Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Einar Žveręingur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Einar Žveręingur

						Cinar  pverœingur

I. ár.

Reykjarvík, 3. október 1918.

1. tbl.

Ð'. usenða biaðsins.     Einar ÞveræiRgur,

Tilgangurinn með útgáfu þessa blaðs

er sá fyrst og fremst að Ieitast við að

vekju þjóðina til alvarlegrar ibugunar

á sambandslögunum, sem lögð hafa

verið undir atkvæði alþjóðar til fulln-

aða) úrslita þ. 19. þ. m., og vekja á-

huga kjósenda, svo að hluttakan í at-

kvæðagreiðslunni verði sem mest. —

Væntir blaðið þess, að hver sannur

lslendingur telji það heilaga skyldu

sína að gera sjer eftir föngum ljóst,

hvað hjer er á seyði, svo að hver og

einn geti með góðri samvisku hagað

atkvæði sínu eftir því, sem hann telur

rjettast og sannast og heilladrýgst fyrir

fósturjörðina. En til þess, að það megi

verða, ber brýna nauðsyn til, að málið

verði skýrt frá báðum hliðum sem

rækilegast, og ætlumst vjer til, að slík-

ar skýringar leiði til þess, að hverjum

manni verði í lófa lagið að mynda

sjer sjálfstæða skoðun i málinu, en

þurfi ekki að haga atkvæði sínu eftir

því, hvernig Pjetur eða Páll hafa snú-

ist við málinu, þótt góðir sjálfstæðis-

menn hafi áður reynst.

Engan skyldi furða það, þótt þetta

blað hreyfi andmælum aðallega gegn

sambandslögunum, því að sá er einn

vegur til að umræður verði ekki ein-

hliða, þar sem flestöll önnur blöð eru

sambandslögunum fylgjandi. Þó er

öllum skoðunum heimilt rúm i blað-

inu, eftir því sem föng eru á. —

Þess er vænst, að menn ræði málið

með stillingu, en þó með fullri festu

og afsláttarlaust, því að svo á hverj-

um góðum málstað að vera best borgið.

Væntum vjer þess, að þótt timi sje

nú stuttur orðinn til stefnu, eigi Einar

Þveræingur enn sem fyrri þarft ei-indi

til þjóðar sinnar, og óskum að orð

hans og tillögur megi enn verða til

þess að vekja menn til umhugsunar

um sannarlegt sjálfstæði landsins og

miði landi og lýð til fulls frelsis og

farsældar.

Látum vjer það svo á vald kjósenda,

hvern veg þeir fara með atkvæði sitt,

en þess er af þeim að krefjast, að

þeir gangi ekki hugsunarlaust að verki

í svo mikilvægu máli.

Að öðru leyti má marka stefnu

blaðsins af grein þeirri, er hjer fer á

eftir.

Snorri Sturluson segir i Heimskringlu

frá tilraunum Ólafs konungs Haralds-

sonar hins digra til þass að ná tang-

arhaldi á Islandi. Sendi konungur

hingað með erindum sínum Þórarin

Nefjólfsson, vitran mann og slunginn.

Talaði Þórarinn máli konungs fyrir

höfðingjum og allri alþýðu að Lög-

bergi. Kvað hann Olaf konung vilja

verða drottin landsmanna, ef þeir

vildi vera hans þegnar, en hvorir ann-

ara vinir og fulltingsmenn til allra

góðra hluta. Ennfi'emur vildi konung-

ur eignast Grímsey af Norðlendíng-

um, en leggja i móti þau gæði af sínu

landi, er um semdi með þeim.

Menn tóku vel orðsending konungs

og einkum fylgdi Guðmundur hinn

riki á Möðruvöllum fast fram mál-

um konungs. Var Guðmundur þá

mestur höfðingi norðanlands. Þorkell

Ejrjólfsson á Helgafelli var og mjög

samningaliðugur og ljetu flestir leiðast

eftir þeirra fortölum. Þótti mörgum

vegsemd að þjóna svo frægum kon-

ungi sem Ólafur var og litill skaði

um Grimsey, enda mundi konungur

ekki nota sjer hana. Kom svo, að ná-

lega allir vildu »skipast við oiðsend-

ing   konungs«   og gerast þegnar hans.

Á þessu þingi var Einar Eyjólfsson

Þveræingur, bróðir Guðmundar rika.

