir þeir,

er þar kæmu við sögu, væru

ekki lengur ofan moldar. Er

sennilegt að þar hefði kennt

margra grasa, sem hefði komið

óþægilega við kaunin á ýms-

um samborgurum hans. Er trú-

legt að ýmsum hafi létt, er þeir

fréttu hið skyndilega fráfall

hans.

Hvalreki

En það rak á fleiri fjörur en

þessara manna. Erfingjar Sig-

urðar, sem samkvæmt áætlun-

um hans áttu að fá aðeins nokk-

urn hluta auðæfa hans, sátu

nú að súpunni allri. Brátt kom

þó í ljós, að eitthvað skorti á

samheldni í þeim hópi og hlaut

því skiptaráðandinn í Reykja-

vík það hlutverk að skipta reyt-

unum milli „Berndsensfólksins".

Skiptaráðandinn í Reykjavík

heitir, eins og kunnugt er, Krist-

ján Kristjánsson og er jafn-

framt   yfirborgarfógeti.

MOTTO:

Okrarans höfuS, hrokkiS og gráff,

hvimaSi um syllur og snaga.

MelrakkaaugaB var flóffafláff,

flœrSin risf i hvern andlitsdráff

og gloffiS ein glœpasaga.-

Hann hafSi œvinnar löngu /e/ð

leikiS sér fr]áls oð fárum og neyS

og óheffur giniS v/ð gróSans veiS,

geymdur helvifis aga.

(Cr  sfcriílabúðin  eftir  Einar  Ben).

Hann hefur verið happasæll

í starfi sínu, að minnsta kosti

fyrir sjálfan sig. Illgjarnar radd-

ir segja þó að miskunnsemi

hans í innheimtustörfum sínum

hafi oft ekki nálgast miskunn-

semi Sigurðar, enda sennilega

stundum  óhægt   um  vik,

Hann og Sigurður heitinn voru

góðir vinir og áttu mikið sam-

an að sælda og verður komið að

því seinna. Hinsvegar sagði Sig-

urður oft að borgarfógetinn

hefði ekki tapað á sér og má

reikna með, að þau viðskipti

hafi verið báðum hagkvæm. En

Sigurður Berndsen átti það eft-

ir að gera það ekki endasleppt

við sinn ágæta vin. Margan feit-

an bita hefur Kr. Kristjánsson

yfirborgarfógeti hlotið í starfi

sínu, en sjaldan slíkan sem

þennan, enda munu skiptalaunin

nema yfir 20% en eignir dánar-

búsins munu nema. að kunnugra

sögn, milli 40 og 50 miljónum

króna. Væntanlega mun það

gleðja skattayfirvöldin. Nóg um

það   í  bili.

En Kr. Kristjánsson var ekki

sá eini, sem datt í lukkupottinn.

Tveir góðir vinir og lögfræði-

legir aðstoðarmenn Sigurðar

komust nú einnig í feitt, a.m.k.

að því er virtist i fyrstu, en

munu nú sennilega báðir óska

þess að hafa aldrei nálægt

„slegtinni" komið, svo þreyttir

munu þeir orðnir á kvabbi

og  suði „barnanna".

Annar þeirra, Gústaf Ólafs-

son, hæstaréttarlögmaður, mun

ekki telia sig hafa hagnað af

fráfalli Sigurðar Berndsen, eða

kæra sig um fjármuni úr því

búi, og hinn raunar ekki held-

ur, hann er Kristján Eiríksson

hrl. Hinsvegar mun honum

nokkur vorkunn að hafa tekið

að sér innheimtur fyrir það, þar

sem talið er að hann hafi

skuldað Sigurði og þar með dán-

arbúinu allmikið fé,, að því er

erfingiar segja siálfir frá Munu

erfingjarnir sennilega hafa

Kristján milli tannanna og engr-

ar    miskunnar    að    vænta    frá

þeim  mislita  hópi.

