LANI3S8ÓKA&APÍJ JTC !3017 i ¦¦¦ ' l\i;)} i3 GESTU i. *rg. Vestmannaeyjum, II. september 1932. I. Ibl. Gestur. þetta blað tjildar aðelns til elnn- ir nætur, eins og líka nafnið bendir tll. Höfundur þess hefur hvorkl títna, tækifæri né vilja til ið ríðast í neim blaðaútgifu að stiðaldri. Hiusvegar hefur hinn gaman að því að skreppa snögg- vast I heimsókn inn á stjórnmála- ivlðlð, skygnast þar um og lýsa því, sem fyrir augun ber. Gest- Irnir kama oft luga á ýmislégt, bæöi það sem betur fer og afiaga, •em heimamennirnir ekki sjáeði cru hsottir ið kæra sig um ið sjá. Af því hafur miltækið mynd- ast, ið glögt sé gestsaugað, hvort •em það sannast i hér eða ekki. Si, er þenna gest seudir, hefur oft áður fengið góðar viðtðkur hjá Vestmanneyingum þegar hann hefur komið i helmsókn i rit- vðllinn, þótt hann hafi stundum verið berorður og jafnan sagt þið, sem honum hefur búið í brjósti. (slendingar eru lika það gestrisnir, að þeim þykir jafnm gaman að gestakomu í fisinninu, og þeir einir úthýsa gestum þeim er ið garði bera, sem eru sér- lega ómannblendnir eða eitthvað hifi ið fela. Vona ég þvi, að Gestur minn fii góðar viðtðkur enda mun hann ekki troða menn oft um tær. Úlgefandi þingræðið. í aíðasta tölublaði Ingjalds er þoaa getiö í smágreiu einni, að í Ungverjalandi aó litið svo á, aö Btjórnmálaflokkur, aem hefur á stefnuskrá sinni breytingu á þjóö- skipulaginu með byltingu, eigi ekki heima í þingræðislandi, og þvl hafi tveir menn verið hengdir þar ný- lega iyrir að hafa boðað byitinga- kenningar. Svo er að sjá sem rit- Btjóranum finniat þeasi aðferð til að vernda þingræðið eðlileg, enda þótt hann sé hversdagslega ekki mjog blóðþyrstnr. Þetta gefur mér tilefni til nokkurra hugleið- inga um þingræðið eins og það birtiat her á landi og annarataðar. Við skulum )>á snöggvaBt gera ráð fyrir þvi, að þingræðið sé heilagt og það þjóðskipulag sem fleatar menningarþjóðir mitímans búa við, 80 það íullkomnasta og basta stjórnarfyrirkomulag — svo fullkomið og gott, að það ætti að vera hengingarsök að vilja bylta því um. En hvernig hefur mann- kynið öðlast þenna mikla feng, þingræðið? Þvi er fljótsvarað, Með byltingu á byltingu ofan — eftir langa baráttu og blóðsúthell- ingar. Elsta stjómarskráin — Magna Charta Engiendinga — var íengin fyrir 20 mannsOldrum síð- an með uppreisn aðalsina gegn konungsvaldinu, Lýðræði Banda- ríkjaDna var fengið með byltingu, sem borgararnir þar gerðu gegn þingræðislandinu Englandi. Stjórn- frelsi Hollendinga var fengið með byltingir gego Filippusi Spánar- konungi. Frakkar hafa öðlast sitt þingræði, í þeirri mynd, sem það nú er, eftir 4 blóðugar byltingar —- sem sé 1789, 1830, 1848 og 1870. Svona má lengi halda á~ fram. Þingræöið, sem ekki má heyra byltingu nefnda, er sjálft sprcttið upp úr blóðugum jarðvegi byitinganna. Það hefði aldrei kom- ist á, ef ekki hefðu verið til bylt- ihgasinnaðir menn, sem voru reíðubúnir að leggja líflð í söl- urnar til þess að losna við rikj- andi stjórnarfar. Um leið og Horthy, Kr. Linnet og aðrir þingræðissinnar hengja byltingaboðendur nútimans, þá verða þeir því að syogja lof og dýrð byltingamönnum liðinna ára, Mm hengdir voru af þeirra tíma valdhöfum eða látnir rotna Jifandi í íangaklefum Bastiilunnar í París og Péturs-PálB-fangfilsisins i SV Pétursborg eða voru húðstrýktir til bana í námunum f Siberiu. Fylgendum hina heilaga þingiæð- is fer því líkt og dómurum hins heilaga rannsóknarróttar á fyrri öldum, sem sungu Guði kærleik- ane og misskunssmdanna lof og dÝrð á meðan þeir voru að pynta til bana þá, sem vildu fylgja kenn- ingum hans betur m þeir sjái&r. »Hér er Oðru máli að gegna" býst ég nú við að Horthy, Linn- et & Co. segi. „Konungdæmið franska og taardæmið rússneska var úrelt, rotið og spiit, en það er þingræðisfyrirkomulagið ekki. Þar kemur þjóðarviljinn fram, réttur meiri hlutans til að ráða og vox populi eat vox dei, rödd íjöldana — eða fulltrúa hans á þingi — er rödd guðs". Ég er þeim fyllilega samdóma, að því er hið gamla stjórnarfyrir- lag í Frakklandi og Búaslandi snertir. Tsardæmið t. d. bar þá innri .