Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Voröld

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Voröld

						


Bein     löggjöf —  Alfrjáls

verzlun —  ÞjóSeign  allra

opinberra nytja.

1111

i,l!

FullkomiS   jafnrétti,   mál-

frelsi,   ritfrelsi.

lllllllH^^

I. ÁRGANGUR

WINNIPEG, MANITOBA,   1. FEBRÚAR  1918

NÚMER 1.

FRETTIR

FylkisþingiS í Manitoba stend-

ur yfir. Þar hefir fátt gerst er

til frétta sé teljandi enn sem

komiS er.

Rannsókn stendur yfir út af

því aS herforingi í Winnipeg vai

kærSur fyrir þaS  aS misþyrmr

mönnum.    Sá  heitir  Gordon  J,

Simpson   sem   kærður   var,   en

'mennirnir   sem   misþyrmt   vav

heita   Robert   Clegg   og   Ralph I

Naish.    Þeir neituðu a£ kl i

herfötum   eða   vinna   aS   stríi i

sökum   trúarbragða   sinna,   en

fyrir þaS voru þeir látnir standn

alllengi alstripaSir undir ískald

ri vatnsbunu og er sagt aS þei

hafi fallið  í öngyit.      MáliS ei

ekki útkljáS.

/

Konur í Winnipeg hafa samiS

bænaskrá um þaS aS Curran dóm-

ari verSi rekinn úr embætti,

vegna þess aS hann hafi felt of

vægan dóm yfir manni sem

Goodridge heitir MaSurinn

var kennari og hafSi gért sig

sekan i ósiöferSi viS stúlkubörn

á skólanum.

Verkamenn virðast vera aS

vakna víðsvegar um lönd og láta

til sín taka. Á Þýzkalandi hafa

þeir gjört stórkostleg verkföll og

krefjast þess aS friSur sé sam-

inn nú þegar án hertekninga og

:in skaSabóta. Verkamenn á

Englandi hafa einnig samþykt aS

ekki skuli fleiri menn teknir í

stri'óte nema stjórnin herskyldi

auðæfi hinna ríku  og leyfi  aS

stofnaS sé til alþjóSa verka-

manna þings' og lávarSadeildin

nfnumin.

Kvennréttindum  miSar  óSum

ifram;   í   B'mdarikjunum  hefi

veriS samþykt að leyfa hom  n

•tkvætii. og burfti til þess brevt

:ng á  stjórnarskránni.       Mikhi

fleiri samveldismenn   (Re">

cans) voru meS því, en sérveldis-

menn   (Ðemocrats) : en Wilson

forseti var því hlyntur og rei^

? baggamnninn.      \ Eugland'

ir     konum     vevifi     veittur

\ ei isréttur   og  fá   6,00(>

vtmia atkvreði fyrir næstu kosn

ngu sem nú er í vændum; er tali^

klegt  aS  verkamenn og konuv

ráSi þar úrslitum aS fullu og öllu.

í Canada er allmikiS um þaS

talaS aS járnbrautarnefndin hef-

ir leyft fél'igunum að hækka

flutningsgjöld um 15 prósent og

nemur þas'um $40,000.000 á ári-

fyrir íbúa Vesturfylkjanna.

xunnarsson

LÁTIN

Oddný Jónína Jakobsdóttir .

kona Árna Eggertssonar verzl-

unarfulltrúa íslands andaSist að

heimili sínu 21. janúar eftir

barnsburS. Húji var mikilhæf

kona og vel gefin. HafSi hún

látiS eftir sig erfSaskrá all-merki

lega, þar sem meSal annars var

veitt fé til stofnunar barna-

heimilis, er þaS mannúSlegt fyr

irtæki og gott. Útförin fór fram

frá heimilinu og Fyrstu lútersku

kirkjunni og var afar-fjölmenn.

fjölvirkur og velvirkur. Hann

var þrekmaSur meS afbrigSum

stór vexti of fr (Sur sýnum,glaSur

og fyndinn; alþýSlegur og blátt

áfram og hjálpsamur, svo aS

varla munu þeir finnast er fleiri

fátækir menn eigi liS aS launa.

