Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Rödd fólksins - Reykjavķk

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Rödd fólksins - Reykjavķk

						„ANÖSSÓKASAFN

Rodd íólksíns

GEFIÐ    ÚT   AF   S A M T Ö K U M    FRJALSLYNDRA   MANNA

Jtt I8 86 4X

1S3-ANDS

Rifstjóri og ábyrgðarmaður:

Benjamín Sigvaldason, fræðimaður

Sími um stundarsakir: 81538

Ritstjórn og afgreiðsla

á Laufásveg 13, kjallaranum

Viðtalstími kl. 10-12 f. h.

og 1-3 e. h.

I. árg

1. marz 1952

I. blað

Við kjósum nýjan

þjóðhöfðingja

ívor

Á næsta vori ber okkur íslendingum að kjósa nýjan þjóð-

höfðingja, en sem stendur fara með æðstu völd í landinu

þrír menn, sem nefnast „handhafar forsetavalds", ög er þetta

fyrirkomulag fremur illa séð af þjóðinni. Hún vill eiga sinn

þjóðhöfðingja, og hún vill að varaforseti taki við völdum, ef

forsetinn fellur frá, og eins ef um forföll er að ræða. En

stjórnarskráin er svo fátækleg að gerð, að raunverulega eig-

um við engan varaforseta. Nú er það kunnugt, að varaforseti

getur reynst eins vel og hver annar forseti, og er það öllum

heimi ljósast, síðan Truman tók við völdum í Bandaríkjun-

um, því hann hefur þótt reynast með ágætum. Þetta leiðir til

þess ,að við íslendingar sættum okkur aldrei við annað, en að

því ákvæði verði komið inn í stjórnarskrána, að kosinn skuli

varaforseti, um leið og forsetakjör fer fram.

En þetta ákvæði vantar ennþá í stjórnarskrá okkar, svo að

um slíka kosningu verður ekki að ræða að þessu sinni. En

sjálfan forsetann kjósum við á komandi vori, og er nú ekki um

annað meira rætt meðal almennings en það, hver muni verða

valinn í þá virðulegu stöðu. Hver verður þjóðhöfðingi okkar

nœstu fjögur árin?

Áður en þeirri spurningu verður svarað, verður að skyggn-

ast eftir því, hvaða kröfur þjóðin gjörir til þess manns, sem

hún vill gera að þjóðhöfðingja sínum. Því er fljótsvarað. Hann

verður að vera vitmaður góður og sannur drengskaparmað-

ur með gjörsamlega óflekkaða fortíð og glæsilegan starfsferil.

Hann þarf að vera réttlátur og sannsýnn, og hafa mikla þekk-

ingu á athafnalífi þjóðarinnar og þjóðarhögum yfirleitt. Og

um fram allt þarf hann að vera laus við þær viðjar og þá

fjötra, sem stjórnmálaflokkarnir hafa lagt á flesta málsmet-

andi menn þessa lands. Sá, sem er bundinn flokksfjötrum,

skoðar alla hluti með gleraugum þeim hinum sterku, er

flokkurinn hefur sett á nef hans. En slíkir menn eru ekki

heppilegir til þess að stjórna landinu með alþjóðarhag fyrir

augum. Og slíkan þjóðhöfðingja höfum við ekkert með að

gera. Betra væri þá að hafa hann engan.

En eigum við íslendingar nokkurn mann, sem fullnægir

öllum þeim kröfum, sem þjóðin gjörir til þess manns, er hún

vill kjósa í sitt æðsta og virðulegasta embætti — gera að þjóð-

höfðingja sínum? Já, það vill svo vel til, að við eigum einn

slíkan mann — og það er hr. Gísli Sveinsson, fyrrv. sendi-

herra. Hann er, sem alþjóð er raunar kunnugt, einstakur

drengskaparmaður og vitmaður mikill. Hann hefur gegnt

sínum embættum með frábærum dugnaði og virðuleik, svo

þar hefur hvergi blettur á fallið. Hann hefur verið sendiherra

erlendis um skeið, og þar fengið tækifæri til að kynnast er-

lendum þjóðhöfðingjum, siðum þeirra og háttum, og veit því

glögg skil á öllu því mikla og margháttaða starfi, sem hver

þjóðhöfðingi verður að leysa af hendi.

Þá er það og mikilsvert, að hann hefur sýnt það svo vel,

sem verða má, að hann er engum flokksböndum bundinn, og

gætir þess að starfa ávallt með hag þjóðarheildarinnar fyrir

augum, en metur hina margumræddu flokkshagsmuni ein-

kis, þegar því er að skipta. Hann starfaði að vísu lengi heill

og óskiptur í sínum flokki,. En er flokkur hans tók til þess ó-

Hleypt úr hlaði

Allt á sitt upphaf og svo er einn-

ig með þetta litla blað, sem nú

hefur göngu sína. Sívaxandi dýrtíð

í landinu og verðfall peninganna er

mál, sem hefur verið á hvers manns

vörum nú um langt skeið, og öll-

um hugsandi mönnum hef ur staðið

ógn af. Það er tvímælalaust álit

allra hugsandi manna í landinu,

að afleiðingin af þessari þróun mál-

anna hljóti að verða geigvænleg

fyrir allt atvinnulíf þjóðarinnar og

þjóðarbúskapinn yfirleitt, ef allt er

Iátið afskiptalaust og ekki reynt að

spyrna við fótum. Það er auðvitað

hægra að halda undan brekkunni,

en klífa í brattann. En sú þjóð, sem

ávallt heldur undan brekkunni, á

sér enga framtíð. Hún hlýtur fyrr

eða síðar að glata sjálfstæði sínu

og efnahagskerfið hrynur í rústir.

