Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Verkamašurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Verkamašurinn

						VERKAMAÐURINN.

Ritstjóri;   Halldór  Friðjónsson.

I. árgu

Akureyri, fimtudaginn 14. nóvember.

I   I. tbl.

Inngangsorð.

Blað þetta, er hér hefur göngu sína, þarfnast ekki

margra inngangsorða. Stefna þess og tilgangur mun

koma greinilega í Ijós, jafnóðum og það kemur út.

Pað er gefið út af nokkrum verkamönnum, sem er

það fyllilega ljóst, hversu lamandi það er fyrir mál-

efni verkalýðs hjer í bæ, að vera upp á náðir annara

kominn, ef einhver úr þeim hóp hefði Iöngun til að

birta hugsanir sínar á prenti.

Blaðinu er aðallega ætlað að ræða bæjarmál frá

sjónarmiði verkamanna, og mun reyna til að vera þarf-

ur milliliður milli þeirrar stéttar og þeirra manna,

er hafa framkvæmd bæjarmála á hendi, þann tíma er

það kemur út. Pað mun fáum framsýnum mönnum

dyljast, að á þeim tímamótum sem Akureyrarbær

stendur nú, sé þess ekki vanþörf að hreyfa ýmsum

þeim málum, er bæinn varða mikils. Blöðin, sem

gefin eru út hér á staðnum, hafa lítið rætt bæjarmál;

og mætti þetta blað verða til þess að koma hreyfingu

af stað í þá átt, verður ekki annað sagt en betur sé

farið en heima setið. Eins og nú standa sakir, má

búast við að fyrir kjósendum þessa bæjar liggi fyrst

og fremst, að skera úr því með atkvæði sínu, hvort

bærinn skuli fá nýjan framkvæmdarstjóra — bæjar-

stjóra eða ekki; og þar á eftir að kjósa alla bæjar-

stjórn-'na að nýju. Framtíðarheill bæjarfélagsins er svo

mikið undir því komin, að þessar framkvæmdir takist

heppilega, að það þarf meira en meðalværð til að

standa hjá og aðhafast ekki. Er blaðið fúst að flytja

stuttar og gagnorðar greinar um þessi og önnur fram-

faramál bæjarins, og væri æskilegt að sem fæstir

sigldu undir fölsku flaggi. Hreinleiki og drenglund

íframkomu mættu verða einkenni blaðsins; þessvegna

mun það mæla alla jafnt.

Smásögur og skrítlur, sem vakið geta ómengaðan

hlátur, tekur blaðið með þökkum, eftir því er rúm

Ieyfir. Einnig flytur það auglýsingar eftir föngum.

Er það von útgefenda að verkamenn bæjarins greiði

götu blaðsins og láti það mæta íslenskri gestrisni,

Virðingarfylst.

Akureyri, 14. nóv. 1918.

Halldór Friðjónsson.

Bæjarstjórinn.

Síðasti bæjarstjórnarfundur samþykti að láta fara

fram atkvæðagreiðslu um það, hvort bærinn skuli fá

bæjarstjóra, eins og nýustu lög um bæjarstjórn á

Akureyri gefa heimild til. Atkvæðagreiðsla þessi á að

fara fram í næsta mánuði, og er því eigi úr vegi

fyrir kjósendur að íhuga þetta mál vandlega, áður en

þeir fella dóm í því.

Rétt er að athuga nokkuð, hvaða ástæður eru fyrir

því, að mál þetta er komið í það horf, sem það nú

er, og verður því að líta nokkuð til baka, til að

finna fyrstu tildrög þess. Eins og marga rekur sjálf-

sagt minni til, eru  nokkuf  ár  siðan   það  kom  til

umræðu hér í bæ, að nauðsyn bæri til að skipta bæ-

jarfógeta- og sýslumannsembættinu í tvent. Bæjarfó-

getaembæltið, með framkvæmd bæjarmálanna, væri

svo umfangstnikið, að það væri ærið nóg einum

manni, þó hann hefði ekki sýslumannsembættinu að

gegna líka. Voru samþyklar tillögur í þessa átt á

fleirum en einum þingmálafundi hér. En málið fékk

mótspyrnu frá því opinbera; þótti ekki gjðrandi að

fjölga embættum, meðal annars er var borið í væng-

inn. Einnig hlaut málið töluverðan mótblástur frá

kyrstöðumönnum bæjarins, eins og bæjarstjóramálið

hefir og fengið að kenna á.

