Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Noršri

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Noršri

						7Q061

*o

NORfl

^^00f  cr

L 1.

Akureyri, föstudaginn 5, janúar.

1906.

Blaðið „Norðri."

»Varðar mest, til allra orða

undiistaða rétt sé fundin.«

Eg hefi verið beðinn þess, að rita

stuttan formála fyrir þetta nýja blað,

gjöra nokkra grein fyrir framkemu þess.

Blaðið er gefið út af hlutafélagi, sem

hefir keypt blöðin »Gjallarhorn« og

»Stefni«. Þau hætta að koma út með

áramótunum, en »Norðri« kemnr í stað

þeirra. — Ritstjóri blaðsins verður

Jón verzlunarstjóri Stefánsson, er áður

hefir verið ritstjóri »GjaIlarhorns.« Rit-

nefnd á að hafa eftirlit með blaðinu,

að því er snertir afskifti þess af almenn-

um landsmálum og tru í henni, auk

undirritaðs, aiþmgismennirnir Jón Jóns-

son og Magnús Kristjánsson.

Blaðið verður öllum flokkum óháð.

Pað hefir ekkert bandalag við neinn

þeirra deilu-flokka, er nú er uppi í

landinu og aðallega auðkenna sig með

merkjunum »Landvörn,« »Þjóðræði,«

»Heimastjórn.«

Víst er það og satt, að ekkert er þjóð-

lífinu hollara, en það, að flokkaskifting

sé í landinu, en þó því aðeins, að

hugsjónir flokkanna séu skýrar, að þær

séu studdar með glöggum rökum, af

þekking og viti, og með þeim einum

vopnum barizt, sem hrein eru og dreng-

leg.

Frá þessu sjónarmiði munum vér

líta á flokkaskiftinguna, og með þetta

fyrir augum vekja þá spurning: Er

þessi flokkaskifting á heilbrigðum hug-

sjónum bygð, er hún  þjóðinni holl?

Vér ætlum oss eigi að myiida neinn

nýjan deiluflokk, en lítum hlutlaust og

blátt áfram á þessa flokka og boðum

engan frið við það, sem oss virðist

rangt vera, hjá hverjum þessara flokka

sem það er.

Svo er önnur flokkaskifting í lar.dinu

nú: »Með stjórninni* »móti stjórninni«,

hvaðsemhún svo gjörir eða segir,

hvort sem það er rangt eða rétt, illt

eða gott.

Við hvorugan þann fylkingararm ætl-

um vér oss að standa.

Vér stöndum engu nær þeim, sem

með ofstopa vilja bæla niður allar að-

finningar við stjórnina og hennar gjörðir,

heldur en hinum, sem með vanhugsuðum

ærslum og frekju vilja æsa alþýðu manna

til að umhverfa, ekki einasta þessari stjórn,

heldur öllum grundvelli réttlátrar stjórnar

í Iandinu.

Hvorttveggja er jafn-skaðlegt fyrir

nútíð og framtíð þjóðarinnar.

Stjórn landsins á, eins og hver annar,

rétt til þess, að hennar gjörðir fái rétt-

sýnan, rökstuddan, hlutlausan dóm. Eigi

hún slíkan dóm vísan hjá öllum hugs-

andi og skrifandi mönnum þjóðarinnar,

hikar hún ekki við framkvæmdir, sem

til góðs horfa. Hún á það þá altaf

víst, að hennar gjörðir verða eigi rang-

færðar, röksemdir falsaðar, né »öllu

snúið öfugt.« — Hinsvegar mun hver

einasta stjórn hika við að gjöra það,

sem hún ekki er sannfærð um, að rétt

er og gagnlegt, eigi hún vísar réttmæt-

ar, ofsalausar og óhlutdrægar aðfinning-

ar.   —

Vegurinn til þess, að skapa fram-

kvæmdarsama, gagnlega og réttláta stjórn

í landinu, er því ekki sá, að lofa hana

fyrir það, sem illa er gjört, en lasta

hana fyrir það, sem vel er gjört.

Pvert á móti.

Sé til nokkurt óbrigðult ráð, til þess

að skapa ónýta, illa og hlutdræga stjórn

í hverju landi sem er, þá er það slík

aðferð af hendi þeirra manna, er haft

geti áhrif á hugsunarhátt og dóm þjóð-

arinnar.

Svo mætti líta .til þess, hvernig þessu

hefir nú síðustu árin verið og er enn

háttað hér á landi.