Hann bjó á Þverá í Eyjafirði. Var

hann manna vjtrastur og framsýnn

mjög, en ekki framgjarn að sama

skapi og bar þvi meira á Guðmundi,

að hann hjelt sjer meir fram til virð-

ingar og sóttist eftir vináttu ríkra

höfðingja. — Nú voru nokkrir menn,

er ekki voru með öllu ugglausir, að

holt væri að fara að ráðum konungs-

vina og slást í »meiri hlutann« og

spurðu, hvi Einar legði ekki til þess-

ara mála, »þykir oss hann kunna,

segja þeir, flest glöggst að sjá«. En er

hann fjekk af þeim nokkra brýning,

þá stóð hann upp að Lögbergi og

mælti á þessa leið:

»Því em ek fáræðinn um þetta mál,

at engi hefir mik at kvatt. En ef ek

skal segja mína ætlan, þá hygg ek, at

sá [kostr] muni til vera af hérlands-

mönnum at ganga eigi undir skatt-

gjafar við Óláf konung ok allar álög-

ur hér, þvilíkar sem hann hefir við

menn í Noregi. Ok munum vér eigi

þat ófrelsi gera einum oss til handa,

heldr bæði oss ok sonum várum ok

þeira sonum ,ok allri ætt várri, þeiri

er þetta land byggir; ok mun ánauð

sú aldrigi ganga eða hverfa af þessu

landi. — En þótt konungur sjá sé

góðr maðr, sem ek trúi vel at sé, þá

mun þat fara héðan frá sem hingað

til, þá er konungaskifti verða, at þeir

eru ójafnir, sumir góðir, en sumir ill-

ir. — En ef landsmenn vilja halda

frelsi sinu, þvi er þeir hafa haft sið-

an er land þetta bygðist, þá mun sá

[einn kostrj til vera at ljá konungi

einskis fangstaðar á, hvorki um landa-

eign hér, né um þat at gjalda héðan

ákveðnar skuldir, þær er til lýðskyldu

megi metast. — En hitt kalla ek vel

fallit, at menn sendi konungi vingjaf-

ar, þeir er þat vilja, hauka eða hesta,

tjöld eða segl, eða aðra hluti, er sendi-

legir eru. Er því þá vel varit, ef vin-

átta kemur í móti. — En um Grims-

ey er þat at ræða, ef þaðan er engi

hlutr flutlr, sá er til matfanga er, þá

má þar fæða her manns, ok ef þar

er útlendr herr, ok fari þeir með

langskipum þaðan, þá ætla ek mörg-

um kotbúöndunum muni þykkja verða

þröngt fyrir durum«.

»Ok þegar er Einar hafði þetta mælt

ok innt allan útveg'þenna, þá var öll

alþýða snúin með einu samþykki, at

þetta skyldi eigi fást. Sá Þórarinn þá

erindislok sín um þetta mál«.

Lauk svo þessu máli, aðlandsmenn

höfnuðu boðum konungs fyrir hinar

hyggilegu fortölur Einars Þveræings

og naut þjóðin frelsis sins óáreilt eftir

það á þriðja hundrað ára.

Vjer höfum heitið blað vort eftir

þessum íslendingi, er best og giftu-

drjúgust atskifti hafði af þjóðrjettind-

um vorum fyrr á öldum og fjekk opn-

að svo augu alþjóðar, að hún ljet ekki

ginnast af skilaboðum útlendra höfð-

ingja nje fagurgala þeirra landsmanna,

er konungs-erindi studdu. Enn koma

hingað seudimenn erlends valds aust-

an um haf. Enn eru þau boð boðin,

er mörgum höfðingjahollum mönnum

þykir hin glæsilegustu. Enn sækjast

útlendingar eftir valdi yfir þjóð vorri

og rjettindum 'yfir auðlindum lands-

ins, en oss heitið »gæðum« í mót,

»jafnrjetti« í fullnumdu og þröngsetnu

landi langtum ríkari þjóðar, þar sem

íslendingar hafa eftir engu að slægjast.

íslenska þjóðin er ekki á verði um

dýrustu rjettindi sín. Hinn »þjettskip-

aði meiri hluti« hefir stungið henni

svefnþorn. Oss þykir brýn nauðsyn,

að þjóðin athugi gaumgæfilega »það

sem í boði er« nú, ekki síður en það

var nauðsyná tímum Einars Þveræings

og oft síðan, og þvi höfum yjer gefið

blaðinu nafn hans, að vjer viljum

skýra málið eftir föngum, svo að þjóð-

in ljái ekki útlendingum fangstaðarásjer

athugalaust, svo sem nú vofir yfir.

Væntum vjer, að oss verði gott til

liðs meðal viturra og framsýnna manna,

kvenna og karla, ungra og gamalla,

svo að ekki verði hrapað að þeim

rjettindaveislum útlendingum til handa,

sem til er stofnað.

ísland fyrir íslendinga.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4