íneiusomd spillingarinnar i brjóati, að það hlaut að deyja. En hvernig er með heilsufar þing- ræðisins? Heyrist engin hrygla fyrir brjóstinu a því, ef hlustað er vel? Við skulum athuga feril þess síðustu 20 árin. Voru það ekki þingræðislöndin, sem steyptu mannkyninu út í 4 ára djöfullegan ófrið? Voru það ekki fulltrúar þeirra, sem leiddu yflr mannkynið enn þá djöfullegri frið — frið, sem kúgaði minnimáttar þjóðirnar, gerði glundroða á allri heilbrigðri framþróun og steypti miljónum út í forað kreppunnar mitt i allsnægtum níttúrunnar og þrátt fyrir allar framfarir visind- anna í tækni og verkfræði ? Er það ekki i skjóli þingræðis- ins sem okrarar eg vopnasmiðir hafa rakað saman auði, meðan miljónir létu líflð á blóðvellinum ? Er það ekki í skjóli þess, sem 5% af ibúum Bandaríkjanna t. d. hefur takist að sölsa undir sig 95% af þjóðarauðnum? Er það ekki í skjóli þess, sem matvælum er brent eða bent í sjóinn meðan tugir miljóna manna lifa við sult og seyru? Og er það ekki í skjóli þess, sem fleiri miljörðum er nú vaiið til allskonar drápsvéla og morðtækja heldur en fyrir ófrið- inn mikla, á meðan miljónir manna deyja fyrir aldur fram vegna óhollra húsakynna og skorts á öðrum lífsnauðsynjum? Peasar og ótal aðrar svívirð- ingar þrifast i skjóli hins rikjandi þjóðskipulags — þingræðisins. Pær eru hinn blakaldi Yirkiieiki bak við skrjiflð og flmbulfambið um frelsi einstaklingsin8, jafnréttið fyr- ir lOgunum og bróðernið milli ein- staklinga og þjóða, sem þingræðia- flokkarnir sotja á stefnuskrá sina og hampað er í blöðum þeirra, á þjóðþingum og alþjóðaráðstefnum. Fyrsta og sjáifaagðaata krafan Bem gerð verður til hvers þjóð- félags á þeasavi öld vísinda og vélamenningar er sú, að það geti séð um að allir hafl nóg að éta. Jafnvel þeirri sjálísOgðu grundvall- arreglu bregst þjóðskipulag þing- ræðisina. Við þurfum ekki að fara til annara ianda til að flnna galla og spillingu þingræðisins. Nóg eru dæmin hér að heiman. Sjálfatæðis- flokkurinn, sem hefur a stefnuskrá sinni baráttu gegn þeirri spiilingu, heíur & Alþingi algerlega biugðist skyldu sinni. Á ég þar ekki við við þátttöku í samBteypustjörn- inni, því það var eftir það sem á undan var gengið eina færa leið- in fyrir menn með því akap- lyndi eða öllu heldur skapleyai, aem einkennir þingmenn flokks- ins. Pingflokkurinn brást skyldu sinni með því að Iáta fótum troða þau grundvallaratriði, aem áttu að vera honum heilög, án þesa að hreyfa til varnar aðra limi en hálfmáttlausan tungubleðilinn. Hann uppfylti bökstaf þingræði- sina með orðagjálíri og handa- uppréttingum við atkvæðagreiðsl- ur um leið og hanu hjálpaði til að myrða anda þess. Afleiðingin •r sú, að virðingin íyrir þíngræð- inu í þessu landi hefur minkað um ca. 90% meðal hugsandi manna nú á aiðari árum. Petta hefur verið sár reynala fyrir menn eins og mig, sem trúðu á hug- ajón þingræðiaina og héldu að hin jákvæðu öfl innan sjálfstæðisflokks- íns myndu tyrir heilbrlgða fram- þróun vinna sigur á hinum mörgu neikvæðu öflum innan hans. Sjálfstæðisflokkurinn er sem sé með aama merkinu brendur og ailir aðrir þingræðisfiokkar. Eln- kenni þeirra allra er það, að til- tOlulega fámenn klika hofur & sínu valdi blöð flokkains, íjármagn það aem þarf til kosningabaráttu nii á timum og alla koaninga-9maBkin- una". Venjulegast ráða hjá þeaa- um flokksklíkum eiginhagsmunir nokkurra voJdugra manna eða þrðngir stéttarhagsmunir. Pessi klíka hefur á sínu valdi þingmenn flokksins, sem fyrst og frnmst nota atkvæði sín i hennar þarílr. Peir og húu 1 aameiningu hindra eftir mætti að nýtt og hreint blóð geti myndast og streymt ura flokkslikamann. Plngmsnnirnir kjbsa miðatjórn flokkaíus og mið- stjórnín Utnefnir þingmannaefnin og þannig gengur svikamillan á- fram — famennis valdið undir yflrskyni jafnróttis og meirihluta- valds. Pað er jafnvel ekki haít svo mikiö við hin einstöku kjör- dæmi að spyrja þau um, hvaða þingmenn þau vilji bióða fram. Það ákveður miðatjórnin og svo laumast þingmannsefnið af atað til að ná sér í meðmælendur á lista einn og einn í einu. Fyrirflokka- mennina er ekki annað að gera en að gtofna til uppreisnar gegn flokknum eða að lalla með með atkvæði sitt, jafnvel þótt fram- bjóðandinn hafl að þeirra áliti hegðað sér þannig, að hann ætti að vera pólitískt dauður, ef um heilbiigða ílokksstarísemi og hugs- unarhátt væri að ræða. í hverju þingræðislandi er þvi hvorki þingið eða stjómin rett mynd al vilja þjóðarinnar nó verk- færi þjóðíélagsins til að gæta haga- muna fjöldans, heldur verfæri eigin- hagsmunabaráttu hinnar ráðandi
Beinir tenglar