Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Kaupfélagiš svarar

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Kaupfélagiš svarar

						Reykjavík

laugardagiim

15. okt. 1938.

1>

AGRLÖÐIN hafa þessa dagana látið sér tíðrætt

um Kaupfélagið í sambandi við úthlutun gjaldeyris- og

innflutningsleyfa. Einnig hefir félagið sætt árásum frá

dagblaðinu Vísi, þar sem því er brigzlað um okur á vefn-

aðarvörum. Um leið og vér mótmælum þessum ásökunum,

viljum vér skýra málið fyrir bæjarbúum, án þess að rök-

ræða við dagblaðið Vísi sérstaklega, því að framkoma

þess gagnvart Kaupfélaginu hefir verið á þá leið, að það

mun ekki láta sannfærast, hversu góð rök sem fram verða

borin.

JÚthlutun yjuldeyris-  og innflutningsleyfa.

Því hefir verið haldið fram í Morgunblaðinu og Vísi,

að Kaupfélagið fengi helminginn af öllum gjaldeyris- og

innflutningsieyfum, sem veitt eru verzlunum í Reykja-

vík fyrir kornvörum og nýlenduvörum. Samkvæmt

upplýsingum Gjaldeyris- og innflutningsnefndar, hefir

Kaupfélagið ieugið 16% - sexlán kuuuruð-

ustu — en aðrar verziauir og Jurauðgerð'ar-

hús 84% — áttaííu og fjóra hundruðustu —'

af úthlutuðum kornvöruleyfum, en af nýlenduvörum

hefir Kaupfélagið fengið 19% - nítján hundr-

uðustu — en aðrar verzianir 81% — átíatíu

og einn hundraðasta. í skýrslu Verzlunarráðsins

(dr. Odds Guðjónssonar) er sagt, að vefnaðarvörukaup-

menn í Reykjavík hafi fengið aðeins 19% af vefnaðar-

vöruinnflutningi alls landsins á þessu ári, og með því að

spyrja hver hafi fengið afganginn, er reynt að gefa í

skyn, að KRON og önnur samvinnufélög hafi fengið

81%. Ef reiknað er á þenna hátt, sem raunar er alrangt,

hefir Kaupfélagið fengið aðeins liðlega 4% af vefnaðar-

vöruinnflutningnum.

Samkvæmt upplýsingum Gjaldeyris- og innflutnings-

nefndar, hefir hún á þessu ári veitt leyfi til innflutnings

á vefnaðarvöru fyrir samtals 2 millj. 700 þús. kr. Þar af

hafa iðnaðarfyrirtæki fengið kr. 900 þús., en allar verzl-

anir á landinu til samans 1 millj. 800 þús. Miðað við út-

reikning dr. Odds Guðjónssonar, hafa kaupmenn í Rvík

því fengið 29% af vefnaðarvöruinnflutningi verzlana, en

KRON aðeins 6%. Ef farið væri eftir höfðatölureglunni,

eins og Vísir og Morgunblaðið halda fram að gert sé,

hefði KRON átt að fá 12% af 1 millj. 800 þús., eða 228

þús. kr. í stað þess hefir það aðeins fengið kr. 115 þús.,

sem er liðlega helmingur þess, sem félaginu bar, sam-

kvæmt nefndri reglu.

Kaupfélagið hefir því aðeins um tvennt að velja —

annarsvegar að kaupa um helming af vörum sínum hjá

heildsölum, hinsvegar að vísa meðlimum sínum til ann-

arra verzlana um kaup á þessum vörum. Þetta kalla

Vísir og Morgunblaðið „að bera rétt kaupmanna fyrir

borð'.

Ilöfð'utöíiireglun.

