Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Voröld

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Voröld

						

Bein     löggjöf —  Alfrjáls
verzlun —  ÞjóSeign  allra
opinberra nytja.
1111
i,l!
FullkomiS   jafnrétti,   mál-
frelsi,   ritfrelsi.
lllllllH^^
I. ÁRGANGUR
WINNIPEG, MANITOBA,   1. FEBRÚAR  1918
NÚMER 1.
FRETTIR
FylkisþingiS í Manitoba stend-
ur yfir. Þar hefir fátt gerst er
til frétta sé teljandi enn sem
komiS er.
Rannsókn stendur yfir út af
því aS herforingi í Winnipeg vai
kærSur fyrir þaS  aS misþyrmr
mönnum.    Sá  heitir  Gordon  J,
Simpson   sem   kærður   var,   en
'mennirnir   sem   misþyrmt   vav
heita   Robert   Clegg   og   Ralph I
Naish.    Þeir neituðu a£ kl i
herfötum   eða   vinna   aS   stríi i
sökum   trúarbragða   sinna,   en
fyrir þaS voru þeir látnir standn
alllengi alstripaSir undir ískald
ri vatnsbunu og er sagt aS þei
hafi fallið  í öngyit.      MáliS ei
ekki útkljáS.
/
Konur í Winnipeg hafa samiS
bænaskrá um þaS aS Curran dóm-
ari verSi rekinn úr embætti,
vegna þess aS hann hafi felt of
vægan dóm yfir manni sem
Goodridge heitir MaSurinn
var kennari og hafSi gért sig
sekan i ósiöferSi viS stúlkubörn
á skólanum.
Verkamenn virðast vera aS
vakna víðsvegar um lönd og láta
til sín taka. Á Þýzkalandi hafa
þeir gjört stórkostleg verkföll og
krefjast þess aS friSur sé sam-
inn nú þegar án hertekninga og
:in skaSabóta. Verkamenn á
Englandi hafa einnig samþykt aS
ekki skuli fleiri menn teknir í
stri'óte nema stjórnin herskyldi
auðæfi hinna ríku  og leyfi  aS
stofnaS sé til alþjóSa verka-
manna þings' og lávarSadeildin
nfnumin.
Kvennréttindum  miSar  óSum
ifram;   í   B'mdarikjunum  hefi
veriS samþykt að leyfa hom  n
•tkvætii. og burfti til þess brevt
:ng á  stjórnarskránni.       Mikhi
fleiri samveldismenn   (Re">
cans) voru meS því, en sérveldis-
menn   (Ðemocrats) : en Wilson
forseti var því hlyntur og rei^
? baggamnninn.      \ Eugland'
ir     konum     vevifi     veittur
\ ei isréttur   og  fá   6,00(>
vtmia atkvreði fyrir næstu kosn
ngu sem nú er í vændum; er tali^
klegt  aS  verkamenn og konuv
ráSi þar úrslitum aS fullu og öllu.
í Canada er allmikiS um þaS
talaS aS járnbrautarnefndin hef-
ir leyft fél'igunum að hækka
flutningsgjöld um 15 prósent og
nemur þas'um $40,000.000 á ári-
fyrir íbúa Vesturfylkjanna.
xunnarsson
LÁTIN
Oddný Jónína Jakobsdóttir .
kona Árna Eggertssonar verzl-
unarfulltrúa íslands andaSist að
heimili sínu 21. janúar eftir
barnsburS. Húji var mikilhæf
kona og vel gefin. HafSi hún
látiS eftir sig erfSaskrá all-merki
lega, þar sem meSal annars var
veitt fé til stofnunar barna-
heimilis, er þaS mannúSlegt fyr
irtæki og gott. Útförin fór fram
frá heimilinu og Fyrstu lútersku
kirkjunni og var afar-fjölmenn.
fjölvirkur og velvirkur. Hann
var þrekmaSur meS afbrigSum
stór vexti of fr (Sur sýnum,glaSur
og fyndinn; alþýSlegur og blátt
áfram og hjálpsamur, svo aS
varla munu þeir finnast er fleiri
fátækir menn eigi liS aS launa.