Tryggvi Gunnarsson bjó til

svo aö segja einn fegursta skraut

garSinn sem þjóSin á—Alþingis-

garSin. Þ ar var hann vakinn og

sofinn og vann þaS starf alt án

endurgjalds. 1 þeim garSi er

hann grafinn samkvæmt eigin

ósk.

fslenzka þjóSin á þar á bak aS

sjá einum sínum bezta og mesta

syni, sem Tr. Gunnarsson er, og

mörg er sú skepnan sem hann

hefir verndaS frá kvölum og

kulda.

"Já þaS er víst ef dýrin mættu

mæla

þá mundi verSa blessaS nafniS

þitt."

Nýlega var skýrt frá því í ís-

lenzku blaSi aS "meiri háttar"

eldur hefSi komiS upp í húsi.

Sjálfsagt hefir þaS átt aS skiljast

þannig aS kviknaS hafi eldur í

húsi meiriháttar fólks.

••^?.•..•.?^?••••••?^?••"••?^?••-••?^?••••••?^?••"••?^?••-•¦?^?••-••?^?••-••?•?••"•^^^

Steínav i vegí

\

V ?^?••"•'?^•'•"••?J'


Fáir hafa hugmynd um þá steina sem kastaS hefir veris í

veg þessa blaSs áSur en þaS fæddist. Bréf hafa veriS send

út á meSal manna; allskonar sögur spunnar upp og ýmisleg

tortryggni vakin til þess að reyna aS kyrkja þaS í fæSingunni.

Svo langt hefir veriS gengis aS stjórninni í Ottawa hefir veriS

gert aSvart og getur tilgangurinn meS því ekki veriS annar en

sá aS reyna aSi fyrirbyggja útkomu blaSsins. Þetta hefir þó

ekki tekist, og hefir bæSi sambandsstjórnin og hermálastjórnin

komiS fram meS sanngirni og lipurS í þessu máli, þó er söm

þeirra gerSin sem steinunum köstuSu.                                      i

Vegna þess að bannaS hefir verið as mynda hlutafélög

nema meS sérstöku leyfi frá f jármálarásherranum í Ottawa,

er blaSastofnun erfiSari; en um leyfiS hefir þegar veris sótt og

væntum vér aS þaS fáist.

Þess er óskaS og þess er vænst, aS íslendingar sem frjálsum

skoSunum unna gjðTi sitt allra ítrasta til þess aS útbreiSa blaS-

iö og safna fyrir það fé. Bréf eru send til 300 manna í þessu

skyni og ef hver þeirra fengi 10 manns til þess aS leggja fram

$10 hvern, þá er blaSið þegar komiS á fasta fætur fjárhags-

lega. Þetta ætti aS vera auSvelt þar sem ekki þarf aS borga

nema 25 prósent í senn. Það er $2.50 nú þegar og $2.50 á

hverjum þremur mánuSum, eSa aSeins 20c á viku. Þetta blaS

bíst við aS eiga harSsnúinni mótstöSu að mæta, það treystir á

samtök og drenglyndi fslendinga; það er lífsspursmál frjálsum

hugsunum að nú sé hafist handa.

Þetta verður blaö bænda, þeir ættu aS verða stoS þess og

stytta.

Þetta verSurblaS kvenna, konur ættu aS leggja því lið eftir

mætti.

Þetta er líka blaS barnanna; þau gætu mikis hjálpaS til

þess aS úbrelSa blaSiS, þau ættu aS muna eftir Sólskini, Sólöld

kemur í staSinn fyrir þaS.

íslendingar, þaS er undir yöur komiS hvort þetta blaS á

fyrir sér langan aldur eöa stuttan; þér ráSiS forlögum þess.

"Og það er

þá mundi ^

Þessi orð hljóta mörgum aS

hafa flogið i hug í haust þegar sú

frétt barst hingaö vestur aS

Tryggvi Gunnarsson væri látinn.