Hin taumlausa hlutdrægni flokkablað-

anna hefir keyrt og keyrir svo úr hófi,

að þessir »kennarar alþýðunnar« svífast

þess ekki, að falsa málsástæður og rök

hver fyrir öðrum, skýra rangt frá mál-

stað, til þess svo að geta fengið högg-

stað.

Hér á landi á allur þorri manna mjög

erfitt með að afla sér þekkingar á al-

mennum málum, nema af blöðunum.

Ekki er það furða, þó að þeir, sem

hugsunarlaust trúa rangfærslunum, verði

uppvægir. En flestir, sem á annað borð

nokkuð hugsa um slík mál finna »eitt-

livað bogið« við rangfærslurnar, og

þegar svo annarsstaðar að kemur rang-

færsla úr hinni káttinni, þá vita menn

eðlilega ekki hverju trúa skal — tor-

tryggja svo alt og alla.

Af þessu getur þjóðinni staðið veru-

leg óheill í framtíð.

Vér álítum það hið fyrsta skilyrði

fyrir gagnlegum umræðum um hvert

eitt mál, að skýrt sé Ijóst og rétt frá

rökum á báöar hliðar.           Því aðeins

getur alþýða manna fengið rétta þekk-

ingu á landsins almennu málum.

Komi það fyrir, að einhvér af and-

stæðri skoðun, álíti málstað sinn rang-

færðan í blaðinu, verður honum að

sjálfsögðu gefinn kostur á að leiðrétta

það í blaðinu sjálfu.

Og svo eru vopnin, sem beitt er í

baráttunni [fyrir velferðarmálum lands

og þjóðar!

Er ekki kominn tími til 'að athuga

hver áhrif þau hafa á hugsunarhátt og

starf þjóðarinnar?

Erum við ennþá svo skamt á veg

komnir, Islendingar, að blaðamennirnir

verði að beita hrakyrðum til einstakra

manna, getsökum, Iandráða- og mútu-

brigzltim til þess að útvega blöðum

sínum lesendur og kaupendur?

Spillir ekki slíkt svo hugsunarhætti

þjóðarinnar, að htín í framtíð verði ófær

um   aðj stjórna sér sjálf, að   hún   glati

frelsi    sínu   fyrir   úlfúð   og   flokkadrátt

eins og fyr á öldum?

Þannig spyrja allir alvarlega hugsandi

menn í landinu.

Allir verða að játa það, að á þessum

tíma ríður oss á því, meir en nokkru

sinni fyr, að geta sameinað sem mest

af beztu kröftum þjóðarinnar til þess

að vinna með heilum hug að okkar

framtíðarmálum.

• Vér erum »fáir, fátækir, smáir.«

Framfarirnar fara ört að garði. Auknu

pólitisku sjálfstæði fylgir vaxandi ábyrgð;

það útheimtir meiri þekking, dómgreind

og skipulagsvit. Tíminn gjörir til vor

harðar kröfur. Vér verðum að sinna

þeim, ef vér viljum nokkra framtíð eiga

sem sjálfstæð þjóð.

Áhrif æsingablaðanna, skoðuð í þessu

Ijósi, hafa mikinn skaða í för með

sér.

Rangfærslurnar villa þjóðinni sýn og

spilla þekking hennar.

Hrakyrðin, brigzlin, getsakirnar vekja

óviíd, úlfúð, jafnvel hatur milli einstakra

manna og heilla flokka í hverri sveit

og sýslu í landinw. Þetta blæs inn

sundrung og skiftir mönnum, sem sam-

an þurfa að vinna, í æsta óvildarflokka,

sem ekkert verk geta unnið saman. —

Petta eyðileggur rólega íhugun mála og

spillir dómgreind manna.

Það ^er ^ekki einasta hin almennu

landsmál, sem þetta kemur fram í. Hér-

aðamálin gjalda líka þessara heiftúðugu

pólitisku æsinga; þær spilla samvinnu

góðra manna einnig í þeim.

Þessum ófögnuði verður að létta  af.

Þegar nú eru þau að vísu orðin létt

á sögunnar metum landráðabrigzlin, sem

yfir dundu, þétt sem drífa, á árunum

1895—1901. Svo fer og innan fárra

ára um brigzlin, sem nu dynja á báðar

hendur um landráð, mútur og margt

fleira. — Frá því sjónarmiði skifta þau

litlu máli. — Hættan er sú alvarlegri,

að slíkt spillir hugsunarhætti þjóðarinnar,

sérstaklega hinnar uppvaxandi kynslóðar,

og sundrar kröftum hennar þegar verst

gegnir.