Tryggvi Gunnarsson bjó til
svo aö segja einn fegursta skraut
garSinn sem þjóSin á—Alþingis-
garSin. Þ ar var hann vakinn og
sofinn og vann þaS starf alt án
endurgjalds. 1 þeim garSi er
hann grafinn samkvæmt eigin
ósk.
fslenzka þjóSin á þar á bak aS
sjá einum sínum bezta og mesta
syni, sem Tr. Gunnarsson er, og
mörg er sú skepnan sem hann
hefir verndaS frá kvölum og
kulda.
"Já þaS er víst ef dýrin mættu
mæla
þá mundi verSa blessaS nafniS
þitt."
Nýlega var skýrt frá því í ís-
lenzku blaSi aS "meiri háttar"
eldur hefSi komiS upp í húsi.
Sjálfsagt hefir þaS átt aS skiljast
þannig aS kviknaS hafi eldur í
húsi meiriháttar fólks.
••^?.•..•.?^?••••••?^?••"••?^?••-••?^?••••••?^?••"••?^?••-•¦?^?••-••?^?••-••?•?••"•^^^
Steínav i vegí
\
V ?^?••"•'?^•'•"••?J'

Fáir hafa hugmynd um þá steina sem kastaS hefir veris í
veg þessa blaSs áSur en þaS fæddist. Bréf hafa veriS send
út á meSal manna; allskonar sögur spunnar upp og ýmisleg
tortryggni vakin til þess að reyna aS kyrkja þaS í fæSingunni.
Svo langt hefir veriS gengis aS stjórninni í Ottawa hefir veriS
gert aSvart og getur tilgangurinn meS því ekki veriS annar en
sá aS reyna aSi fyrirbyggja útkomu blaSsins. Þetta hefir þó
ekki tekist, og hefir bæSi sambandsstjórnin og hermálastjórnin
komiS fram meS sanngirni og lipurS í þessu máli, þó er söm
þeirra gerSin sem steinunum köstuSu.                                      i
Vegna þess að bannaS hefir verið as mynda hlutafélög
nema meS sérstöku leyfi frá f jármálarásherranum í Ottawa,
er blaSastofnun erfiSari; en um leyfiS hefir þegar veris sótt og
væntum vér aS þaS fáist.
Þess er óskaS og þess er vænst, aS íslendingar sem frjálsum
skoSunum unna gjðTi sitt allra ítrasta til þess aS útbreiSa blaS-
iö og safna fyrir það fé. Bréf eru send til 300 manna í þessu
skyni og ef hver þeirra fengi 10 manns til þess aS leggja fram
$10 hvern, þá er blaSið þegar komiS á fasta fætur fjárhags-
lega. Þetta ætti aS vera auSvelt þar sem ekki þarf aS borga
nema 25 prósent í senn. Það er $2.50 nú þegar og $2.50 á
hverjum þremur mánuSum, eSa aSeins 20c á viku. Þetta blaS
bíst við aS eiga harSsnúinni mótstöSu að mæta, það treystir á
samtök og drenglyndi fslendinga; það er lífsspursmál frjálsum
hugsunum að nú sé hafist handa.
Þetta verður blaö bænda, þeir ættu aS verða stoS þess og
stytta.
Þetta verSurblaS kvenna, konur ættu aS leggja því lið eftir
mætti.
Þetta er líka blaS barnanna; þau gætu mikis hjálpaS til
þess aS úbrelSa blaSiS, þau ættu aS muna eftir Sólskini, Sólöld
kemur í staSinn fyrir þaS.
íslendingar, þaS er undir yöur komiS hvort þetta blaS á
fyrir sér langan aldur eöa stuttan; þér ráSiS forlögum þess.
"Og það er
þá mundi ^
Þessi orð hljóta mörgum aS
hafa flogið i hug í haust þegar sú
frétt barst hingaö vestur aS
Tryggvi Gunnarsson væri látinn.