Fáir eru þeir sem lengra og

vístækara æfistarf eiga vafiS

inn í sögur þjóSar vorrar svo aS

segja ó öllum svæ'ðum en

Tryggvi Gunnarsson.

Þeir eru margir sem bera höf-

uS og herðar yfir samtiSarmenn

sína í einhverju einstöku, en þeir

eru þá oftast úti á þekju í öSrum

efnum.

. AS vera búsýslumaSur, fjár-

sýslu- og verzlunarmaSur, stjórn

máJamaSur og bókmentamaSur

og afkastamikill í öllu; þá sögu

eiga fáir, en Tryggvi Gunnarsson

á hana.

Hann var fæddur 18. okt. 1835

aS Laufási í Þingeyjarsýslu.

Faðir hans var Gunnar prestur

Gunnarsson, en móðir Jóhanna

dóttir Gunnlaugs Briems, sýslu-

manns. Hann nam trésmíSi af

Olafi Briem, móSurbróSur sínum

fékk sveinsbréf þegar hann var

16 ára.

AriS 1859 kvæntist hann Hall-

dóru dóttur Þorsteins prests

Pálssonar f Hálsi í Fnjóskadal,

en hún andaSist 1875 og kvænt-

ist Tryggvi aldrei aftur.

1871 var stofnað hiS svokall-

aSa Gránufélag og var Tryggvi

formaSur þess í 20 ár. Var þaS

fyrsta verzlúnarfélag á íslandi er

teljandi væri og verður ekki töl-

um taliS hvílík bléssun hefir hlot-

ist af því þótt ekki væri reiknaS-

ur sá h'agnaSur sem þaS veitti

beinlinis. MeS því var lagSur

grundvöllur aS stórstíguni verzl-

unar framförum á íslandi.

Tryggvi gerSist brátt héraSs

höfSingi; hann bjó rausnarbúi,

stundaSi smíðar af kappi, fann

upp og smíSaSi merkilega vatns-

mylnu sem vann fjölda mörg

verk; hann var hreppstjóri, bún-

aSarfélagsstjóri og ráða maSur

sveitunga sinna í hvivetna. Bú-

fræSi lærSi hann á landbúnaöar-

Þessa stöku gerði Magnús

Markússon eftir kosningarnar:

Þó Lögberg og Krihgla sér leiS

hafi skift

og lamist um ölmusu brauöin,

þau sanna þaS öllum í ellinni gift

aS ástin er sterkari' en dauSinn.

víst ef dýrin mættu  mæla

[•rSa blessaS nafniS bitt

Þorst. Erlingsson

skála í Noregi. Arið 1858 gekst

hann fyrir því aS nýtt hákarla-

skip var fengið frá.útlöndum og

margfaldaðist hákarla veiSi eftir

Það. Sama ár héldu bændur í

Eyjafirði fund meS sér og af-

réðu aS senda skip meS 12000 kr.

virSi af vörum til Reykjavíkur.

Tryggvi var kjörinn íoringi far-

arinnar, þá rúmlega tvítugur.

Hann ferSaSist nótt og dag,

samdi viS kaupmenn í Reykja-

vík, hélt aftur heim, bjó skipiS

og sigldi tafarlaust af staS.

Þetta var í fyrsta skifti aS vör-

ur væru flujttar sjóleis aS norð-

an til SuSurlands og þótti merki

legt.

ÁriS 1869 var Tryggvi kjör-

inn til alþingis og sat hann alls

á 17. þingum. Var hann þar

oftast meSal hinna mestu at-

kvæSa manna. Hann flutti þar

mörg mál, t.d. þessi: AS gufu-

skipaferSir kæmust á umhverfis

landiS; aS konur fengju jafnrétti

vis menn; aS afnumin yrði vín-

sala; aS lög yrSu samin um dýra

verndun; aS landiS keypti bækur

og handritasafn Jóns Sigurðs-

sonar.