Ábyrgð þjóðarinnar er orðin meiri

nú en þá, enda æsingunum fylgt með

talsvert meira kappi og frekju nú, en

þá.

Af þessu geta stafað óbótleg slys og

ófarir fyrir landið.

Vér gjörum oss von um aðstoð allra

réttsýnna manna í landinu til þess að

draga úr þessum ófögnuði, helzt byggja

öllu slíku út úr þeim blöðum sem við

landsmál fást og heiðvirð vilja teljast.

Vér viljum halda blaðinu lausu við

allann slíkan rithátt, teljum slíkt ekki

sæmileg vopn, enda eru þau fremur

vottur um þekkingar- og þroskaskort,

en sanna föðurlandsást.

Að því er snertir afstöðu blaðsins

gagnvart hinni núverandi stjórn landsins,

þá álítum vér enn sem komið er, að

hún hafi haft og hafi réttari málstað, en

andstæðingar ahennar, í hinum heHu

deilumálum, er vakin voru á síðasta ári.

Þau mál eru svo þekt, að ekki þarf að

nefna þau frekar að þessu sinni, en

rök munum vér færa fyrir máli voru,

önnur en æsingaorð og hrakyrði, þegar

tími og tilefni býðst.

Fyrir oss er það ekki aðal-atriðið að

berjast með stjórninni gégn hennar and-

stæðingum, né heldur hitt, að rífa hana

niður með þeim.

Vér höfum það fyrir vort fyrsta mark-

mið, að skýra rétt og hlutlaust frá rök-

semdum þeirra mála, er vér tökum til

umræðu, og að forðast allar getsakir,

brígzl og hrakyrði til einstakra tnanna.

Vér viljum gera vort til þess, að al-

menningur í Iandinu fái sem sannastar

upplýsingar um mál þau. er á dagsskrá

eru og vara munum vér við öllu því,

er vér álítum miða til þess að leiða

menn á glapstigu. — Réttmætt vald al-

þingis munum vér verja, bæði gegn

yfirgangi stjórnarinnar á aðra hlið og

æsingamönnum á hina hlið. Þeir, sem

taka vilja fram fyrir hendur þess, ríra

þess vald — jafnvel þó þeir séu óánægð-

ir með einstakar ályktanir þess, — skilja

ekki rétt vel hvað þeir eru að gjöra,

Stjórn landsins, hverjum flokki sem hún

tilheyrir, munum vér styðja að hverju

þörfu verki, en brjóti hún móti þeim

grundvallarreglum, sem sérhverri stjórn

er skyldugt að fylgja, þeim, að vera

«réttíát, heiðarleg og landinu gagnleg*,

þá munum vér styðja að því, að þjóð-

in fái fulla og rétta vitneskju um það,

og þá á stjórnin að falla fyrir atkvæði

meiri hluta á alþingi. — Falli stjórnin

fyrir réttum rökum og heiðarlegum

vopnum, er það landinu heill en ekki

tjón; falli hún fyrir fölsuðum rökum,

og óhreinum vopnum, er illa farið. Slík

vopn eru tvíeggjuð, sömu vopn mundu

fella næstu stjórn og svo koll af kolli.

Inn á þá æsingabraut er nægilega langt

komið.

Vér höfum fengið loforð ýmsra góðra

manna, um að þeir vilji styðja þessa

tilraun blaðsins, og nefnum vér sérstak-

Iega af þingmönnum hér norðan Iands,

Pétur Jónsson á Gautlöndum, Arna Jóns-

son á Skútustöðum, St. Stefánsson Fagra-

skógi, auk þess alþingism. Guðjón Guð-

laugsson á Ljúfustöðum, Guttormur Vig-

fússon í Geitagerði auk fleiri.

Vér ritnefndarmenn höfum allir svo

lagaðan verkahring, að afskifti vor af

blaðinu verða minni, en vér gjarnan

mundum óska, en gjöra viljum vér hvað

oss er kleyft, til þess, að það haldi sín

loforð.

Stefnuskrá fyrir hin einstöku mál, er

vér ætlum að taka til umræðu, skatta-

mál, kirkjumál, bindindismál, auk þeirra

mála, er stöðu landsins í ríkinu snerta,

þess innanlandsstjórn og einstök fram-

kvæmda- og atvinnumál, finnum vér ekki

ástæðu til að gefa út fyrirfram. Pær

verða oft   svo   víðtækar,   slíkar stefnu-

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4