Morgunblaðið telur kaupmenn ekki hafa neitt á móti

því, að kaupfélögin starfi við hlið þeirra í jafnri aðstöðu

við þá. Þessu erum vér kaupfélagsmenn fyllilega sam-

mála og höfum enda aldrei farið fram á annað. En til þess

að báðir þessir aðilar hafi jafna aðstöðu, verður að tryggja

þeim jafnan rétt til innflutnings miðað við þá tölu

manna, sem við þá vilja verzla, og að okkar áliti er þetta

ekki hægt með öðru móti en því að fylgja höfðatöluregl-

unni út í æsar. í Reykjavík fengi þá Kaupfélagið þeim

mun meiri leyfi, sem meðlimum þess fjölgar, stæði með-

limatalan í stað, fengi það óbreyttan hluta af innflutn-

ingnum, en ef meðlimum þess færi fækkandi, myndi

hlutdeild þess í innflutningnum fara minnkandiað til-

tölu.

Vísir og Morgunblaðið vilja láta úthluta leyfum til

einstaklingsverzlana í hlutfalli við innflutning þeirra á

löngu Uðnum tíma. Með því móti væri stærstu gömlu

verzlununum sköpuð einokunaraðstaða, þar sem þá væri

girt fyrir alla samkeppni við þær. Ef til vill er það þetta,

sem þessi blöð kalla „að tryggja kaupmönnum og kaup-

félögum jafna aðstöðu".

Einmitt vegna þess, að allur þorri neytenda í landinu

óskar eftir því, að kaupfélögin fái jafna aðstöðu við kaup-

mennina, krefjast neytendur þess, að höfðatölureglunni

sé fylgt og munu beita sér fyrir því, að þeirri kröfu verði

fullnægt.

Stjórn Kaupfélags Reykja-

víkur og nágrennís hefír ákveðíð

að svata rógi MorgunbL og Vísis um

starísemí félagsíns með málshöfðun.

„Okur  Kaupfélagsins".

Vísir birtir nótur frá Kaupfélaginu, sem eiga að

sýna okurálagningu félagsins á vefnaðarvörur. Það var

leiðinleg tilviljun fyrir Vísi, að sendimeyjar blaðsins,

sem innkaupin gerðu, skyldu einmitt lenda á þeim vöru-

tegundum, sem félagið hefir neyðst til að kaupa af

heildsölum hér á staðnum. Hér fer á eftir innkaupsverð

og útsöluverð félagsins á þeim tegundum, sem Vísir

birti nótur yfir:

Gardínuefni: innkaupsverð kr. 4,20 pr. m.,

útsöluverð kr. 6.50 pr. m.

álagning 54,76%.

Damask:        innkaupsverð kr. 2.20 pr. m.

útsöluverð kr. 3.00 pr. m.

álagning 36.36%.

"Georgette:      innkaupsverð kr. 2.10 pr. m.

útsöluverð kr. 3.25 pr. m.,

álagning 54,77 %.

Þetta sýnir að álagning KRON er ekkert nálægt

því, sem Vísir fullyrðir að hún sé (137—288%), enda er

það furðuleg óráðvendni hjá blaðinu, þegar það veit

ekkert um innkaupsverðið, en þekkir aðeins útsöluverð-

ið, að búa til innkaupsverð í samræmi við það, sem blað-

ið hefir löngun til að sýna.

Að undanförnu hefír KRON selt karlmannasokka

af ýmsum tegundum og á ýmsu verði, frá 45 aurum og

upp í kr. 2.50 parið. Ef Vísir lætur kaupa sokka á 2.50

og snapar svo upp innkaupsverð á 45 aura sokkum og

reiknar svo álagningu félagsins á sokka eftir þeim töl-

um, þá sjá allir, hvaða vit er í slíkri niðurstöðu. Með

slíkum „rökum" hyggjast Vísir og Morgunblaðið að

sanna að verð Kaupfélagsins sé hærra en annarra vefn-

aðarvöruverzlana. En hvers vegna beita þessi blöð svona

aðferðum? Hvers vegna láta þau ekki kaupa vörur

sömu tegundar og frá sömu verksmiðjum — og þetta

er hægt að gera — hjá kaupmönnum og hjá Kaup-

félaginu og birta svo nóturnar frá báðum? Það væri leið

til að sýna „okur" Kaupfélagsins ef það væri fyrir hendi.