Tryggvi gekst fyrir því ásamt

Einar í Nesi að á fundi á Ljósa-

vatni var stofnaS "ÞjóSvinafé-

lagið" 1870. Jón Sigurðsson var

fyrsti forseti þess, erí Tryggvi

frá 1879 til dauSadags; hefir

þaS félag gefiS út margar bæk-

ur og merkar, og Tryggvi

lagði því oft fé úr eiginn

vasa. ÞjóSvinafélags almanak-

iS og Dýravinurinn verSa ávalt

kærar bækur öllum sönnum ís-

lendingum.

"Mörgum stórvirkjum veitti

Tryggvi f orstöS; má þar til nefna

AlþingishúsiS, GagnfræSaskól-

ann á MöSruvöllum, brúna á

Skjálfanda; brúna á ölvusá;

bankahúsJS, ofl.

Tryggvi Gunnarsson var

meiri maSur en svo, og verk hans

víStækari, en as því verSi lýst í

stuttri blaðagrein; hann var einn

þeirra fáu manna sem bæSi var

BITAR

Grátum ekki, munum heldur.

Free Press hafsi málfrelsi og

ritfrelsi á stefnuskrá sinni 1915

en hefir nú "strikaS þaS út."

Sagt er aS Valtýr Guðmunds-

son ámæli Dönum fyrir vægS viíS

fslendinga.— ÞaS eru lífseigir

draugar sem ganga aftur tutt-

ugu árum eftir aS þeir eru grafn-

ir.

Manitoba réttvísi: MaSur

stal skyrtu ræfli og var dæmdur

í sex mánaSa fangelsi; annar

stal $1,000,000 og honum var

slept hegningarlaust.

Nýlega er því haldiS fram í

blaSi aS stríSiS hafi bjargaS

heiminum frá yfirráðum verka-

manna—ætli tíminn sýni ekki

hiS gagnstæSa.                           ?

ÞaS óhapp vildi til nýiega aö

planki brotnaSi í pallinum sem

Manitobastjórnin stóS á og er

búist við aS sumir ráSherrarnir

muni detta niSur um gatið.

?   *

(Bull

+ +

Þótt pyngjan þín sé fjarri' aS vera full

og fylgt þú hafir margri von til jarSar,

aS skíra' og móta sálar sinnar gull

aS síðstu reynist þaS sem mestu varSar.

Eg lasta hvergi' aS horf a út á vi8

og hafa gát á breyting vinda' og strauma,

en gleymdu sízt aö vera inn á viö

á verSi—í riki þinna stóru drauma.

Þar áttu' aS hafa örugt vald og stjórn

á öllum strengjum, geislum, flaumi, bárum;

þaS kostar sjálfsagt marga mikla fóm

en—málmur andans skírist bezt í tárum.

Eg veit aS skortur gjaldsins getur oft

þér göngu þyngt og jafnvel lamas þoris,—

en þegar hreint er andans andrúms loft,

þig ofurlisi fær hann trauSla bori&

Og mörgum hefir auSsafn orBiS hált

og æf iraunir þungar sálum bakaS;

en andans gull er himnaríki hálft

þeim helgidómi yfir skyldi vakaö!

En farSu aldrei samt aS drauga sic

er sátu daga' og nætur inni' í haugum

og töldu gull sitt vafurlogann viS

og vörSinn héldu yfir rauSum baugum.

Nei, gef þú, gef þú—gulli andans strá

á götur f jöldans, þvi er skírt þú hefur,

þaS eykst og bezt þér blessast einmitt þá

og bætist viS, því meira sem þú gef ur.

Eitt hlýju bros, eitt ástúsleikans orS,

eitt ylríkt handtak stundum meira vegur,

en pyngja full og borin krás á borð

og bikar veiga dýr og glæsilegur.

Nei, ekki skaltu' um fátækt þína fást,

þótt forumaSur sértu hérna megin,

ef þú átt nóg af innri birtu' og ást

er endist þér aS létta þreyttum veginn.

GuSmundur GuSmundsson

iíiliiilillilB

liillliMlilllllllillllilPiiW^^^^^

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4