Fáir eru þeir sem lengra og
vístækara æfistarf eiga vafiS
inn í sögur þjóSar vorrar svo aS
segja ó öllum svæ'ðum en
Tryggvi Gunnarsson.
Þeir eru margir sem bera höf-
uS og herðar yfir samtiSarmenn
sína í einhverju einstöku, en þeir
eru þá oftast úti á þekju í öSrum
efnum.
. AS vera búsýslumaSur, fjár-
sýslu- og verzlunarmaSur, stjórn
máJamaSur og bókmentamaSur
og afkastamikill í öllu; þá sögu
eiga fáir, en Tryggvi Gunnarsson
á hana.
Hann var fæddur 18. okt. 1835
aS Laufási í Þingeyjarsýslu.
Faðir hans var Gunnar prestur
Gunnarsson, en móðir Jóhanna
dóttir Gunnlaugs Briems, sýslu-
manns. Hann nam trésmíSi af
Olafi Briem, móSurbróSur sínum
fékk sveinsbréf þegar hann var
16 ára.
AriS 1859 kvæntist hann Hall-
dóru dóttur Þorsteins prests
Pálssonar f Hálsi í Fnjóskadal,
en hún andaSist 1875 og kvænt-
ist Tryggvi aldrei aftur.
1871 var stofnað hiS svokall-
aSa Gránufélag og var Tryggvi
formaSur þess í 20 ár. Var þaS
fyrsta verzlúnarfélag á íslandi er
teljandi væri og verður ekki töl-
um taliS hvílík bléssun hefir hlot-
ist af því þótt ekki væri reiknaS-
ur sá h'agnaSur sem þaS veitti
beinlinis. MeS því var lagSur
grundvöllur aS stórstíguni verzl-
unar framförum á íslandi.
Tryggvi gerSist brátt héraSs
höfSingi; hann bjó rausnarbúi,
stundaSi smíðar af kappi, fann
upp og smíSaSi merkilega vatns-
mylnu sem vann fjölda mörg
verk; hann var hreppstjóri, bún-
aSarfélagsstjóri og ráða maSur
sveitunga sinna í hvivetna. Bú-
fræSi lærSi hann á landbúnaöar-
Þessa stöku gerði Magnús
Markússon eftir kosningarnar:
Þó Lögberg og Krihgla sér leiS
hafi skift
og lamist um ölmusu brauöin,
þau sanna þaS öllum í ellinni gift
aS ástin er sterkari' en dauSinn.
víst ef dýrin mættu  mæla
[•rSa blessaS nafniS bitt
Þorst. Erlingsson
skála í Noregi. Arið 1858 gekst
hann fyrir því aS nýtt hákarla-
skip var fengið frá.útlöndum og
margfaldaðist hákarla veiSi eftir
Það. Sama ár héldu bændur í
Eyjafirði fund meS sér og af-
réðu aS senda skip meS 12000 kr.
virSi af vörum til Reykjavíkur.
Tryggvi var kjörinn íoringi far-
arinnar, þá rúmlega tvítugur.
Hann ferSaSist nótt og dag,
samdi viS kaupmenn í Reykja-
vík, hélt aftur heim, bjó skipiS
og sigldi tafarlaust af staS.
Þetta var í fyrsta skifti aS vör-
ur væru flujttar sjóleis aS norð-
an til SuSurlands og þótti merki
legt.
ÁriS 1869 var Tryggvi kjör-
inn til alþingis og sat hann alls
á 17. þingum. Var hann þar
oftast meSal hinna mestu at-
kvæSa manna. Hann flutti þar
mörg mál, t.d. þessi: AS gufu-
skipaferSir kæmust á umhverfis
landiS; aS konur fengju jafnrétti
vis menn; aS afnumin yrði vín-
sala; aS lög yrSu samin um dýra
verndun; aS landiS keypti bækur
og handritasafn Jóns Sigurðs-
sonar.