En þetta gera blöðin ekki. Þau vita sem er, eíns og al-

menningur í bænum líka veit, að slíkur samanburður

yrði ekki skjólstæðingum þessara blaða í vil, heldur

þvert á móti.

Um hver áramót birtir Kaupfélagið skýrslu um

starfsemi sína ásamt reikningum félagsins, endurskoð-

uðum af löggiltum endurskoðendum. Hver sem er, getur

fengið þessa skýrslu á skrifstofu félagsins endurgjalds-

laust. Þar er meðal annars hægt að sjá álagningu félags-

ins og verzlunarkostnað. í fyrra var brúttóálagning á

matvörur að meðaltali 18.3%, en á vefnaðarvörur

31.28%. Verzlunarkostnaðurinn var 14.06%. Ágóði fé-

lagsins nam samtals kr. 91.613,65. Af þessari upphæð var

lagt í varasjóð kr. 18.845,35, en kr. 70.000,00 var úthlut-

að til félagsmanna og í stofnsjóð þeirra. Eftirstöðvar til

næsta árs voru kr. 2768.30.

Enginn myndi ásaka kaupmenn fyrir okur eða

óhæfilega álagningu hversu hátt verðlag sem þeir hefðu

á einstökum vörutegundum, ef þeir:

1)   birtu ársreikninga  sína endurskoðaða af

löggiltnm endurskoðendum,

2)   hefðu ekki hærri verzlunarkostnað en 14 %

af sölu,

3)   legðu  1%   af sölu í varasjóð til eflingar

fyrirtækinu og

4)   létu viðskiptamennina sjálfa skipta milli

sín ágóðannm í hlutfalli við gerð kaup.

í framkvæmdarstjórn Kaupfélags

Reykjavíkur og nágrennis.

Jens Figved.             Ámi Benedihtsson.

Vilm. Jónsson.

Viðskipti heíldsalanna

og Kaupfélagsíns

Vísir og Morgunblaðið hafa ráðizt á Kaupfélagið fyrir

okurálagningu á tilgreindar vörutegundir (gardínuefni,

Damask og Georgette). Fyrirspurnum þessu viðvíkjandi

frá öðrum blöðum, svaraði Kaupfélagið með því að upplýsa,

að vórur þessar vœru keyptar af heildsölum hér í bænum

og skýrði jafnframt frá söluverði heildsalanna. Kom þá i

Ijós, að álagning Kaupfélagsins á þessar vörur var ekki 137

— 194 — 288%, heldur aðeins 54 — 36 — 54%. / grein i

Morgunblaðinu í gœrmorgun, er þvi haldið fram, að skakkt

sé skýrt frá um þessi viðskipti Kaupfélagsins og heildsal-

anna. Þeir hafi á þessu ári engin innflutnings- og gjald-

eyrisleyfi fengið fyrir vefnaðarvöru, og geti því ekki hafa

selt Kaupfélaginu þessar vefnaðarvörur né aðrar. Kaup-

félagið hljóti að hafa keypt þœr inn sjálft eða fengið þœr

hjá Sambandi íslenzkra samvinnufélaga.

Af þessu tilefni birtum vér eftirfarandi notarialvottorð:

„Útdráttur úr nótum til Kaupfélags Reykjavíkur og

nágrennis, frá heildsölum í Reykjavík.

1.   Frá heildsala A., dags. 4/10 1937:

Gandínuefni, kr. 4.20 pr. meter.

2.   Frá heildsala B., dags. 11/12 1937:

Damask, kr. 2.20 pr. meter.

3.   Frá heildsala A., dags. 2/9 1937:

Georgette, kr. 2.10 pr. meter.