En þörfin fyrir auknu framkvæmdarvaldi í bænum

hefir haldið málinu yakandi, og þegar ekki var sýni-

legt, að skifting bæjarfógeta- og sýslumannsembættis-

ins fengi framgang, kom bæjarsljórahugmyndin til

umræðu og álita. Hafa framgjarnari menn bæjarins

og afturhaldsmenn togast á um málið, þar til nú að

því er komið svo langt, að lagt er á vald kjósenda,

hvort bæjarstjóri skal kosinn eða ekki.

Spurninginn, sem hver kjósandi hlýtur að leggja fyrir

sig áður en hann greiðir atkvæði í þessu máli, er sú,

hvort bænum sé þarf á bœjarstjóra, eða ekki. Verð-

ur ekki fundinn lykillinn að þeirri gátu, nema nú-

verandi ástand sé athugað, og jafnframt litið fram í

tímann, i áttina til þeirra viðfangsefna, er bæjarins

bíða í næstu framtíð.

Allir aðrir en kyrstöðumenn einir, munu vera sam-

mála um það, að framkvæmd bæjarmálanna sé til-

finnanlega ábótavant eins og nú er. Bæjarfógeti, sem

um leið er framkvæmdarstjóri bæjarins, er hlaðinn

svo mörgum og umfangsmiklum störfum, að hann

skortir tíma til að gefa sig við málefnum bæjarfé-

lagsins eins og þyrfti að vera. Laun þau, er hann

liefir frá bænum, eru líka svo hverfandi Iftill hluti af

takjum hans, að ekki verður krafist af honum, að

hann helgi framkvæmd bæjarmálanna mestan starfs-

tíma sinn, eins og þyrfti að vera ef vel væri. Bæjar-

fulltrúarnir eru allir svo störfum hlaðnir, að bæjar-

málin hljóta altaf að verða hjáverk; þeir fá engin

Jaun fyrir stðrf sín i bæjarstjdrn — nema vanþakk-

lætið, sem allir eru svo ríkir af — og bæjarbúar sýna

ekki meiri áhuga fyrir gangi málanna en það, að

mjög fáir þeirra sækja bæjarstjórnarfundi, þó um há-

vetur sé og ekkert að gjöra. Er ekki ólíklegt að þetta

áhugaleysi bæjarbúa stafi af trúleysi þeirra á fram-

kvæmd bæjarmálanna, þegar svona er í pottinn búið.

Fengi bæjarstjórnin mann í sína þjónustu, sem gæfi

sig eingöngu við bæjarmálum og framkvæmd þeirra,

mundi renna upp nýtt tímabil í framkvæmdasögu

Akureyrarbæjar. Áhugi og trú á getu bæjarfélagsins

mundi glæðast hjá bæjarstjórn og bæjarbúum. Fljót-

ari afgreiðsla bæjarmálanna, myndi veita vorstraum-

um framkvæmdaþorsins inn í bæjarfélagið og hrista

svefndoðann af fólkinu.