Raunhæfra aðgerða, til að koma

í veg fyrir afleiðingar peningaverð-

fallsins, hefur lítið orðið vart, og

verður ekki betur séð en að vald-

hafarnir séu sammála um það eitt,

að gera ekkert, sem að haldi mætti

koma. Því hefur maður spurt

mann: Hvert stefnir í fjármálum

og efnahagsmálum þjóðarinnar?

Verður allt látið reka á reiðanum,

þar til þjóðarbúskapur okkar

hrynur í rústir? Er ekki hinu ný-

fengna sjálfstæði okkar hætta bú-

in, ef ekki verður reynt að „stemma

á að ósi"?

Við þessum spurningum hafa

engin svör fengizt frá þeim mönn-

um, sem ætla mætti að helzt gætu

um þetta dæmt. En það eru vald-

hafar landsins og hinir skólalærðu

hagfræðingar, sem þeir hafa sér

við hlið. Almenningur hefur orðið

að mynda sér sínar eigin skoðanir

um  þessi   mál,   en  þær   skoðanir

munu vera mjög á einn veg.

Eftir að ritstj. þessa blaðs hafði

rætt þetta mál við fjölda manna

úr öllum stéttum, komu fram á-

skoranir um það, að halda fund um

málið. Var boðað til hans hinn 13.

janúar s. 1. í Listamannaskálanum.

En svo illa vildi til, að einmitt

þennan dag var stórviðri — eitt

versta veður, sem komið hefur á

þessum vetri, og hafa þau þó mörg

verið vond — því um kvöldið var

þess getið í fréttum, að vindhrað-

inn hér í Reykjavík hefði verið 12

—13 vindstig, en slíkt veður nefnd-

ist Fellibylur í gamla daga. Þetta

leiddi til þess, að fjöldi manns, sem

ætlaði að mæta á fundinum, hætti

við að koma, því flestir bjuggust

við að fundurinn félli niður. Þrátt

fyrir það, að veðrið mátti kallast

gjörsamlega ófært, mættu þó furðu

morgir, og fór fundurinn hið bezta

fram. Þar kom fram eftirfarandi

tillaga:

„Almennur fundur, haldinn í

Listamannaskálanum sunnudaginn

13. jan. 1952, lítur þannig á, að

hið stöðuga verðfall peninganna,

sem átt hefur sér stað að undan-

fömu, sé stórhættulegt efnahags-

kerfi og sjálfstæði þjóðarinnar, og

hljóti að leiða til þess, að atvinnu-

vegirnir hrynji í rústir fyrr en var-

ir og þjóðin standi þá á barmi

gjaldþrots og vandræða. — Þess

vegna skorar fundurinn á alla þjóð-

holla fslendinga, sem vilja varð-

veita og efla frelsi, sjálfstœði og

almenna velmegun þjóðarinnar, að

beita sér fyrir því með öllum hugs-

anlegum lýðræðislegum ráðum, að

verðfall peninganna verði þegar

stöðvað og verðgildi þeirra síðan

aukið smámsaman, sparnaðarvið-

leitni almennings glædd og styrkt

Frh. á 3. síðu.

yndisúrræðis, að hefja samstarf við kommúnista, setti hann

hnefann í borðið, og sýndi þá, að harin var mikilmenni, sem

mat meira þjóðarhag en stundarhag flokksins. En þetta sam-

starf fyrrnefndra flokka, er vafalaust mesta þjóðarógæfan,

sem dunið hefur yfir þessa litlu þjóð. Við þessu þjóðarböli vildi

Gísli Sveinsson sporna, svo sem framast mátti verða. Og það

var ekki hans sök, þótt hans ráð væru ekki tekin til greina. —

Síðan hefur Gísli Sveinsson látið innlend stjórnmál afskipta-

laus. En hann býr enn yfir fullum starfskörftum, og þá miklu

starfskrafta vill þjóðin hagnýta sér.

Samtök þau, er að blaði þessu standa, munu beita sér af

fyllsta afli fyrir því, að Gísli Sveinsson verði kosinn þjóðhöfð-

ingi íslands á komandi vori. Og að þessum samtökum standa

menn úr flestum stéttum þjóðfélagsins.

Eigi er blaðinu kunnugt um hvernig Gísli Sveinsson sjálfur

lítur á þessi mál. En hitt er vitað, að hann er allra manna

skylduræknastur og þjóðhollastur. Því má telja það fullvíst,

að þegar hann verður þess vís, að þjóðin óskar eftir því, að

hann verði forseti ríkisins, þá muni han gjöra skyldu sína og

taka við hinu virðulega embætti.

Sú fregn hefur því miður flogið fyrir, að hinir pólitísku flokkar hafi í hyggju, að gera mikil

hrossakaup og pólitíska verzlun um þetta virðulegasta embætti landsins. Verður því ekki tní-

að fyrr en á reynir, því slíkt vœri hrópleg móðgun við þjóðina, sera vill skilyrðislaust halda

þjóðhöfðingjaembættinu utan við hið pólitíska dœgurþras og óskar þess eins, að forsetinn verði

aldrei dreginn inn í þœr stjórnmálaerjur, sem hún er sannariega orðin þreytt á.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4