Útdráttur þessi rétt tekinn úr mér sýndum frumritum.

Notarius publicus í Reykjavík, 14. okt. 1938.

Bjarni Bjarnason. (Sign.)"

Það vill svo til, að allar þessar vörur voru keyptar af

heildsölum (ekki SÍS) rétt fyrir síðustu áramót, en í vörzlum

Kaupfél. er fjöldi af nótum frá heildsölum yfir aðrar vefn-

aðarvörur, keyptar á þessu ári, sem sýna svipaða hlutfallS'-

álagningu Kaupfélagsins og hún er á þessum umdeildu

vórutegundum.

Ritstjórum Morgunblaðsins er velkomið að kynna sér

þetta nánar, ef þeir gefa sig fram á skrifstofu félagsins á

Skólavörðustíg- 12 (opin virka daga milli kl. 9 og 6), þar

sem nóturnar munu verða lagðar fyrir þá.

¦

Árásirnar a

Kaupfélagið

Almenningi hefir hlotið að

verða nokkurt undrunarefni

gnýrinn, sem staðið hefir um

KRON, jafnvel frá fyrstu byrj-

un, en þó einkum nú síðast.

Enginn f lokkur í landinu hef ir

svo vitað sé, afneitað þvi, að

heilbrigð kaupfélagsstarfsemi

sé réttmætur og sjálfsagður lið-

ur í verzlun þjóðarinnar. Þrátt

fyrir þetta hafa sum blöðin ráð-

izt að félaginu með ósæmilegu

orðbragði og aðdróttunum.

Verð ég að ætla, að skrif þessi

séu fram komin í fullri óþökk

f jölda manna í þeim flokki, sem

blöðin eru málsvarar fyrir og að

með þeim sé verið að reka erindi

sérstaks hluta flokksmanna

gagnstætt yfirlýstri stefnu

flokksins.

Til skýringar þessari skoðun

minni vil ég benda á nokkur

atriði.

Sú réttmæta krafa hefir verið

gerð til kaupfélaga, að þau

fylgdu fjórum meginreglum

fyrst og fremst.

1.  Hlutleysi í stjórnmálum.

Reglur félagsins um þetta at-

riði er að finna í 1. og 5. gr. fé-

lagslaganna, og eru þær á þessa

leið: „Félagið er verzlunarsam-

tök neytenda í Reykjavík og ná-

grenni. Það starfar að bættum

hag neytenda og er hlutlaust

um stjórnmál og önnur mál, sem

fé-

gr.

eru neytendasamtökunum óvið-

komandi".

„Félagsmaður getur orðið hver

sá, karl eða kona, sem búséttur

er á félagssvæðinu, er fjárráða

og hefir einlægan vilja á að

styðja .félagið í starfsemi þess,

hvaða skoðanir, sem hann eða

hún kann að hafa á öðrum mál-

um, og hvaða stöðu eða starfi,

sem hann eða hún kann að

gegna."

2.   Takmarkaðri   ábyrgð

lagsmanna.

Um þetta segir svo í 3.

félagslaganna: „... Félagsmenn

bera ekki persónulega ábyrgð á

skuldbindingum þess fram yfir

það, sem nemur stofnsjóðseign

þeirra, hvers um sig".

3.   Söfnun sjóða.

Ákvæði félagslaganna eru sem

hér segir, sbr. m. a. 13. gr.:

. . . „2. í varasjóð skal leggja

1% af viðskiptaveltu félagsins á

árinu, auk vaxta af þeim hluta

hans, sem er í veltu félagsins.

3.   Af stofnsjóðseignum skal

greiða 4% ársvexti, og leggja við

innstæður hvers eins.

4.  í stofnsjóð skal leggja að

minnsta kosti 3% af viðskiptum

hvers félagsmanns við félagið á

árinu, honum til séreignar." . . .

4. Staðgreiðsla.

Um þetta segir í 3. gr. félags-

(Framh. á 4. síðu.)

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4