Um það atriði, hvort nægilegt verkefni sé fyrir

hendi handa hinum væntanlega bæjarstjóra, verða

varla skiftar skoðanir hjá þeim mönnum, sem annars

fást til að hugsa um það, sem þarf að framkvæmast

á næstu árum, og ekki vilja gjörast þröskuldur í vegi

eðlilegrar framþróunar bæjarfélagsins. Má til athugun-

ar nefna nokkur mál, sem búin eru að vera á döfinni

um skeið, en eru harla skamt á veg komin, ásamt

nýjum málum sem nýir tímar skapa. Rafurmagnsmál-

ið, mesta áhuga- og framfaramá! bæjarins, þarfnast

skjótra og ötulla framkvæmda. Jarðeignir bæjarins

eru í hinni megnustu niðurlægingu, bænum til ómet

anlegs tjóns og vanvirðu. Vegamálum bæjarins þarf

að kippa í viðunanlegt horf, og heilbrigðismálin í

hundunum. Þetta nægir til að rumska við þeim, sem

sofandi eru, en af því að hvert þetta mál verður

sérstaklega tekið til umræðu í blaðinu síðar, verður

ekki minst á þau frekar hér. Að fara að minnast á

mál, sem lítið eða ekkert hefir verið hreyft við enn

þá, verður máske talið með skáldagrillum, en til þéss

nð drepa á eitthvað af því tagi, skal þess getið, að

hugmyndin hans Þorkels um flæðiengjarnar hérna

inn áLeirunni, á að komast í framkvæmd, og það

fyr en margan dreymir enn um-

Bæjarstjórinn á að verða — og verður — driffjöð-

ur þessara mála og annara, er bæjarstjórn felur hon-

um að framkvæma.

Máske eru einhverjir sama sinnis og kerlingin,

sem kunni best við gamla lagið, að þeir álíti að öll

þessi mál geti nuddast áfram með gamla laginu;

bæjarfógetinn geti dugað í stað bæjarstjórans. Eins

og getið er um hér að framan, er þess ekki að

vænta, nema í bæjarfógetaembættinu sæti einhvern

»jötunbjörn«, sem hefði margra manna starfsþol, og

sérstakan áhuga fyrir framkvæmdum bæjarfélagsins.

En til þess eru litlar líkur. Eitt er vist, að núverandi

bæjarfógeti þykir af mörgum ekki fullnægja slíkum

kröfum, og þó mannaskifti yrðu í embættinu, eru,

því miður, litlar líkur til að vér fengjum sérstakan

framkvæmda mann í stað þess fráfarandi. Pað virð-

ist vera rótgróin venja, að láta elstu lögfræðingana

sitja fyrir feitustu embættunum, en löng embættis-

þjónnsta lamar fremur starfsþol og framkvæmdadug,

en auka það. Vér höfum ekki atkvæði um það, hver

hér er eða verður bæjarfógeti; verðum að taka því,

sem að oss er rétt. Bæjarstjóra ræður bæjarstjórn, og

ætti það að vera trygging fyrir því, að í það sæti

fengist maður, er fullnægði þeim kröfum, sem til

hans yrðu gjörðar, ef bærinn tímdi að launa honum

sæmilega.

Pá kemur að því viðkvæma atriði — fjárspurs-

málinu. Sumir menn eru þannig gjorðir, að þeir

sjá eftir hverri krónu, er gengur til starfsmanna Iands

og þjóðar. Óhætt má fullyrða. að„engir peningar

munu óbeinlínis gefa jafn margfalda vexti og þeir,

sem ganga til að Iauna ötulum starfsmanni, í hvaða

stöðu sem hann er. Laun hins væntanlega bæjarstjóra,

þótt rífleg væru, verða ekki bæjarfélaginu tilfinnan-

legri byrði, en dúnfjöður eldishesti.

Hér hefir verið gripið á nokkrum atriðum, sem

mættu vekja menn til umhugsunar um þetta mál.

Verður það uð nægja í bráð. V.m. er ekki í neinum

efa um það, að því betur sem bæjarbúar hugsa um

málið, þess Ijósara verður það fyrir þeim, að öllum,

sem unna framförum bæjarfélagsins, beri að ljá því

fylgi. Blaðið mun ræða málið áfram og leitast við

að skýra allar hliðar þess eftir föngum.

HAUST.

Undarlega drynur, drynur

dröfnin hása skerin við.

Blómið fölnað stynur, stynur

storms í tryltum hlátraklið.

Kuldaharkan næðir, næðir

nótt og vetur færast að. —

Mörg þó eldheit blæðir,  blæðir,

brostin von í hjartastað.

Steináór Sigurðssott.

11

c

3

Q.

C

•n

<

"t

*r

s»

3

S»

3

3

50

»*>

2i

5*

>

c

"t

s»

•n

w

co

c

3

3

C

CL

°3.

5"

3


					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2