En langt virðist manni seilst

um hurð til lokunar, þegar

reynt er með lagakrókum að

nota þekkingarleysi konu í íjár-

málum til þess að hafa af henni

eign hennar, þótt vitað sé að

hún skuldar þessu fólki ekki

eyri. Má segja að langt sé geng-

ið í innheimtu okur-skulda og

víst er að Sigurður heitinn

Berndsen myndi marg snúa sér

við í gröf sinni eí bann mætti

vita.

Þótt margt mætti um Sigurð

segja, þá var það þó vist að

hann gekk ekki að fólki fyrr

en í allra síðustu lög og gaf

yfirleitt alltaf kost á að semja

um skuldir. Má segja að Það

sé ömurlegt hlutskipti fyrir

hæstaréttarlögmann að verða að

leggja sig niður við svona skít-

verk, eftir að hann sjálfur hef-

ur reynt að fá skjólstæðinga

sína til að semja.

Okur eða fjármálastarfsemi?

Eins og áður er sagt vissi Sig-

urður vel orð það, sem íslenzk

tunga á yfir starfsemi þá, sem

hann rak, og hann fór ekkert leynt

með það og heldur ekki með

fyrirlitningu sina á mönnum,

sem í skjóli málflutningsmanns-

titils sins halda að þeir geti

haldið virðingu sinni þótt allir

viti að aðalstarf þeirra eru ólög-

leg   peningaviðskipti.

Starf þessara manna er þjóð-

armeinsemd, sem íslenzka þjóð-

félagið er þjáð af, meir en flest-

ar aðrar þjóðir. Stór hluti ís-

lenzkra kaupsýslumanna eru

neyddir til að leita á náðir þess-

ara okurkarla um lán til að

leysa út vörur sínar. Stór hluti

íslenzkra húsbyggjenda verða að

leita til sömu aðila til að geta

lokið við byggingu húsa sinna

eða tapa þeim ella og gera það

raunar oft fyrir þvi. Okurkarl-

ar þessir fá oft stór lán í bönk-

um landsins í krafti eigna sinna,

á sama tima sem sömu bankar

reyna að takmarka útlán til

almennings, til að koma í veg

fyrir verðbólgu. Sparifé almenn-

ings er því notað í ríkum mæli

til að auka verðbólguna með

því að lána það þessum þökka-

piltum.

Það gefur auga leið, að inn-

flytjendur, sem þurfa á þess-

um okurlánum að halda, leggja

hina   háu   vexti   á   vöruna,   en

kaupendur, almenningur, borg-

ar í hærra vöruverði. Sama gild-

ir að sjálfsögðu um húsbyggj-

endur, íbúðirnar verða dýrari

og húsaleiga hækkar.

Hér eru aðeins tvö dæmi tek-

in, sem sýna glöggt hve þjóð-

hættuleg starfsemi þessara

manna er, og svo er verið að

hengja   smáþjófa.

Sigurður Berndsen. vildi helzt

ekki lána öðrum mönn'um pen-

inga en þeim, sem græddu á að

skipta við hann, en honum var

samt mjög vel Ijós þessi stað-

reynd, en vildi ekki um hana

ræða, hann haíði orðið að aga

sina hörðu lund til að bæla nið-

ur rödd  samvizkunnar.

Verðbólgan vex óðfluga, og á-

stæðan er talin vera of hátt

kaup vinnandi stéttanna, bænda

sjómanna, iðnaðarmanna og

verkamanna, sem allt þjóðlífið

byggist þó á, en það talar eng-

inn um bað. að auðsöfnun og

eyðsla hér og erlendis, sem á

sér stað hjá þúsundum af há-

tekjufólki, sem ekki vinnur fyr-

ir sínum tekjum, nema ef til

vill að litlu leyti, kunni að hafa

einihver áhrif á óðaverðbólgu

þá, sem nú dynur yfir þjóðina.

Það er talað um háa banka-

vexti, sem séu að sliga fram-

leiðslu og framkvæmdir og satt

er það  að  þeir eru  háir, 9  til

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4