Tryggvi gekst fyrir því ásamt
Einar í Nesi að á fundi á Ljósa-
vatni var stofnaS "ÞjóSvinafé-
lagið" 1870. Jón Sigurðsson var
fyrsti forseti þess, erí Tryggvi
frá 1879 til dauSadags; hefir
þaS félag gefiS út margar bæk-
ur og merkar, og Tryggvi
lagði því oft fé úr eiginn
vasa. ÞjóSvinafélags almanak-
iS og Dýravinurinn verSa ávalt
kærar bækur öllum sönnum ís-
lendingum.
"Mörgum stórvirkjum veitti
Tryggvi f orstöS; má þar til nefna
AlþingishúsiS, GagnfræSaskól-
ann á MöSruvöllum, brúna á
Skjálfanda; brúna á ölvusá;
bankahúsJS, ofl.
Tryggvi Gunnarsson var
meiri maSur en svo, og verk hans
víStækari, en as því verSi lýst í
stuttri blaðagrein; hann var einn
þeirra fáu manna sem bæSi var
BITAR
Grátum ekki, munum heldur.
Free Press hafsi málfrelsi og
ritfrelsi á stefnuskrá sinni 1915
en hefir nú "strikaS þaS út."
Sagt er aS Valtýr Guðmunds-
son ámæli Dönum fyrir vægS viíS
fslendinga.— ÞaS eru lífseigir
draugar sem ganga aftur tutt-
ugu árum eftir aS þeir eru grafn-
ir.
Manitoba réttvísi: MaSur
stal skyrtu ræfli og var dæmdur
í sex mánaSa fangelsi; annar
stal $1,000,000 og honum var
slept hegningarlaust.
Nýlega er því haldiS fram í
blaSi aS stríSiS hafi bjargaS
heiminum frá yfirráðum verka-
manna—ætli tíminn sýni ekki
hiS gagnstæSa.                           ?
ÞaS óhapp vildi til nýiega aö
planki brotnaSi í pallinum sem
Manitobastjórnin stóS á og er
búist við aS sumir ráSherrarnir
muni detta niSur um gatið.
?   *
(Bull
+ +
Þótt pyngjan þín sé fjarri' aS vera full
og fylgt þú hafir margri von til jarSar,
aS skíra' og móta sálar sinnar gull
aS síðstu reynist þaS sem mestu varSar.
Eg lasta hvergi' aS horf a út á vi8
og hafa gát á breyting vinda' og strauma,
en gleymdu sízt aö vera inn á viö
á verSi—í riki þinna stóru drauma.
Þar áttu' aS hafa örugt vald og stjórn
á öllum strengjum, geislum, flaumi, bárum;
þaS kostar sjálfsagt marga mikla fóm
en—málmur andans skírist bezt í tárum.
Eg veit aS skortur gjaldsins getur oft
þér göngu þyngt og jafnvel lamas þoris,—
en þegar hreint er andans andrúms loft,
þig ofurlisi fær hann trauSla bori&
Og mörgum hefir auSsafn orBiS hált
og æf iraunir þungar sálum bakaS;
en andans gull er himnaríki hálft
þeim helgidómi yfir skyldi vakaö!
En farSu aldrei samt aS drauga sic
er sátu daga' og nætur inni' í haugum
og töldu gull sitt vafurlogann viS
og vörSinn héldu yfir rauSum baugum.
Nei, gef þú, gef þú—gulli andans strá
á götur f jöldans, þvi er skírt þú hefur,
þaS eykst og bezt þér blessast einmitt þá
og bætist viS, því meira sem þú gef ur.
Eitt hlýju bros, eitt ástúsleikans orS,
eitt ylríkt handtak stundum meira vegur,
en pyngja full og borin krás á borð
og bikar veiga dýr og glæsilegur.
Nei, ekki skaltu' um fátækt þína fást,
þótt forumaSur sértu hérna megin,
ef þú átt nóg af innri birtu' og ást
er endist þér aS létta þreyttum veginn.
GuSmundur GuSmundsson
iíiliiilillilB
liillliMlilllllllillllilPiiW^^^^^
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4