Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Verkmannablağ

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Verkmannablağ

						X


.--»- —

I. blað

Útgefandi:   Verkmannafélagið »Dagsbrún« i Reykjavik

M&í 1913

Formáli.

3^|JÓðfélag!D greinist í flokka og stéítir. Peir

íp menn, sem hafa sameiginlegra hagsmuna að

gæta eða búa undir sömu lífskjörum skipa flokk

eða stétt saman.

Þessi flokkaskifting hefirátt sér stað frá fyrstu

tímum menningarinnar hjá öllum þjóðum, eins hjá

okkar þjóð, frá upphafi hennar. Fyr á öldum vóru

þaer stéttir fáar, sem báru verulega glögg sér-

kenni. Hjá öðrum var flokksmeðvitundin dauf

og þær báru að ytra áliti lítinn lit hver af annari.

Á síðustu tímum breytast lífernishættir manna óð-

fluga og hníga æ meir í samvinnu-átiina, einkum

samvinnu innan stéttanna. Hver stétt vinnur sam-

an að sameiginlegum hagsmunum. Hver stétt

skarar eld að sinni köku og dregur eftir megni

hlut úr hendi annara stétta. Þetta er kallað stétta-

barátta. Hún eykst og harðnar ár. frá ári, eftir

því sem samvinnan innan stéttanna eykst og

stéttarmeðvitundin þróast. Þær stéttir serri mesta

stéttarmeðvitund hafa og vinna kappsamlegast

að sameiginlegum hagsmunum, vinna sigur í bar-

áttunni, eða ná að minsta kosti betri aðstöðu,

ná í skæðustu vopnin og öruggustu vígin. Þær

stéttir sem sinnulausar eru um hag sinn og hlut-

verk fara halloka og verða að sæta hörðum frið-

arkostum af hendi sigurvegaranna.

Við verkamenn skipum sérstaka stétt í þjóð-

félaginu. Við lifum við önnur lífskjör, en aðrar

stéttir. Við erum allir snauðir; eigum ekki fé, ekki

Iönd, ekki framleiðslu- eða fjárafla og engin rétt-

indi, sem Iátin verða í askana. Pað eru aðrar

stéttir, sem þessi gæði eiga. Við verðum að lifa

af þeim launum, sem við fáum fyrir það, að vinna

fyrir aðra, — vera fjáraflaverkfæri í hendi, atvinnu

rekenda. Okkur vantar skilyrði til þess, að fram-

leiða sjálfir lífsnauðsynjar okkar. Við verðum að

kaupa þær af öðrum stéttum. Og við höfum

ekkert gjald til að greiða með kaupverðið annað

en vinnuþrek eigin líkama. Pað eitt getum við

selt eða látið í skiftum fyrir lífsnauðsynjar okkar.

Því erlíf okkar og velferð undir því komin, hvori

við fáum kaupanda að vinnunni eða ekki oghvað

hún er í háu verði á markaðinum. Nú er svo

komið, að við eigum líf okkar og velferð undir

öðrum, þörfum þeirra, ástæðum þeirra, vilja þeirra

og jafnvel dutlungum.

Borgaralegar skyldur hvíla á okkur, engu síður

en öðrum stéttum. Við berum sjálfir ábyrgð á

því, að rækja þær skyldur og fullnægja þeim. En

enginn ber ábyrgð á því, að við höfum jafnrétti

við aðrar stéttir. Þegar okkur þrýtur krafta til að

vinna, þá fáum við ekki »lausn í náð« með eftir-

launum, né fáum lífeyri frá verðbréfum eða spari-

sjóðsbókum.    En   við  fáum  annað.    Við  fáum

þunga refsingu fyrir það, að verða sjúkir eða upp-

gefnir fyrir sakir elli og lúa. Við erum sviftir þeim

fáu mannréttindum, sem við áttum áður að nafn-

inu til. Erum settir niður í almenningsálitinu á

bekk með sakamönnum. Og fyrir þennan réttinda-

missi og fyrir lítilsvirðinguna fáum við náðarbrauð

fátækrasjóðsins, oft þurt og brent og altaf marg-

eftirtalið.

En   það   þarf   ekki  elli   og vanheilsu eina til.

Ef einhver þeirra, sem fjárráðin hafa, hættir

að kaupa vöru okkar, vinnuna, af því að hann

heldur að'einhver banki muni svara 7* % hærri

vöxtum, en atvinnureksturinn, eða honum þykir

öruggara að láta fé sitt liggjaí banka, en atvinnu-

rekstri, þá er honum engih sök gefin á því. En

við eigum á hættu að fá sömu refsingu fyrir það,

sem lögð er við vanheilsu og elli.

Slíkum búsifjum eiga verkamenn, daglauna-

menn einir að sæta.

Petta og fleira í lífskjörum þeirra og aðstöðu

í þjóðfélaginu greinir þá glögt frá öðrum mönn-

um, sem sérstaka stétt.

En hvað gerum við svo fyrir sameiginlega

hagsmuni þessarar stéttar?

Við höfum kosningarrétt, samkvæmt stjórnar-

skránni, og mest atkvæðamagn allra stétta.

Við kjósum menn af öðrum stéttum til þess

að fara með löggjafarvaldið, stýra málefnum

sveitarfélaga, bæjarfélaga og þjóðarinnar allrar.

Er það leiðin til þess, að hlynna að hags-

munum verkmannastéttarinnar?

Við styðjum f orði og verki frjálsa samkepni

í atvinnuvegum, verzlun og íramleiðsiu.

Erum við þar að tryggja hagsmuni okkar,

sem stöndum vopnlausir í samkepnisbardagan-

um?

Við höldum uppi blöðum og ritum annara

stétta, kaupum þau oglesum og ritum í þau með

köflum.    En eigum ekkert blað sjálfir.

Er þetta ráðið til þess að halda velli í stétta-

baráttuuni, sem aðrar stéttir hafa hafið og dregið

okkur inn í?

Við skipumst í félög með öðrum stéttum og

flokkum, vinnum með þeim og fyrir þá, svo þeir

geti magnast að vexti og völdum.

Er það sigursæl bardagaaðferð að tvístra lið-

inu forustulaust innanum óvinaherinn?

Nei, — þetta verður að breytast.

Við verðum að fara að rumska og komast til

meðvitundar um sjálfa okkur áður en það er um

seinan. Við megum ekki bíða eftir því að verða

bókstaflega þrælar og verkfæri annara stétta., við

verðum að fara að hugsa og tala hver við annan

í ræðu og riti, um ráð til þess að varðveita stétt

okkar frá niðurlægingu og eymd. Við erum þeg-

ar fallnir nógu djúpt. Við verðum að sækja okk-

ur á  og  komast  upp í jafnhæð við aðrar stéttir.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4